4AT DELİRYUM DEĞERLENDİRMESİ

Tarama ve değerlendirme yöntemi

Bu çalışma, yayımlanmış sistematik derlemelerin yapılandırılmış sentezidir. Europe PMC üzerinden başlık ve özet alanlarında tarama yapıldı; sorgunun döndürdüğü 23 kaydın tamamı başlık/özet uygunluğu açısından değerlendirildi. 12 kayıt sentez kapsamına alındı; 6 yayının açık tam metnine erişildi. Diğer kayıtlar erişilebilen özet bilgileri düzeyinde değerlendirildi.

Tarama ve metin hazırlama yapay zekâ desteğiyle yürütüldü; hazırlanan metin ayrı bir otomatik kaynak kontrolünden geçti. Bu işlem, bağımsız iki araştırmacının değerlendirmesi veya klinik hakem onayı olarak sunulmamaktadır. Tek indeks kapsamı ve tam metin erişimi, sonuçların kapsamını sınırlar. Protokol bu çalışmanın kayıtlarında tutulur; ileriye dönük dış protokol kaydı iddia edilmez.

(TITLE_ABS:"4AT" OR TITLE_ABS:"4 As Test" OR TITLE_ABS:"4AT delirium assessment") AND (PUB_TYPE:"Systematic Review" OR PUB_TYPE:"Meta-Analysis") AND FIRST_PDATE:[* TO 2026-11-01] NOT PUB_TYPE:"Preprint"

1. Kapsam ve kanıtın değerlendirilme çerçevesi

Kanıt kümesi, yalnızca 4AT'ye odaklanan doğruluk derlemeleriyle sınırlı değildir. Genel ve yaşlı hasta gruplarına ilişkin derlemeler yanında hastanede kullanılan araçların karşılaştırılması, acil serviste bilişsel değerlendirme, akut inme, anestezi sonrası bakım ünitesi, yoğun bakım, Çince uyarlamalar ve büyük popülasyonlarda rutin uygulama ele alınmaktadır. Bu kapsam, farklı klinik soruları aynı başlık altında değerlendirmeyi gerektirir. Örneğin bir aracın araştırma koşullarındaki duyarlılığı, günlük bakımda ne sıklıkta tamamlandığıyla aynı sonuç değildir. Benzer biçimde nedeni ayrılmamış bilişsel bozukluğu saptamak ile deliryumu saptamak farklı hedeflerdir; acil servis bilişsel tarama derlemesinin sonuçları bu ayrım korunarak kullanılmalıdır. [7][2][11][6][1][3]

Bu sentez, sağlanan kaynakların eleştirel değerlendirmesidir; bağımsız insan çift taraması, ileriye dönük kayıt veya tamamlanmış bir AMSTAR-2 ya da GRADE değerlendirmesi yapıldığı iddia edilmez. Kaynakların kendi yöntem bildirimleri ile burada yapılan yorumlar ayrılmıştır. Tam metin bulunan kayıtlarda bile aktarımın kesintili olabilmesi önemlidir: özellikle 2020 tarihli 4AT derlemesinin yöntem ve sonuçlarının bütününe sağlanan metinden ulaşılamamaktadır. Diğer taraftan özet üzerinden incelenen kayıtların ayrıntılı yanlılık değerlendirmeleri veya alt grup analizleri varsayılmamıştır. Dolayısıyla yöntemsel güven, yalnızca yayın türüne veya olumlu sonuç cümlelerine dayandırılmamıştır. [9][5][8][10][1]

2. Aracın yapısı ve klinik işlevi

4AT dört bileşen içerir: uyanıklık düzeyi, dört soruluk yönelim değerlendirmesi, ayları geriye saymaya dayalı dikkat testi ve akut değişiklik ya da dalgalanan seyir. Tieges derlemesinde deliryum açısından önceden belirlenmiş eşik en az dört puandır. Araç ilk başvuruda veya deliryumdan kuşkulanılan diğer zamanlarda genel klinik ortamlarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Aynı derleme, deliryum araçlarını kullanım amaçlarına göre ayırır; başlangıç değerlendirmesi, düzenli izlem, yoğun bakım değerlendirmesi ve şiddet ölçümü birbirinin yerine geçmez. Bu nedenle 4AT doğruluğuna ilişkin sonuçlar, otomatik olarak deliryum şiddetini veya uzun dönem bilişsel durumu ölçme geçerliliği olarak yorumlanmamalıdır. [7]

