AKANTOZİS NİGRİKANS
ÖZET
Akantozis nigrikans, özellikle boyun ve vücut kıvrımlarında kadifemsi kalınlaşma ile renk koyulaşmasının birlikte görüldüğü bir deri bulgusudur. Sıklıkla metabolik veya hormonal durumlarla ilişkilidir; ancak tek başına diyabet ya da kanser tanısı değildir. Deri fototipi, görünümün insülin direncini öngörme gücünü etkiler. Bu nedenle bütün hastalara yalnız deri rengine bakılarak aynı metabolik yorum yapılması doğru değildir.
Değerlendirmede değişikliğin ne kadar hızlı başladığı ve ne kadar yayıldığı önem taşır. Orta veya ileri yaşta ani başlangıç, belirgin kaşıntı, mukoza tutulumu ve avuçlarda kadifemsi kalınlaşma daha dikkatli araştırmayı gerektirir. Çoğu olgu iyi huylu olmakla birlikte nadiren iç organ malignitesiyle ilişki bulunabilir. Bu uyarılar, bütün hastalarda kanser bulunduğu anlamına gelmez; klinik değerlendirmeyi yönlendiren ipuçlarıdır.
Yeni ortaya çıkan koyu lekeler veya anlamı belirsiz deri değişiklikleri hekim tarafından görülmelidir. Tedavinin ilk hedefi, saptanabiliyorsa altta yatan nedeni düzeltmektir. Kilo fazlalığı, hormon bozukluğu ya da ilaç ilişkisi söz konusu olduğunda yaklaşım buna göre değişir. Yalnız görünümü düzeltmeye çalışmak yerine nedenin araştırılması önerilir; deri uzmanı gerektiğinde görünümü iyileştirecek seçenekleri ayrıca değerlendirebilir.
Yirmi kişinin tamamladığı küçük bir çalışmada, aynı kişinin iki koltuk altı karşılaştırılarak tretinoinin renk koyuluğu üzerindeki etkisi incelenmiştir. Sekiz haftada melanin indeksinde kontrol kremine göre daha fazla azalma görülmüş, ancak tedavi bırakılınca koyuluk kısmen geri dönmüştür. Hafif kızarıklık, soyulma ve kaşıntı bildirilmiştir. Kısa süreli bu sonuç, tüm bölgelerde veya bütün hastalarda kalıcı tedavi başarısı anlamına gelmez.
Başka bir açık etiketli araştırmada, insülin direnci bulunan 50 erişkinde metformin ve pioglitazon on iki hafta karşılaştırılmıştır. Her iki grupta deri bulguları iyileşmiş; deri şiddeti açısından gruplar arası anlamlı üstünlük bulunmamıştır. Çalışmada körleme ve tahsis gizliliğinin olmaması, kısa izlem ve diyet kontrolünün yapılmaması önemli sınırlılıklardır. Bu veriler, her akantozis hastasına otomatik olarak aynı sistemik ilacın başlanmasını desteklemez.
- akantozis nigrikans
- insülin direnci
- kadifemsi plak
- malignite uyarıları
- metabolik değerlendirme
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Akantozis nigrikans, kıvrımlarda belirginleşen kadifemsi kalınlaşma ve renk koyulaşmasıdır.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Boyun, koltuk altı ve kasıkta koyu, kalın alanlar; bazen kaşıntı ve et benleri görülebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Yeni koyu lekeler veya niteliğinden emin olunmayan deri değişiklikleri için hekim değerlendirmesi alınmalıdır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç hızı, kilo değişimi, aile öyküsü ve ilaçlar sorgulanır.
FİZİK MUAYENE
Simetrik kıvrım plakları, mukoza ve avuç tutulumu değerlendirilir. Ani, yaygın ve kaşıntılı görünüm önemlidir.
AYIRICI TANI
Eritrazmada Wood ışığında mercan kırmızısı floresans; konflüan retiküler papillomatozda ağsı örüntü ayrımda yardımcıdır.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Tanı çoğunlukla kliniktir; belirsizlikte biyopsi düşünülebilir. Diyabet ve uygun hastada hiperandrojenizm değerlendirilir.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Öncelik altta yatan nedenin tedavisidir; kilo ve ilaç ilişkisi hastaya özgü değerlendirilir.
Deri görünümü için yerel tedaviler dermatolog tarafından seçilebilir; küçük çalışmalar kalıcı düzelmeyi garanti etmez.
İZLEM VE ÖNERİLER
Yerel tedavi sırasında kızarıklık, soyulma ve kaşıntı; tedavi bırakıldıktan sonra renk koyuluğunun yinelemesi izlenir.
Altta yatan metabolik veya ilaç ilişkili nedenin yanıtı da değerlendirilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Ani başlayan yaygın lezyonlar, belirgin mukoza tutulumu veya avuçlarda kadifemsi kalınlaşma malignite açısından uzman değerlendirmesi gerektirir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Acanthosis nigricans ↗
DermNet · Erişim: 2026-10-28
Son gözden geçirme: Mart 2025; gün belirtilmemiştir.
- Acanthosis nigricans ↗
Primary Care Dermatology Society · Kaynak tarihi: 2025-03-20 · Erişim: 2026-10-28
- Acanthosis nigricans ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2024-07-04 · Erişim: 2026-10-28
- Assessing the efficacy and safety profiles of 0.025% tretinoin in treating axillary hyperpigmentation with acanthosis nigricans: a randomized double-blinded study ↗
Archives of Dermatological Research · Kaynak tarihi: 2025-01-20 · Erişim: 2026-10-28
- A randomised control trial to assess the clinical efficacy and metabolic effect of metformin vs pioglitazone in patients with acanthosis nigricans ↗
Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology · Kaynak tarihi: 2025-08-07 · Erişim: 2026-10-28
Çevrimiçi: 7 Ağustos 2025; sayı yayını: 2 Ocak 2026.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · KOLTUK ALTI AKANTOZİSİNDE YEREL TRETİNOİN
Assessing the efficacy and safety profiles of 0.025% tretinoin in treating axillary hyperpigmentation with acanthosis nigricans: a randomized double-blinded study
Puri Chunekamrai ve ark. · Archives of Dermatological Research · 2025
Çalışma türü: Randomize, çift kör, kişi içi iki taraf karşılaştırması
Kapsam: Çalışmayı tamamlayan 20 kişi; koltuk altı lezyonları.
ÖZET
Sekizinci haftada melanin indeksi azalması %28,05 ve kontrolle %6,55 idi; bırakılınca kısmi yineleme görüldü.
Küçük, kısa çalışma; hafif yerel irritasyon bildirildi. Erişilen özgün tam özet incelendi, uzun süreli güvenlik çıkarılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39833642 · DOI: 10.1007/s00403-025-03821-y
02 · AKANTOZİSTE İKİ İNSÜLİN DUYARLILAŞTIRICININ KARŞILAŞTIRILMASI
A randomised control trial to assess the clinical efficacy and metabolic effect of metformin vs pioglitazone in patients with acanthosis nigricans
Jinisha Anand Jain ve ark. · Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology · 2026
Çalışma türü: Açık etiketli randomize çalışma
Kapsam: İnsülin direnci bulunan 50 erişkin; her grupta 25 kişi, 12 hafta.
ÖZET
Deri şiddetinde iki grup arasında anlamlı fark yoktu.
Körleme, tahsis gizliliği ve diyet kontrolü yok; ilaç veya malignite ilişkili olgular dışlandı. Özgün tam yöntem ve tablolar incelendi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40826852 · DOI: 10.25259/IJDVL_538_2025
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.