AGORAFOBİ
ÖZET
Agorafobi, panik veya güçsüz düşüren belirtiler yaşanırsa kaçmanın ya da yardım almanın zor olacağı durumlara yönelik yoğun korkudur. Yalnız açık alan korkusu değildir. Toplu taşıma, kalabalık veya evden tek başına çıkma kaçınmaya dönüşebilir; panik bozukluğu olmadan da görülebilir. [1,2]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin ağırlıklı çerçeve; panik bozukluğu eşlik eden kanıtın sınırları ayrıca belirtilmiştir.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Kaçınma giderek alışverişi, işi ve sosyal yaşamı kısıtlayabilir. Yardım almak için önce tek başınıza zor bir yolculuk yapmanız gerekmez; yüz yüze başvuru güçse telefonla ilk değerlendirme düzenlenebilir. Bu güçlüğü saklamak yerine hangi durumlardan kaçındığınızı anlatın. [2]
İYİLEŞME YAKLAŞIMI
Bilişsel davranışçı terapi, korkulan durumlara küçük ve planlı adımlarla yaklaşmayı içerebilir. Hedef bir anda en zor ortama zorlanmak değil kazanılan beceriyi giderek genişletmektir. Alkol veya maddelerle kaygıyı bastırmaya çalışmak uzun dönemde sorunu artırabilir. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ANAMNEZ VE TANI
Kaçış/yardım kaygısının hangi ortamlarda ortaya çıktığı, kaçınma, refakatçi gereksinimi ve işlev kaybı değerlendirilir. Tipik olarak en az altı ay sürmesi ve iki veya daha fazla agorafobik durumun etkilenmesi tanısal çerçevenin parçasıdır. Panik atak ile agorafobi ayrı değerlendirilir. [1]
FİZİK MUAYENE
FİZİK DEĞERLENDİRME VE TIBBİ TAKLİTÇİLER
Bedensel belirtilere göre muayene ve seçilmiş testler yapılır; hipertiroidi panik benzeri yakınma yapabilir. Korkuyu daha iyi açıklayan başka durum varsa tanı yeniden ele alınır. Belirsizlik veya ağır işlev kaybında psikiyatri değerlendirmesi gerekir. [2]
AYIRICI TANI
KAÇINMANIN NEDENİNİ AYIRMAK
Kaçınma, yardım alamamaktan değil görünüm kusurunun fark edilmesinden korkmaya dayanıyorsa beden dismorfik bozukluğu açısından değerlendirilir. Aynı kaçınma davranışı farklı tanısal nedenlerle ortaya çıkabilir. [7]
TEDAVİ
PSİKOLOJİK TEDAVİ
Eğitim ve rehberli öz-yardım, ihtiyaca göre yapılandırılmış BDT’ye ilerler. Maruz bırakma, kişinin kaçındığı durumlar için basamaklandırılır. Evden çıkamama tedavi dışı kalma gerekçesi olmamalıdır; erişim biçimi bireyselleştirilir. [3]
PANİK BOZUKLUĞU EŞLİK EDİYORSA
NICE orta-ağır panik bozukluğunda BDT veya uygun antidepresan seçimini önerir. BDT toplam 7–14 saatlik yapılandırılmış tedavi olarak sunulabilir. Benzodiazepinler panik bozukluğunun uzun dönem sonucu nedeniyle önerilmez; sedatif antihistaminik ve antipsikotikler de bu amaçla kullanılmaz. Bu öneri panik bozukluğu çerçevesidir. [4]
İLAÇ SEÇİMİ VE GÜVENLİK
İlaç gerekiyorsa SSRI, örneğin sertralin, değerlendirilebilir; yanıt yokluğu veya tolerans sorununda alternatif seçilir. Bulantı, cinsel işlev bozukluğu, titreme ve terleme konuşulur. İlaç kendi kendine aniden bırakılmaz; azaltma planı klinisyenle yapılır. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
Panik bozukluğu için yeni ilaç başlandığında etkinlik ve yan etkiler 2, 4, 6 ve 12. haftalarda değerlendirilir. Yalnız atak sayısı değil kaçınma, refakat ihtiyacı ve günlük işlev hedefleri izlenir. Yanıtsızlıkta tanı, tedavi ve sevk gereksinimi gözden geçirilir. [2,4]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL GÜVENLİK