Jeong derlemesi, 4AT'nin tanıdan önce kullanılan kısa bir tarama aracı olduğunu ve pozitif eşik sonrasında tanıya ulaşmak için ileri değerlendirme gerekebileceğini açıkça belirtir. Yönelim ve dikkat bozukluğu deliryum dışındaki bilişsel bozukluklarda da görülebilir. Ayrıca bu iki bileşende test edilemeyen hastaların toplam puanı pozitif eşiğe ulaşabilir. Bu özellik ağır bilişsel bozukluğu olanların değerlendirmeye dahil edilmesini kolaylaştırırken, pozitif sonucun nedenini tek başına açıklamaz. Akut değişiklik bilgisinin edinilmesi de önemlidir; acil servis derlemesi bakım veren kişinin bulunmamasını ve önceki kayıtların yetersizliğini deliryum tanımanın önündeki pratik engeller arasında saymaktadır. [9][4]

3. Genel ve yaşlı hasta gruplarında doğruluk

Jeong ve arkadaşlarının 2020 derlemesi 13 araştırmada 3729 hastayı kapsamıştır. Havuzlanmış duyarlılık %81,5, özgüllük %87,5; güven aralıkları sırasıyla %70,7–89,0 ve %79,5–92,7 olarak bildirilmiştir. Tieges ve arkadaşlarının 2021 derlemesinde ise 17 araştırmadaki 3702 gözlem için duyarlılık 0,88, özgüllük 0,88 bulunmuştur. Buradaki gözlem sayısının benzersiz katılımcı sayısı olarak yeniden adlandırılmaması gerekir; derlemenin tablolarında tekrarlanan değerlendirmeler ve hastane başvuruları bulunmaktadır. Hou ve arkadaşlarının 2023 derlemesi, 11 araştırmadaki 2789 katılımcıda duyarlılığı ve özgüllüğü 0,87 olarak bildirmiştir. Genel örüntü dengeli doğruluk yönündedir, ancak tahminler özdeş değildir. [9][7][5]

Tieges derlemesinde yalnızca genel olarak düşük yanlılık riskli araştırmalar incelendiğinde duyarlılık 0,87, özgüllük 0,88 olarak kalmıştır. Geriye dönük araştırmaların çıkarılması da ana sonucu belirgin biçimde değiştirmemiştir. Bu analizler, ana bulgunun yalnızca daha zayıf tasarımlardan kaynaklandığı açıklamasını desteklememektedir; yine de farklı hasta gruplarında eşit performansı garanti etmez. Hou derlemesindeki pozitif olabilirlik oranı 6,66 ve negatif olabilirlik oranı 0,15'tir. Bu sonuçlar tanısal bilginin yararlı olduğunu gösterirken, kaynak aynı zamanda klinik yargıyla birlikte yorumlama gereğini vurgular. Hasta seçimi ile akış ve zamanlamanın duyarlılığı etkilediğini bildiren meta-regresyon cümlesi özette kesilmiştir; eksik istatistik tamamlanmamıştır. [7][5]

4. CAM ve Nu-DESC ile karşılaştırma

Hastanede değerlendirilen yaşlılarda 4AT, Nu-DESC ve CAM'ı karşılaştıran 2023 derlemesi, DSM veya ICD referansına karşı doğruluk bildiren 38 araştırmada 7378 hastayı içermektedir. Duyarlılıklar sırasıyla 0,76, 0,78 ve 0,80 olarak verilmiş ve yazarlar bunları benzer kabul etmiştir. CAM'ın özgüllüğü 4AT'den yüksek bulunmuştur: 0,98'e karşı 0,89. Bu derlemedeki 4AT duyarlılığı, doğrudan 4AT'ye odaklanan genel derlemelerin tahmininden daha düşüktür. Sağlanan özet kadın oranı, akut bakım ortamı, örneklem büyüklüğü ve değerlendiricilerin doğruluğu değiştirdiğini bildirmektedir; ancak bu etmenlerin her birinin farkı ne ölçüde açıkladığını değerlendirmek mümkün değildir. [2][7][5]

