İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

ADENOVİRÜS ENFEKSİYONLARI

ÖZET

Adenovirüsler solunum yolu enfeksiyonu, göz iltihabı ve gastroenterit dahil farklı hastalıklara yol açabilir. Her yaşta ve yıl boyunca görülür. Bağışıklığı baskılanmış veya kalp/solunum hastalığı bulunan kişilerde ağır seyir riski daha yüksektir. [1]

Kaynaklar:[1]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KAPSAM

Solunum, göz ve gastrointestinal sendromlara genel yaklaşım; nakil hastasındaki ayrıntılı antiviral protokoller uzman merkez kapsamındadır.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]

BELİRTİLER VE BULAŞ

Ateş, boğaz ağrısı, öksürük, göz kızarıklığı; bazı tiplerde ishal, kusma ve karın ağrısı olabilir. Solunum parçacıkları, yakın temas, kirlenmiş yüzeyler ve dışkıyla bulaşabilir. Uygun şekilde yönetilmeyen havuzlar da salgın kaynağı olabilir. [2]

Kaynaklar:[2]

GÜNLÜK YAŞAM

Çoğu enfeksiyon hafiftir; dinlenme ve uygun semptom giderici bakım yeterlidir. El hijyeni ve temiz hava bulaşı azaltır. Belirtiler geçtikten sonra, özellikle bağışıklığı baskılanmış kişide, virüs saçılımı sürebilir. Toplumun geneli için rutin adenovirüs aşısı yoktur. [2]

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Solunum, göz veya bağırsak belirtilerinin hangisinin baskın olduğu; aynı ortamda benzer hastalar, immün baskılanma ve mevcut kalp-akciğer hastalıkları sorgulanır. Kümelenmiş solunum veya konjonktivit olguları halk sağlığı birimiyle değerlendirilir. [1]

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

Solunum güçlüğü ve dehidratasyon bulguları değerlendirilir; kusma/ishalde yeterli sıvı alabilme sorgulanır. Çok küçük bebek, yaşlı veya bağışıklığı baskılanmış kişide ağırlaşma ve hastane gereksinimi özellikle gözden geçirilir. [5]

Göz yakınmasında görme, ağrı, ışık hassasiyeti ve kızarıklığın şiddeti değerlendirilir. Öykü ve göz muayenesi çoğunlukla ilk ayrımı sağlar; gerekli durumlarda laboratuvara örnek gönderilir. Akıntı temizlendikten sonra süren görme bulanıklığı basit konjonktivit olarak geçiştirilmez. [4]

Kaynaklar:[5][4]

AYIRICI TANI

Konjonktivitte viral, bakteriyel ve alerjik nedenler ayrılır. Herpes simpleks veya VZV gibi bazı viral göz enfeksiyonları özgül antiviral gerektirebilir; bunların tedavisi adenovirüse otomatik aktarılmaz. İrinli akıntı veya bağışıklık baskısı bakteriyel neden açısından değerlendirmeyi değiştirebilir. [4]

Kaynaklar:[4]

TANISAL YAKLAŞIM

PCR SONUCUNUN YORUMU

Antijen veya PCR kullanılabilir. Pozitif test, özellikle belirtisiz uzun saçılımda, o andaki hastalığın kesin nedenini tek başına göstermez. Klinik sendrom ve diğer olası etkenlerle birlikte yorumlanır; yalnız pozitif panel nedeniyle komplikasyon araştırması durdurulmaz. [1]

Kaynaklar:[1]

ÖRNEK VE LABORATUVAR SEÇİMİ

Test materyali klinik tutuluma göre seçilir: solunum, konjonktiva veya gastroenterit için dışkı örneği uygun olabilir. Laboratuvarla önceden görüşülmesi, kullanılan testin ilgili örnek/tipleri kapsamasını sağlar. Özel tiplendirme gereksinimi salgın araştırması ve halk sağlığı hizmetiyle koordine edilir. [3]

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

TEMEL TEDAVİ VE AĞIR HASTA

Tedavi belirtiler ve komplikasyonlara yöneliktir; adenovirüs için FDA onaylı antiviral yoktur. Hastanede ağır enfeksiyonda enfeksiyon hastalıkları uzmanı görüşü gerekir. Araştırmalarda kullanılmış ajanların bulunması rutin, güvenli ve ruhsatlı tedavi oldukları anlamına gelmez. [1]