Kendine ciddi zarar verme, aşırı ilaç alma veya güvenli kalamama durumunda acil değerlendirme gerekir. Evden çıkamama acil yardım aramayı erteleme nedeni değildir; ruhsal kriz fiziksel acil durum kadar önemsenir. [6]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
KANITI UYGULAMAYA TAŞIMAK
Bu uygulama çalışması agorafobisi olan veya olmayan panik bozukluğu hastalarını içerir. Bekleme listesine üstünlük, aktif tedaviye üstünlük anlamına gelmez; sonuçlar yalnız agorafobisi olan herkese doğrudan genellenmez. [5]
AGORAFOBİ TEDAVİSİNDE SEÇENEKLER
Panik bozukluğu araştırmaları, panik bozukluğu olmayan agorafobiye doğrudan genellenmez.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- What are anxiety disorders? ↗
American Psychiatric Association · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Agoraphobia diagnosis ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Agoraphobia treatment ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Panic disorder management CG113 ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Mobile App-Guided Exposure Therapy for Panic Disorder With and Without Agoraphobia: Randomized Controlled Trial. ↗
Çalışma yazarları · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Urgent mental health help ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-25
- Diagnosing BDD: differential diagnosis ↗
Katharine A. Phillips / IOCDF · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 8 ARAŞTIRMA
Bu maddede konuya ilişkin 8 seçilmiş araştırma yer alır; liste sistematik ve eksiksiz bir kanıt taraması değildir.
01 · PANİK BOZUKLUĞUNDA İLAÇ KARŞILAŞTIRMALARI
Drug treatment for panic disorder with or without agoraphobia: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials.
Chawla N ve arkadaşları · BMJ (Clinical research ed.) · 2022
Çalışma türü: Randomize çalışmaların ağ meta-analizi
Kapsam: 87 çalışma, 12800 erişkin; agorafobisi olan veya olmayan panik bozukluğu.
ÖZET
SSRI’lar remisyon ve yan etki dengesi açısından uygun görünüyordu; sertralin ve essitalopram öne çıktı.
Çalışmaların hemen hepsinde yanlılık kaygısı vardı; orta-çok düşük kesinlikte sıralamalar bireysel reçete veya saf agorafobi kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35045991 · DOI: 10.1136/bmj-2021-066084
02 · PANİK BOZUKLUĞUNDA PSİKOTERAPİLER
Comparative efficacy and acceptability of psychotherapies for panic disorder with or without agoraphobia: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials.
Papola D ve arkadaşları · The British journal of psychiatry : the journal of mental science · 2022
Çalışma türü: Sistematik derleme ve ağ meta-analizi
Kapsam: 136 randomize çalışma; etkinlik analizinde 7352 kişi.
ÖZET
BDT olağan bakımdan daha etkiliydi; yüksek yanlılık riskli çalışmalar çıkarıldığında belirgin üstünlüğü kalan yaklaşım BDT oldu.
Agorafobinin eşlik edebildiği panik bozukluğu ve akut dönem sonuçlarıdır; bütün terapiler için eşit doğrudan karşılaştırma yoktur.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35049483 · DOI: 10.1192/bjp.2021.148
03 · KAÇINMA VE BDT YANITI
Avoidance Moderates Cognitive Behavioral Therapy for Panic Disorder and Agoraphobia.
Mesri B ve arkadaşları · The Journal of nervous and mental disease · 2020
Çalışma türü: Randomize çalışmanın ikincil moderatör analizi
Kapsam: 66 panik bozukluğu hastası, agorafobi olabilir.
ÖZET
Yüksek içsel/agorafobik kaçınması olanlar, ek dış ortam maruz bırakma yerine yoğun panik kontrol terapisinden görece daha fazla yararlanmıştı.