Tieges derlemesinin aktardığı doğrudan randomize karşılaştırmalı araştırmada 4AT, CAM'dan daha duyarlı ve benzer özgüllükte bulunmuştur. Derlemenin tablosu bu araştırmada toplam 785 hastanın 395'ini 4AT için bildirmektedir; sağlanan metin, aynı hastaların her iki araçla değerlendirildiği eşleştirilmiş bir tasarımı desteklememektedir. Dolayısıyla doğrudan karşılaştırma, aynı hastalarda eşleştirilmiş karşılaştırmayla eş anlamlı kullanılmamalıdır. Buna karşılık çoklu araç meta-analizinde CAM lehine özgüllük farkı bildirilmiştir. Farklı araştırma kümelerinden gelen araç düzeyindeki özetler ile randomize karşılaştırmalı araştırma aynı tasarımı temsil etmez. Ayrıca Tieges derlemesi, rutin kullanımda CAM'ın önerilen görüşme ve bilişsel test yapılmadan puanlandığı bir uygulamayı tartışmaktadır. Böyle bir uygulamanın sonuçları standart araştırma koşullarındaki CAM performansını temsil etmez. Acil servis derlemesi de araçların değerlendirilmesinde kullanım amacını, uygulama biçimini ve anormal sonuca verilecek yanıtı bağlama özgü olarak tartışmaktadır. [7][2][4]

5. Acil servis kanıtı

Carpenter ve arkadaşlarının 2024 acil servis derlemesi, 60 yaş ve üzerindeki erişkinleri değerlendiren 27 araştırmayı kapsamıştır. Yeterince benzer üç 4AT araştırmasının birleşiminde pozitif olabilirlik oranı 7,5, negatif olabilirlik oranı 0,18 bulunmuştur. Güven aralıkları sırasıyla 2,7–20,7 ve 0,09–0,34'tür. Havuzlamada anlamlı istatistiksel heterojenlik bildirilmiştir. En düşük özgüllüğü bildiren araştırmanın referansı araştırma asistanınca uygulanan CAM iken, diğer iki araştırmada geriatristin çeşitli klinik bilgileri değerlendirdiği bir referans kullanılmıştır. Dolayısıyla sonuçların farklılığı yalnızca indeks aracın özellikleriyle açıklanamaz; referans tanının nasıl oluşturulduğu da dikkate alınmalıdır. [4]

Calf ve arkadaşlarının 2021 derlemesi daha geniş bir bilişsel bozukluk sorusuna odaklanmış, deliryuma bağlı bozukluk için 4AT duyarlılığını ve özgüllüğünü %86,9 olarak bildirmiştir. Özgüllüğün %59,6–96,5 güven aralığı belirgin belirsizlik içerir. Aynı derlemede O3DY'nin nedeni ayrılmamış bilişsel bozukluk için umut verici bulunması, deliryum bakımından doğrudan üstünlük anlamına gelmez. Daha yeni acil servis derlemesi, CAM-ICU, kısa CAM ve değiştirilmiş CAM'ın deliryumu doğrulamada; Delirium Triage Screen'in dışlamada daha güçlü sonuçlar verdiğini aktarır. Bununla birlikte bu üstünlüklerin dayanağı tek merkezli araştırmalardır. Bunlar farklı araştırma popülasyonlarındaki doğruluk sonuçlarının karşılaştırılmasıdır; bütün araçların aynı hastalarda karşılaştırıldığı bir üstünlük sınaması olarak yorumlanmamalıdır. 4AT'nin ayırt edici yanı bütün ölçütlerde üstün olması değil, birden fazla acil servis araştırmasıyla desteklenmesidir. [11][4]

Acil servis derlemesinde klinisyenlerin genel izlenimi deliryumu dışlamak için yetersiz bulunmuştur. Bu, yapılandırılmış değerlendirme ile klinik yargıyı birbirinin alternatifi olarak görmek yerine birbirini tamamlayan bilgi kaynakları olarak ele almayı destekler. Derleme ayrıca aracın uygulanma süresi ve değerlendiriciler arası güvenilirliğin az sayıda araştırmada ölçüldüğünü belirtir. Bu nedenle 4AT'nin bütün alternatiflerden daha kısa sürdüğünü veya her uygulayıcı grubunda aynı güvenilirliği sağladığını söylemek uygun değildir. Yazarlar, deliryum değerlendirmesinin neden araştırmasını ve hastanın önceliklerine uygun bakım seçeneklerini değerlendirmeyi engellememesi gerektiğini vurgulamaktadır. [4]