Kaynaklar:[1]

GÖZ TUTULUMUNDA BAKIM

Soğuk kompres ve suni gözyaşı rahatlatabilir. Kontakt lens kullanımı yakınmalar düzelene ve gerektiğinde göz hekimi izin verene kadar durdurulur. Antibiyotik damla viral konjonktiviti iyileştirmez; başka bir neden veya komplikasyon saptanmadan rutin verilmez. [4]

Kaynaklar:[4]

İZLEM VE ÖNERİLER

Viral konjonktivit çoğu kez bir-iki haftada düzelir; daha uzun sürebilir. Kötüleşme veya düzelmeme yeniden değerlendirme gerektirir. Bağışıklığı baskılanmış hasta için daha düşük başvuru eşiği kullanılır. [4]

Kaynaklar:[4]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

İVEDİ GÖZ DEĞERLENDİRMESİ

Göz ağrısı, fotofobi, silmekle geçmeyen görme bulanıklığı veya yoğun kızarıklıkta değerlendirme geciktirilmez. Yenidoğandaki konjonktivit acilen hekim görmelidir. [4]

Kaynaklar:[4]

SOLUNUM VE SIVI KAYBI UYARILARI

Solunum güçlüğü, yüksek veya uzayan ateş, şiddetli ishal/kusma ve dehidratasyon belirtilerinde değerlendirme gerekir. Üç aydan küçük bebekte veya bağışıklığı baskılanmış hastada başvuru eşiği düşüktür. Yeterli içemeyen kişide sıvı desteği; ağır hastalıkta yatış gerekebilir. [5]

Kaynaklar:[5]

DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR

SAĞLIK KURULUŞUNDA KORUNMA

İzolasyon klinik sendroma göre seçilir. Adenovirüs bazı yaygın dezenfektanlara dirençli olduğundan cihaz ve yüzeylerde etkili, uyumlu ürün ve kurum protokolü kullanılmalıdır; özellikle göz kliniklerinde salgın önleme önemlidir. [1]

Kaynaklar:[1]

AŞININ KAPSAMI

ABD’de tip 4 ve 7’ye karşı kullanılan oral aşı belirli askeri personelle sınırlıdır. Bu uygulama toplumdaki çocuklara, erişkinlere veya immün baskılanmış kişilere rutin aşılama önerisi olarak aktarılmaz. [2]

Kaynaklar:[2]

TUTULUMA GÖRE KLİNİK YAKLAŞIM

Adenovirüs vektörlü başka hastalık aşıları adenovirüs enfeksiyonu tedavisi değildir.

Kaynaklar:[3][4][1]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Clinical Overview of Adenovirus ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25

  2. About Adenovirus ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25

  3. Laboratory Testing for Adenovirus ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25

  4. How to Treat Pink Eye ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25

  5. What are the symptoms of adenovirus and how does it spread? ↗

    UKHSA · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA

Araştırmalar farklı hasta grupları ve yöntemler içerir; sonuçları her hastaya aynı biçimde uygulanamaz. Yalnız konuya doğrudan katkı sunan çalışmalar seçilmiştir.

01 · ÇİN’DE SOLUNUMSAL ADENOVİRÜS EPİDEMİYOLOJİSİ

Prevalence of human infection with respiratory adenovirus in China: A systematic review and meta-analysis.

Liu MC ve arkadaşları · PLoS neglected tropical diseases · 2023

Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz

Kapsam: 2009–2020 döneminden 950 salgın/sürveyans yayını

ÖZET

Hastane sürveyansında tip 3 ve 7 öne çıkarken salgınlarda tip dağılımı farklıydı. Askeri kamplar ve okullar önemli salgın ortamlarıydı; klinik görünüm yaş ve tiple değişiyordu.

Tek ülkenin heterojen sürveyans verileri toplum prevalansı veya başka ülkelerdeki güncel tip dağılımı olarak yorumlanamaz.

