AÇ KEMİK SENDROMU

Aç kemik sendromu, yüksek kemik döngüsünün ardından mineralin hızla kemiğe alınmasıyla ortaya çıkan, belirgin ve uzamış hipokalsemi tablosudur. En sık paratiroid veya tiroid cerrahisini izler. Kalsiyum düşüklüğüne fosfor ve magnezyum düşüklüğü eşlik edebilir. Her ameliyat sonrası düşük kalsiyum aynı mekanizmayı göstermez; tanımlarda tam uzlaşı olmadığından süre, hormon düzeyi ve biyokimyasal örüntü birlikte yorumlanır.

Kalsiyum düşüklüğünün klinik etkisi yalnız ölçülen değere değil, düşüşün hızına da bağlıdır. Ağız çevresinde veya uçlarda karıncalanma erken yakınmalardan olabilir; nöromüsküler uyarılabilirlik arttığında kasılmalar ve tetani ortaya çıkar. Ağır olguda nöbet ve gırtlak spazmı gelişebilir. Bu bulguların ameliyat sonrasında ortaya çıkması sıradan iyileşme yakınması olarak değerlendirilmemeli, özellikle solunum etkileniyorsa acil tıbbi yardım sağlanmalıdır.

2026’da yayımlanan Kore merkezli geriye dönük araştırma, sekonder veya tersiyer hiperparatiroidi nedeniyle ameliyat edilen doksan bir kişiyi değerlendirmiştir. Çalışmanın tanımına göre otuz bir hastada sendrom bildirilmiştir. Alkalen fosfataz ve PTH yüksekliği riskle ilişkili bulunmuş, sendrom gelişenlerde daha fazla kalsiyum desteği gerekmiştir. Ancak seçilmiş böbrek hastalığı grubundaki bu sıklık, primer hiperparatiroidili bütün hastalara aktarılabilecek genel bir oran değildir.

Primer hiperparatiroidili erişkinlerde yapılan 2026 tarihli plasebo kontrollü araştırmada kırk sekiz kişi ameliyat öncesi zoledronik asit veya plaseboya ayrılmıştır. Protokole uygun etkinlik analizine kırk beş kişi alınmış ve her iki grupta altışar sendrom olgusu görülmüştür. Bulgular yalnız önleme amacıyla rutin zoledronik asidi desteklememiştir. Küçük çalışma, seçilmiş hastalarda ameliyat öncesi hiperkalseminin kontrolü gibi başka kullanım amaçlarını aynı biçimde dışlamaz.

Türkiye’den Ağustos 2026’da erken yayımlanan bir çalışma, adenom için minimal invaziv paratiroidektomi geçiren yüz yirmi altı hastada iki farklı hipokalsemi örüntüsünü incelemiştir. Otuz dokuz hastada baskılanmaya bağlı hipoparatiroidi, on beş hastada aç kemik sendromu sınıflandırılmıştır. Bu geriye dönük bulgu ameliyat sonrası hipokalsemiyi tek hastalık gibi görmemenin önemini destekler; tek başına evrensel bir tanı kuralı veya doğrulanmış risk hesabı oluşturmaz.