6. İnme ve nörolojik bozukluk

Mansutti ve arkadaşlarının 2019 akut inme derlemesi dört doğruluk araştırmasını kapsamıştır. 4AT'yi değerlendiren araştırmalarda duyarlılık %90,2–100, özgüllük %64,5–86 arasında değişmiştir; bunlar ayrı araştırmaların sonuç aralıklarıdır. Araştırmalar tek merkezli ve küçük örneklemlidir. Birinde afazi ve demans dışlanmış, diğerlerinde bilinç bozukluğu veya belirli nöropsikiyatrik durumlar katılımı sınırlandırmıştır. Ağır afazili hastalar çıkarıldığında sonuçların fazla değişmediği bir alt analiz, bütün afazi gruplarında yeterli doğrulama anlamına gelmez. Derlemenin sonuç bölümü, inmenin yol açtığı duyusal, algısal ve iletişimsel bozukluklarla daha kalıcı bilişsel değişikliklerin deliryumdan ayrılmasının güçlüğünü özellikle vurgular. [12]

2024 tarihli daha yeni inme sentezi, 2018–2021 döneminde yayımlanan 18 araştırmada 3320 hastayı ve dokuz tarama aracını değerlendirmiştir. 4AT için havuzlanmış duyarlılık %82, özgüllük %77; CAM-ICU için %72 ve %93; ICDSC için %79 ve %72 bildirilmiştir. Daha erken araştırmaların yüksek 4AT duyarlılığıyla arasındaki fark, aracın zaman içinde kötüleştiğinin kanıtı değildir; derlemelerin kapsamları ve hasta seçimleri farklıdır. Yeni özet 4AT'ye özgü araştırma sayısını ve güven aralıklarını vermemektedir. Yazarların CAM-ICU önerisi afazisi olmayan hastalarla sınırlıdır. Nörolojik bozuklukların test kalitesini etkileyebileceği sonucu, genel servis doğruluk tahminlerinin inme hastalarına koşulsuz aktarılmaması gerektiğini desteklemektedir. [10][12]

7. Anestezi sonrası bakım ve yoğun bakım

Anestezi sonrası bakım ünitesi derlemesi dört araştırmada altı tarama aracını incelemiştir. Özette 4AT için %96 duyarlılık ve %99 özgüllük, 3D-CAM için %100 duyarlılık ve %88 özgüllük bildirilmiştir. Bu sonuçların yorumunda hasta seçimi belirleyicidir: üç araştırma bilişsel bozukluğu ve demansı olmayan erişkinleri, iki araştırma elektif cerrahi hastalarını değerlendirmiştir. Kaynak, daha geniş cerrahi popülasyonlarda, demansı veya bilişsel bozukluğu bulunanlarda ve acil cerrahi geçirenlerde doğrulama gereğini açıkça belirtir. Bu nedenle yüksek doğruluk değerleri bütün ameliyat sonrası hastalara genellenmemelidir. Ayrıca özetteki 4AT değerlerinin nasıl birleştirildiği ayrıntılı olarak açıklanmadığından sayılar kaynakta bildirilen tarama performansı olarak korunmuştur. [8]

2026 yoğun bakım sistematik derlemesi ve ağ meta-analizi, dokuz veri tabanından 50 araştırmada 6042 hastayı kapsamıştır. Özet, 4AT'yi dengeli doğrulukta tanımlamakla birlikte mekanik ventilasyon alan erişkinler için uygun bulmamaktadır. Bu değerlendirme, 4AT'nin genel akut servislerdeki kullanımını yoğun bakımın bütün alt gruplarına genişletmeyi sınırlar. Çince uyarlama derlemesindeki tek yoğun bakım 4AT araştırmasının yüksek doğruluk bildirmesi, ventilasyondaki hastalara uygunluğu ayrıca doğrulamaz. Ağ derlemesinin sağlanan özetinde 4AT'ye özgü sayısal tahminler, araştırma sayısı veya belirsizlik aralıkları yer almadığı için 4AT'nin ağ içindeki kesin sırası oluşturulmamıştır. Geçişlilik ve dolaylı karşılaştırmaların ayrıntıları da özetten denetlenememektedir. [1][3]

8. Demans ve dil uyarlaması

Demans üzerine eklenen deliryum için kanıt daha sınırlıdır. Tieges derlemesindeki üç demans alt grubunda duyarlılıklar 0,94, 0,86 ve 0,92; özgüllükler 0,65, 0,71 ve 0,79 olarak bildirilmiştir. Bu değerler tek bir birleşik demans tahmini değildir. Kaynakların ortak yorumu, mevcut bilişsel bozukluğun özellikle özgüllüğü azaltabileceğidir. Jeong derlemesi, yönelim ve dikkat görevlerinde test edilememenin pozitif puana katkısını tartışır ve demanslı hastalarda farklı eşik veya puanlama yöntemlerinin araştırılmasını önerir. Bu öneri, yeni bir eşik için klinik doğrulama olarak alınmamalıdır. Demans şiddetini dikkate alan araştırma gereksinimi de Tieges derlemesinde açıkça belirtilmiştir. [7][9]