02 · YAYINLANMIŞ ADENOVİRÜS OLGULARININ KLİNİK ÖZELLİKLERİ

Adenovirus diseases: a systematic review and meta-analysis of 228 case reports.

Gu J ve arkadaşları · Infection · 2021

Çalışma türü: Olgu bildirimlerinin sistematik derleme/meta-analizi

Kapsam: 168 yayında 228 hasta

ÖZET

Nakil ve hematolojik malignite yaygın enfeksiyonla ilişkiliydi. Cidofovir en sık bildirilen antiviraldi; ağır pnömoni ve yaygın hastalıkta ölümler raporlandı.

Olgu yayını ağır hastaları seçer; %35,5 ölüm oranı genel adenovirüs ölüm riski değildir. İlaç kullanım sıklığı etkinlik veya ruhsat kanıtı değildir.

03 · ADENOVİRAL KONJONKTİVİTTE ARAŞTIRMA DAMLASI

Randomized, Controlled, Phase 2 Trial of Povidone-Iodine/Dexamethasone Ophthalmic Suspension for Treatment of Adenoviral Conjunctivitis.

Pepose JS ve arkadaşları · American journal of ophthalmology · 2018

Çalışma türü: Çift kör randomize faz II çalışma

Kapsam: Etkinlik analizinde 144 erişkin

ÖZET

Povidon-iyot/deksametazon grubunda altıncı gün klinik düzelme %31,3, taşıyıcı grubunda %10,9 idi; fark anlamlıydı. Tek başına povidon-iyoda karşı fark anlamlı değildi.

Küçük, kısa süreli çalışma ve tedavi bırakmaları vardır. Bulgular steroidli damlanın gözetimsiz kullanımını veya rutin standart tedavi olmasını desteklemez.

04 · ÇOCUKLARDA EŞ ENFEKSİYON VE AĞIRLIK

Systematic Review and Meta-Analysis of the Association Between Clinical Severity and Co-Infection of Human Adenovirus With Other Respiratory Pathogens in Children.

Niu D ve arkadaşları · Journal of medical virology · 2025

Çalışma türü: Kohort çalışmalarının sistematik derleme/meta-analizi

Kapsam: 66 kohortta 16.251 çocuk

ÖZET

Adenovirüse başka virüs, bakteri veya mantar eşlik eden gruplarda ağır sonuçlarla ilişki saptandı. Bakteriyel eş enfeksiyonda hastanede kalış daha uzundu.

Gözlemsel ilişki nedensellik değildir; test pozitifliği gerçek eş hastalıkla aynı olmayabilir. Her adenovirüs olgusuna antibiyotik çıkarımı yapılamaz.

05 · HASTANEDE YATAN ÇOCUKLARDA ADENOVİRÜS TİPLERİ

Current Trends of Human Adenovirus Types Among Hospitalized Children-A Systematic Review.

Soler Wenglein J ve arkadaşları · Viruses · 2025

Çalışma türü: Sistematik derleme

Kapsam: Dolaşan tipleri bildiren 16 çalışma

ÖZET

B3 ve B7 ağır solunum enfeksiyonlarıyla, F40/F41 gastroenteritle ilişkilendirildi. Tiplerin klinik ve coğrafi çeşitliliği sürveyans gereğini destekledi.

Yatan çocuk verileri hafif toplum enfeksiyonlarını temsil etmez; genotip tek başına bireysel prognoz belirlemez.

06 · TAYVAN’DA ADENOVİRÜS TİPLERİ VE TEKRARLAYAN ENFEKSİYON

High-incidence of human adenoviral co-infections in taiwan.

Wang SL ve arkadaşları · PloS one · 2013

Çalışma türü: Moleküler epidemiyolojik gözlemsel çalışma

Kapsam: 2002–2011 döneminden 126 adenovirüs izolatı

ÖZET

B3 baskın tipti; 24 örnekte birden fazla adenovirüs saptandı. On çocukta farklı türlerle tekrarlayan enfeksiyon bildirildi.

PubMed yayın etiketi randomize çalışma içerse de özetin yöntemi müdahale randomizasyonu göstermiyor. Eski ve bölgesel izolat verileri güncel klinik etkinlik kanıtı değildir.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.