Küçük ve düşük güçlü keşifsel analiz, maruz bırakmayı genel olarak kaldırma gerekçesi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32544125 · DOI: 10.1097/NMD.0000000000001195
04 · SANAL GERÇEKLİK VE GERÇEK YAŞAM MARUZ BIRAKMASI
Inferiority or Even Superiority of Virtual Reality Exposure Therapy in Phobias?-A Systematic Review and Quantitative Meta-Analysis on Randomized Controlled Trials Specifically Comparing the Efficacy of Virtual Reality Exposure to Gold Standard in vivo Exposure in Agoraphobia, Specific Phobia, and Social Phobia.
Wechsler TF ve arkadaşları · Frontiers in psychology · 2019
Çalışma türü: Randomize çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi
Kapsam: 371 kişilik dokuz çalışma; yalnız ikisi agorafobiye ilişkindi.
ÖZET
Agorafobi karşılaştırmasında iki yaklaşım arasında anlamlı fark bulunmadı.
Az çalışma ve geniş belirsizlik kesin eşdeğerlik veya sanal gerçekliğin üstünlüğünü kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31551840 · DOI: 10.3389/fpsyg.2019.01758
05 · TOPLUM TEMELLİ HIZLI PSİKOLOJİK BAKIM
Social anxiety and agoraphobia symptoms effectively treated by Prompt Mental Health Care versus TAU at 6- and 12-month follow-up: Secondary analysis from a randomized controlled trial.
Knapstad M ve arkadaşları · Depression and anxiety · 2021
Çalışma türü: Randomize çalışmanın ikincil analizi
Kapsam: Agorafobi belirti eşiğini karşılayan 367 kişi; sosyal kaygıyla örtüşme vardı.
ÖZET
Hızlı psikolojik bakım, olağan bakıma göre kaçınma ve ilişkili düşünceleri altıncı ayda daha fazla azalttı; etki 12 ayda sürdü.
Belirti eşiği kesin tanıyla aynı değildir; izlem kaybı yanlılığı ve hizmet sistemi genellemeyi sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33393688 · DOI: 10.1002/da.23132
06 · MARUZ BIRAKMADA BİLİŞSEL DEĞİŞİM
Dysfunctional cognition and self-efficacy as mediators of symptom change in exposure therapy for agoraphobia - Systematic review and meta-analysis.
Breuninger C ve arkadaşları · Behaviour research and therapy · 2019
Çalışma türü: Meta-analiz ve sistematik mekanizma derlemesi
Kapsam: Bilişsel değişim için 15 rapor/921 kişi; aracılık için 17 rapor/1881 kişi.
ÖZET
Maruz bırakma sonrası olumsuz düşünceler ve öz-yeterlik değişti; bilişsel değişim olası bir etki mekanizmasıydı.
Aracılık ilişkileri nedenselliği kesinleştirmez; yöntemsel olarak daha güçlü çalışmalar gerekir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31374484 · DOI: 10.1016/j.brat.2019.103443
07 · İNTERNET ÜZERİNDEN BDT
Internet-delivered cognitive behavioral therapy for panic disorder with or without agoraphobia: a systematic review and meta-analysis.
Stech EP ve arkadaşları · Cognitive behaviour therapy · 2020
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: 27 çalışma; bekleme/bilgilendirme kontrolüyle dokuz randomize karşılaştırma.
ÖZET
İnternet BDT’si panik ve agorafobi belirtilerinde kontrolü geçti; yüz yüze karşılaştırmaların azında benzer sonuçlar görüldü.
Heterojenlik ve çalışma kalitesi değişkendi; bütün çevrimiçi programlar eşdeğer kabul edilemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31303121 · DOI: 10.1080/16506073.2019.1628808
08 · UYGULAMA GÜDÜMLÜ MARUZ BIRAKMA
Mobile App-Guided Exposure Therapy for Panic Disorder With and Without Agoraphobia: Randomized Controlled Trial.
Guth M ve arkadaşları · Journal of medical Internet research · 2025
Çalışma türü: Üç kollu randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Agorafobisi olan veya olmayan panik bozukluklu 111 erişkin.
ÖZET
Maruz bırakma uygulaması bekleme listesine göre belirtileri azalttı; aktif meditasyon uygulamasına karşı belirgin üstünlük gösterilmedi.
Kısa izlem ve özbildirim sonuçları vardır; uygulama uzman değerlendirmesinin yerine geçen genel tedavi değildir.
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık hizmetine başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.