ADRENAL İNSİDENTALOMA

GENEL BAKIŞ

İyi huylu bir kitle hormon fazlalığı oluşturabilir; kötü huylu bir oluşum ise her zaman belirgin hormon yakınması yapmayabilir. Olasılıklar arasında adenom, kist, başka organ kanserinin yayılımı ve daha seyrek oluşumlar bulunur. Bu nedenle raporda “kitle” yazması tek başına ameliyat kararı değildir. Hormon değerlendirmesi ve görüntülerin uzman tarafından yorumlanması gerekir. [1]

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Kişide hiçbir belirti olmayabilir. Kortizol fazlalığında kolay morarma, kas güçsüzlüğü, kilo dağılımında değişiklik, yüksek tansiyon veya yüksek kan şekeri görülebilir. Aldosteron fazlalığı tansiyon ve potasyumla ilişkili bulgular yapabilir. Katekolamin salgılayan oluşumlarda çarpıntı, terleme, şiddetli baş ağrısı ve tansiyon yükselmesi yaşanabilir. Bu yakınmaların başka nedenleri de vardır; tek belirti tanı koydurmaz. [1]

Önceki kanser öyküsü, ailede adrenal veya kalıtsal tümör sendromları, yeni hormonal belirtiler ve kullanılan ilaçlar değerlendirmeye katkı sağlar. Muayenede tansiyon, kilo, genel görünüm ve karın bulguları gözden geçirilir. Eski görüntülerin bulunması değişimi değerlendirmeyi kolaylaştırır. İlk raporun hangi nedenle çekildiği de önemlidir; tesadüfi bulgunun kişinin asıl yakınmasını açıklayıp açıklamadığı ayrıca düşünülür. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Görüntülemede yalnız çap değil, homojenlik ve kontrastsız tomografide yoğunluk gibi özellikler değerlendirilir. 2023 ESE kılavuzunda homojen ve kontrastsız yoğunluğu 10 Hounsfield birimi veya altında olan kitlede ek görüntüleme önerilmez. Bu ölçütü hasta rapordan tek başına uygulamamalıdır; görüntünün gerçekten bu tanıma uyduğunu radyoloji ve klinik ekip doğrular. [3]

Kortizol otonomisi için gece deksametazon baskılama testi kullanılabilir. Benign adenom için tipik olmayan lezyonlarda metanefrinler araştırılır. Hipertansiyon veya açıklanamayan potasyum düşüklüğü varsa aldosteron renin oranı değerlendirilir. Test seçiminde kırılganlık ve genel durum dikkate alınır; ilaçlar ve test koşulları sonuç yorumunu etkileyebilir. [3]

Bu değerlendirmeler bir arada anlam kazanır; hormon fazlalığı ile kanser kuşkusu eş anlamlı değildir. [1]

Biyopsi ilk ve rutin tanı yöntemi değildir. Özellikle feokromositoma dışlanmadan biyopsi yapılması hipertansif krize yol açabilir. Seçilmiş olgularda örneklemenin gerçekten yönetimi değiştirip değiştirmeyeceği uzman merkezde değerlendirilir. Önceden başka organ kanseri bulunması değerlendirme yolunu etkileyebilir; fakat bu durum da her adrenal kitlenin metastaz olduğunu kanıtlamaz. [4]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Belirgin hormon fazlalığı veya kötü huyluluk kuşkusu cerrahi değerlendirmeyi gündeme getirebilir. Açıkça iyi huylu, hormon üretmeyen ve yakınma oluşturmayan tek taraflı kitlede rutin ameliyat önerilmez. Hafif otonom kortizol salgısında eşlik eden hastalıklar, yaş, genel durum ve kişinin tercihi birlikte tartışılır. Karar deneyimli çok disiplinli ekipte kişiselleştirilir. [3]

Belirsiz veya kuşkulu görüntüsü olan hastada uzman değerlendirmesi, gerektiğinde ek görüntüleme ve planlı izlem gerekir. Gebelikte veya genç yaşta saptanan adrenal kitle daha hızlı değerlendirme gerektirebilir. Kişinin önceki tetkiklerini, ilaç listesini ve kanser öyküsünü görüşmeye getirmesi incelemelerin doğru sırayla planlanmasına yardımcı olur. [4]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Başlangıç hormon değerlendirmesi normal olan herkeste testlerin rutin olarak sürekli tekrarlanması gerekmez. Yeni hormonal belirtiler veya hipertansiyon ve diyabet gibi eşlik eden sorunların kötüleşmesi yeniden değerlendirme nedenidir. Kontrol gereksinimi ile hangi ekibin izleyeceği hasta için açık olmalıdır. İzlem planı belirsiz bırakılmamalıdır. [3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Yeni, ani ve şiddetli karın veya yan ağrısı özellikle hızla kötüleşmeyle birlikteyse acil değerlendirme gerektirir; adrenal kitlelerde kanama olasılığı da düşünülür. Yakınmaların yalnız tesadüfi kitleye bağlanması veya rutin kontrol tarihine ertelenmesi uygun değildir. [2]