Çince uyarlanmış deliryum ölçekleri derlemesi 13 araştırmada toplam 2429 erişkini kapsamaktadır. 4AT'ye ait tek araştırmada yoğun bakımda 170 erişkin değerlendirilmiş; dört puan eşiğinde duyarlılık 0,977, özgüllük 0,916 ve değerlendiriciler arası güvenilirlik 0,906 bildirilmiştir. Bunlar derlemenin aktardığı tek araştırma sonuçlarıdır. Yedi farklı ölçeğin ortak havuzunda bildirilen duyarlılık 0,93, özgüllük 0,94 ve AUC 0,98 ise yalnızca 4AT'ye atfedilemez. Ölçeklerin farklı eşikleri ve kullanım bağlamları nedeniyle ortak havuz, Çince uyarlama literatürünün bağlamını gösterir; özgül bir 4AT doğruluk tahmini yerine geçmez. [3]

Uyarlama derlemesi çeviri, geri çeviri, uzman incelemesi ve ön deneme süreçlerini değerlendirir. 4AT araştırması eğitim ayrıntıları sunan az sayıdaki kayıttan biridir; videolar ve sunumlarla anahtar noktaların açıklandığı belirtilmektedir. Bu bulgu, aracın basit olmasının uygulama kalitesinin kendiliğinden sağlanacağı anlamına gelmediğini gösterir. Aynı kaynak yalnızca erişkinleri kapsadığını ve çocuklara genellenebilirliğinin sınırlı olduğunu belirtir. Daha geniş acil servis derlemesi ise ana dil dışındaki beceriler, duyusal yetersizlikler ve sağlık okuryazarlığı gibi alt grupların yeterince değerlendirilmediğini vurgular. Bu eksikler, dil uyarlamasını yalnızca kelime çevirisi olarak görmemek gerektiğini desteklemektedir. [3][4]

9. Rutin uygulama ve tamamlanma

Rutin hastane uygulamasını inceleyen 2024 derlemesi, her kayıtta en az 1000 kişilik klinik popülasyonları içeren 22 araştırma ve dört denetim raporunu anlatısal olarak sentezlemiştir. Araçlar yalnız veya birlikte, yatışta, servis izlemi sırasında ya da ameliyat sonrasında ve farklı sıklıklarda kullanılmıştır. Tamamlanma oranları bütün araçlar için %19–100 arasında değişmektedir; bu aralık yalnızca 4AT'ye ait değildir. 4AT'nin yatıştaki pozitif sonuç oranı %13–20, ameliyat sonrasındaki iki pozitiflik oranı %21 ve %28 olarak bildirilmiştir. Kaynak, popülasyon ve uygulama ortamlarının belirgin farklılığını ve iki kayıt dışında tümünde orta-yüksek yanlılık riskini belirtmektedir. [6]

Tamamlanma, pozitiflik ve tanısal doğruluk birbirinden ayrı değerlendirilmelidir. Tieges derlemesi, rutin kalça kırığı denetim verilerinde tanısal doğruluk ölçülmediğini açıkça belirtmektedir. Dolayısıyla beklenen deliryum sıklığına yakın pozitiflik, doğru sınıflandırmanın doğrudan kanıtı değildir. Rutin uygulama derlemesinde araçların farklı aşamalarda ve sıklıklarda kullanılması da pozitiflik oranlarını bağlamdan bağımsız karşılaştırmayı sınırlar. Tieges derlemesi, uygulama araştırmalarında hem aracın tamamlanmasının hem de rutin bakımdaki tanısal doğruluğunun değerlendirilmesini önermektedir. Acil servis derlemesi, tarama gerekçesi ile aracın uygun uygulama ve yorumunun ekip eğitimine dahil edilmesi gerektiğini vurgular; basit bir formun varlığı bu süreçleri karşılamaz. [7][6][4]

