İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

AKANTOZİS NİGRİKANS

ÖZET

Akantozis nigrikans, özellikle boyun ve vücut kıvrımlarında kadifemsi kalınlaşma ile renk koyulaşmasının birlikte görüldüğü bir deri bulgusudur. Sıklıkla metabolik veya hormonal durumlarla ilişkilidir; ancak tek başına diyabet ya da kanser tanısı değildir. Deri fototipi, görünümün insülin direncini öngörme gücünü etkiler. Bu nedenle bütün hastalara yalnız deri rengine bakılarak aynı metabolik yorum yapılması doğru değildir.

Değerlendirmede değişikliğin ne kadar hızlı başladığı ve ne kadar yayıldığı önem taşır. Orta veya ileri yaşta ani başlangıç, belirgin kaşıntı, mukoza tutulumu ve avuçlarda kadifemsi kalınlaşma daha dikkatli araştırmayı gerektirir. Çoğu olgu iyi huylu olmakla birlikte nadiren iç organ malignitesiyle ilişki bulunabilir. Bu uyarılar, bütün hastalarda kanser bulunduğu anlamına gelmez; klinik değerlendirmeyi yönlendiren ipuçlarıdır.

Yeni ortaya çıkan koyu lekeler veya anlamı belirsiz deri değişiklikleri hekim tarafından görülmelidir. Tedavinin ilk hedefi, saptanabiliyorsa altta yatan nedeni düzeltmektir. Kilo fazlalığı, hormon bozukluğu ya da ilaç ilişkisi söz konusu olduğunda yaklaşım buna göre değişir. Yalnız görünümü düzeltmeye çalışmak yerine nedenin araştırılması önerilir; deri uzmanı gerektiğinde görünümü iyileştirecek seçenekleri ayrıca değerlendirebilir.

Yirmi kişinin tamamladığı küçük bir çalışmada, aynı kişinin iki koltuk altı karşılaştırılarak tretinoinin renk koyuluğu üzerindeki etkisi incelenmiştir. Sekiz haftada melanin indeksinde kontrol kremine göre daha fazla azalma görülmüş, ancak tedavi bırakılınca koyuluk kısmen geri dönmüştür. Hafif kızarıklık, soyulma ve kaşıntı bildirilmiştir. Kısa süreli bu sonuç, tüm bölgelerde veya bütün hastalarda kalıcı tedavi başarısı anlamına gelmez.

Başka bir açık etiketli araştırmada, insülin direnci bulunan 50 erişkinde metformin ve pioglitazon on iki hafta karşılaştırılmıştır. Her iki grupta deri bulguları iyileşmiş; deri şiddeti açısından gruplar arası anlamlı üstünlük bulunmamıştır. Çalışmada körleme ve tahsis gizliliğinin olmaması, kısa izlem ve diyet kontrolünün yapılmaması önemli sınırlılıklardır. Bu veriler, her akantozis hastasına otomatik olarak aynı sistemik ilacın başlanmasını desteklemez.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • akantozis nigrikans
  • insülin direnci
  • kadifemsi plak
  • malignite uyarıları
  • metabolik değerlendirme
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Akantozis nigrikans, kıvrımlarda belirginleşen kadifemsi kalınlaşma ve renk koyulaşmasıdır.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Boyun, koltuk altı ve kasıkta koyu, kalın alanlar; bazen kaşıntı ve et benleri görülebilir.

Kaynaklar:[3]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Yeni koyu lekeler veya niteliğinden emin olunmayan deri değişiklikleri için hekim değerlendirmesi alınmalıdır.

Kaynaklar:[3]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Başlangıç hızı, kilo değişimi, aile öyküsü ve ilaçlar sorgulanır.

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

Simetrik kıvrım plakları, mukoza ve avuç tutulumu değerlendirilir. Ani, yaygın ve kaşıntılı görünüm önemlidir.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

Eritrazmada Wood ışığında mercan kırmızısı floresans; konflüan retiküler papillomatozda ağsı örüntü ayrımda yardımcıdır.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Tanı çoğunlukla kliniktir; belirsizlikte biyopsi düşünülebilir. Diyabet ve uygun hastada hiperandrojenizm değerlendirilir.

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Öncelik altta yatan nedenin tedavisidir; kilo ve ilaç ilişkisi hastaya özgü değerlendirilir.

Deri görünümü için yerel tedaviler dermatolog tarafından seçilebilir; küçük çalışmalar kalıcı düzelmeyi garanti etmez.

Kaynaklar:[3][4]

İZLEM VE ÖNERİLER

Yerel tedavi sırasında kızarıklık, soyulma ve kaşıntı; tedavi bırakıldıktan sonra renk koyuluğunun yinelemesi izlenir.

Altta yatan metabolik veya ilaç ilişkili nedenin yanıtı da değerlendirilir.

Kaynaklar:[4][3]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Ani başlayan yaygın lezyonlar, belirgin mukoza tutulumu veya avuçlarda kadifemsi kalınlaşma malignite açısından uzman değerlendirmesi gerektirir.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Acanthosis nigricans ↗

    DermNet · Erişim: 2026-10-28

    Son gözden geçirme: Mart 2025; gün belirtilmemiştir.

  2. Acanthosis nigricans ↗

    Primary Care Dermatology Society · Kaynak tarihi: 2025-03-20 · Erişim: 2026-10-28

  3. Acanthosis nigricans ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2024-07-04 · Erişim: 2026-10-28

  4. Assessing the efficacy and safety profiles of 0.025% tretinoin in treating axillary hyperpigmentation with acanthosis nigricans: a randomized double-blinded study ↗

    Archives of Dermatological Research · Kaynak tarihi: 2025-01-20 · Erişim: 2026-10-28

  5. A randomised control trial to assess the clinical efficacy and metabolic effect of metformin vs pioglitazone in patients with acanthosis nigricans ↗

    Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology · Kaynak tarihi: 2025-08-07 · Erişim: 2026-10-28

    Çevrimiçi: 7 Ağustos 2025; sayı yayını: 2 Ocak 2026.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · KOLTUK ALTI AKANTOZİSİNDE YEREL TRETİNOİN

Assessing the efficacy and safety profiles of 0.025% tretinoin in treating axillary hyperpigmentation with acanthosis nigricans: a randomized double-blinded study

Puri Chunekamrai ve ark. · Archives of Dermatological Research · 2025

Çalışma türü: Randomize, çift kör, kişi içi iki taraf karşılaştırması

Kapsam: Çalışmayı tamamlayan 20 kişi; koltuk altı lezyonları.

ÖZET

Sekizinci haftada melanin indeksi azalması %28,05 ve kontrolle %6,55 idi; bırakılınca kısmi yineleme görüldü.

Küçük, kısa çalışma; hafif yerel irritasyon bildirildi. Erişilen özgün tam özet incelendi, uzun süreli güvenlik çıkarılamaz.

02 · AKANTOZİSTE İKİ İNSÜLİN DUYARLILAŞTIRICININ KARŞILAŞTIRILMASI

A randomised control trial to assess the clinical efficacy and metabolic effect of metformin vs pioglitazone in patients with acanthosis nigricans

Jinisha Anand Jain ve ark. · Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology · 2026

Çalışma türü: Açık etiketli randomize çalışma

Kapsam: İnsülin direnci bulunan 50 erişkin; her grupta 25 kişi, 12 hafta.

ÖZET

Deri şiddetinde iki grup arasında anlamlı fark yoktu.

Körleme, tahsis gizliliği ve diyet kontrolü yok; ilaç veya malignite ilişkili olgular dışlandı. Özgün tam yöntem ve tablolar incelendi.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.