10. Hasta sonuçları, izlem ve güvenlik

Tanısal doğruluk, 4AT temelli bir bakım yolunun hasta sonuçlarını iyileştirdiğinin doğrudan göstergesi değildir. Acil servis derlemesi, hasta açısından önemli sonuçları karşılaştıran tanısal randomize araştırmalara ihtiyaç olduğunu belirtir ve eşik modellemesinde etkili bir müdahalenin varlığını varsaymak zorunda kalır. İnme derlemesi, değerlendirmelerin akut evreyle sınırlı olmasını ve deliryum çözülene kadar uzun dönem izlemin eksikliğini tartışır. Çince uyarlama derlemesindeki aile bilgilendirmesi, deliryum geçmişinin kaydedilmesi ve taburculuk sonrası destek ifadeleri ise yazarların bakım önerileridir. Bunlar 4AT kullanımının mortaliteyi, yatış süresini veya bilişsel sonuçları değiştirdiğini gösteren özgül karşılaştırmalı bulgular olarak sunulmamıştır. Deliryumun daha olumsuz sonuçlarla ilişkili bulunması da, gözlemsel ilişkiyi veya zamansal birlikteliği tek başına nedensel etki kanıtına dönüştürmez; altta yatan hastalıklar ve hasta özellikleri bu ilişkilerin yorumunda önemlidir. [4][12][3]

Güvenlik tartışması özellikle yanlış sınıflandırma ve taramanın iş akışına etkileri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Acil servis derlemesi ek yatak başı zamanını, diğer hastaların bakımındaki gecikmeyi, hasta ve aile kaygısını ve deliryum şüphesiyle erken tanısal kapanmayı olası zarar yolları olarak ele alır. Zaman duyarlı başka hastalıkların değerlendirilmesinin gecikmesi de aynı bağlamda tartışılır. Kaynak bu risklerin ölçülmediğini açıkça belirtir. Hesaplanan %2 test ve %11 tedavi eşikleri, varsayılan tarama ve yanlış tedavi zararları ile gelecekte etkili olacağı varsayılan bir müdahalenin yararına dayanır. Bu sonuçlar doğrulanmış klinik uygulama eşikleri veya tedavi talimatları olarak yorumlanmamalıdır. [4]

11. Yöntemsel kalite ve derlemeler arası örtüşme

Tieges derlemesinin önceden yayımlanmış protokolü, kapsamlı araması, bağımsız değerlendirmeleri ve iki değişkenli rastgele etkiler modeli yöntemsel güçlü yönlerdir. Buna rağmen hasta seçimi, değerlendirmeler arasındaki süre ve körleme sorunları bulunmaktadır. Calf derlemesi de bağımsız seçim ve veri çıkarımı kullanmış, ancak 23 makalenin 16'sında en az bir alanda yüksek veya belirsiz yanlılık riski saptamıştır. Carpenter derlemesi QUADAS-2 kararlarını ayrıntılı biçimde açıklar; buna karşılık tam metin seçimi ve veri çıkarımı tek yazarca yapılmıştır. Mansutti derlemesinde bağımsız değerlendirme bulunmasına rağmen yalnızca İngilizce yayınlar alınmış, protokol kamuya açık kaydedilmemiş ve eksik veriler için yazarlara başvurulmamıştır. [7][11][4][12]

Çince uyarlama derlemesinin raporlaması ayrıca dikkat gerektirir. Çalışma seçim akışındaki sayılar birbiriyle tam uyuşmamakta, tasarımlar farklı bölümlerde kohort ve kesitsel olarak adlandırılmaktadır. 4AT için düşük riskli alan sayısı da farklı cümlelerde tutarsızdır. Heterojenlik bölümünde duyarlılık ve özgüllük için belirgin I² değerleri verilirken, kesinlik tartışmasında önemli tutarsızlık olmadığı savunulmuştur. GRADE tablosunun sıfır ön olasılık ve yer tutucu ifadelerle sunulması yorumlanabilirliği azaltır. Bu nedenle makalenin orta kesinlik ve B öneri düzeyi, bu sentezin bağımsız olarak doğruladığı bir derece değildir. PACU derlemesinde kullanılan STARD değerlendirmesi de raporlama kalitesiyle ilgilidir; tek başına ayrıntılı yanlılık incelemesiyle eş tutulmamıştır. [3][8]

Derlemelerin örneklem büyüklükleri toplanmamıştır. Gagné, O'Sullivan ve Shenkin doğrulamalarının genel 4AT ve acil servis derlemelerinde tekrarlandığı sağlanan çalışma listelerinden görülmektedir. Erken inme doğrulamaları da hem inme hem genel yaşlı hasta sentezlerinde bulunmaktadır. Calf derlemesi ayrıca birden fazla makalenin aynı kohortu kullandığını açıkça açıklamaktadır. Böylece birbirine yakın birleşik tahminler tamamen bağımsız kanıtlar olarak yorumlanamaz. Tam bir çalışma-kohort eşleştirme matrisi oluşturulmadığından örtüşmenin nicel derecesi belirlenmemiştir. Bu yaklaşım, aynı hastaların veya gözlemlerin farklı derlemelerde yeniden sayılmasına dayalı yapay bir kanıt hacmi oluşturulmasını önlemeyi amaçlamaktadır. [7][11][4][12]

12. Araştırma gereksinimleri ve sonuç

Kaynakların ortaya koyduğu araştırma öncelikleri, daha kapsayıcı hasta seçimi ve daha iyi yöntem raporlamasıdır. Ardışık katılım, uygunsuz dışlamalardan kaçınma, önceden belirlenmiş eşik, kör değerlendirme ve uygun referans tanı, kaynakların yöntem tartışmalarında öne çıkan gereksinimlerdir. Deliryum dalgalandığı için indeks test ile referans arasındaki süre yöntemsel açıdan önemlidir. Tieges derlemesi değerlendirme için belirli bir süre sınırı kullanmışken, Carpenter derlemesi uygun aralığın henüz tanımlanmadığını vurgular; bu farklılık tek bir evrensel doğrulanmış zaman kuralı bulunduğu izlenimini engeller. Kaynaklar demans şiddetine, nörolojik bozukluklara ve iletişim özelliklerine göre sonuçların araştırılmasını ve toplum ve palyatif bakım gibi daha az temsil edilen ortamlardaki doğrulama eksiklerinin giderilmesini tartışmaktadır. [7][4][12][10]

Dengeli sonuç, 4AT'nin özellikle yaşlı ve genel akut bakım hastalarında deliryum değerlendirmesini destekleyen kısa, basit ve çoğunlukla dengeli doğruluğa sahip bir araç olduğudur. Bununla birlikte Jeong derlemesinin vurguladığı üzere pozitif sonuç ileri değerlendirmeye gereksinimi ortadan kaldırmaz. Demansta daha düşük özgüllük, inmede nörolojik belirtilerle karışma ve yoğun bakım derlemesinin mekanik ventilasyondaki erişkinlerde uygun olmama değerlendirmesi, genellenebilirliğin önemli sınırlarıdır. Rutin bakımda tamamlanma ve pozitiflik değişkenliği, araştırma doğruluğunun günlük uygulama başarısıyla aynı olmadığını gösterir. Kaynakların araştırma gündemi yalnızca yeni doğruluk tahminlerini değil, uygulama yükünü, hasta deneyimini, bakım yanıtını ve hasta açısından anlamlı sonuçları da kapsamaktadır. [7][9][10][1][6][4]

Çalışmaların karşılaştırmalı kanıt tablosu

Meta-analiz bulguları

Aşağıdaki birleşik etkiler ilgili yayınların yazarları tarafından hesaplanmıştır. Aynı birincil çalışmaları içerebilen farklı derlemelerin sonuçları yeniden birleştirilmemiştir.

Kanıtın güvenilirliği ve sınırlılıklar

• Sentez yalnızca sağlanan Europe PMC araması ve kaynak aktarımlarıyla sınırlıdır; bütün ilgili derlemelerin veya birincil araştırmaların kapsandığı iddia edilmez.
• On iki kaydın altısında yalnızca özet ve bibliyografik bilgi sağlanmıştır. Bu kaynaklarda ayrıntılı yöntemler, alt gruplar ve yanlılık dağılımları denetlenememiştir.
• Bazı tam metin aktarımları kesintilidir; özellikle MED:33076557 için yöntem ve sonuçların tamamı görünmemektedir.
• Bağımsız insan çift taraması, ileriye dönük kayıt veya resmî AMSTAR-2/GRADE değerlendirmesi yapılmamıştır. Kaynakların kendi kalite yargıları bağımsız onay olarak sunulmamıştır.
• Derlemeler arasında birincil çalışma ve kohort örtüşmesi bulunmaktadır. Örtüşme nicel olarak çözümlenmemiş, araştırma ve örneklem sayıları toplanmamıştır.
• Farklı hedef durumlar ayrılmıştır: nedeni ayrılmamış bilişsel bozukluk, deliryum, rutin pozitiflik ve araç tamamlanması aynı sonuç olarak değerlendirilmemiştir.
• Referans standart, testler arası süre, körleme, değerlendirici profili ve seçici dışlamalardaki farklılıklar karşılaştırılabilirliği sınırlar.
• Doğrudan randomize araç karşılaştırması, aynı hastalarda eşleştirilmiş değerlendirme olarak ele alınmamıştır. MED:33951145 tablosunda ilgili araştırmadaki toplam 785 hastanın 395'i 4AT için bildirilmiştir; sağlanan metin bütün hastaların her iki araçla değerlendirildiğini desteklememektedir.
• MED:40296051 içindeki seçim akışı, tasarım adlandırmaları, risk alanları ve kesinlik değerlendirmesi tutarsızlıkları yorumlanabilirliği azaltmaktadır.
• Tek araştırma sonuçları, araştırmalar arası aralıklar ve karma ölçek havuzları 4AT'ye özgü birleşik doğruluk tahmini olarak yeniden sınıflandırılmamıştır.
• Tanısal doğruluk ve rutin uygulama oranları, 4AT temelli bakımın hasta açısından önemli sonuçları iyileştirdiğini tek başına göstermez. Gözlemsel ilişkiler ve zaman içinde gözlenen farklılıklar nedensel etki olarak yorumlanmamıştır.
• Acil servis test-tedavi eşikleri ölçülmemiş zararlar ve varsayımsal müdahale yararı içeren model sonuçlarıdır; doğrulanmış klinik talimatlar olarak yorumlanmamalıdır.

Derleme kaynakları

1. Diagnostic Accuracy of Screening Tools for Delirium in Adults Receiving Care in Intensive Care Units: A Systematic Review and Network Meta-Analysis. ↗

   Nursing & health sciences · 2026 · DOI: 10.1111/nhs.70344

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
2. Delirium assessment tools among hospitalized older adults: A systematic review and metaanalysis of diagnostic accuracy. ↗

   Ageing research reviews · 2023 · DOI: 10.1016/j.arr.2023.102025

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
3. Evaluating the Chinese versions of delirium assessment scales: a diagnostic systematic review. ↗

   BMC psychiatry · 2025 · DOI: 10.1186/s12888-025-06745-z

   Açık tam metin incelendi.
4. Delirium detection in the emergency department: A diagnostic accuracy meta-analysis of history, physical examination, laboratory tests, and screening instruments. ↗

   Academic emergency medicine : official journal of the Society for Academic Emergency Medicine · 2024 · DOI: 10.1111/acem.14935

   Açık tam metin incelendi.
5. Diagnostic accuracy of the 4AT for delirium: A systematic review and meta-analysis. ↗

   Asian journal of psychiatry · 2023 · DOI: 10.1016/j.ajp.2022.103374

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
6. Delirium detection tools show varying completion rates and positive score rates when used at scale in routine practice in general hospital settings: A systematic review. ↗

   Journal of the American Geriatrics Society · 2024 · DOI: 10.1111/jgs.18751

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
7. Diagnostic accuracy of the 4AT for delirium detection in older adults: systematic review and meta-analysis. ↗

   Age and ageing · 2021 · DOI: 10.1093/ageing/afaa224

   Açık tam metin incelendi.
8. Delirium screening tools in the post-anaesthetic care unit: a systematic review and meta-analysis. ↗

   Aging clinical and experimental research · 2022 · DOI: 10.1007/s40520-021-02057-w

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
9. Diagnostic Test Accuracy of the 4AT for Delirium Detection: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗

   International journal of environmental research and public health · 2020 · DOI: 10.3390/ijerph17207515

   Açık tam metin incelendi.
10. [Delirium in stroke: systematic review and meta-analysis]. ↗

    Medizinische Klinik, Intensivmedizin und Notfallmedizin · 2024 · DOI: 10.1007/s00063-023-01013-y

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
11. Screening instruments for cognitive impairment in older patients in the Emergency Department: a systematic review and meta-analysis. ↗

    Age and ageing · 2021 · DOI: 10.1093/ageing/afaa183

    Açık tam metin incelendi.
12. Detecting delirium in patients with acute stroke: a systematic review of test accuracy. ↗

    BMC neurology · 2019 · DOI: 10.1186/s12883-019-1547-4

    Açık tam metin incelendi.