İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

AKTİNİK KERATOZ

ÖZET

Aktinik keratoz, uzun süreli güneş hasarı bulunan deride gelişen pürüzlü, pullu bir lezyondur. Bazen gözle fark edilmeden önce dokununca zımpara gibi hissedilir. Yüz, kulak, el sırtı, ön kol ve saçsız saçlı deri sık yerleşim alanlarıdır. Rengi deri renginde, pembe, kırmızı veya kahverengi olabilir. Her aktinik keratoz kanser değildir; ancak bazıları skuamöz hücreli kansere ilerleyebilir. Bu nedenle görünümün izlenmesi ve güneşten korunma önemlidir. Yeni bir pürüzlü alanın yalnız kuru deri sayılmaması, özellikle uzun güneş maruziyeti olan kişilerde değerlidir. [1]

Kaynaklar:[1]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE BELİRTİLER

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

Kaynaklar:[1]

KIRMIZI BAYRAKLAR VE KORUNMA

Kanama, büyüme, renk değişikliği, hassasiyet veya kabarıklığın kitle haline gelmesi değerlendirme gerektirir. Dudaktaki değişiklikler de ayrıca muayene edilmelidir. Düzenli deri kontrolü, koruyucu giysi ve şapka, uygun güneş koruyucu ve solaryumdan kaçınma bakımın parçalarıdır. Güneş koruyucu tek başına sınırsız güneşte kalma izni değildir. Belirgin değişen bir lezyona evde yakıcı ürün uygulamak tanıyı geciktirebilir. Bazı küçük lezyonlarda izlem seçilebilir; çok sayıda, yakınma veren veya şüpheli alanlarda tedavi değerlendirilir. Seçim muayeneyle yapılır, yalnız lezyon sayısına bağlanmaz. [1]

Güneş hasarının bulunduğu bölgede tek bir lezyon tedavi edilse bile yeni alanlar ortaya çıkabilir. Kişi hangi değişikliği bildireceğini öğrenmeli; düzenli inceleme alışkanlığını görünüm düzeldikten sonra da sürdürmelidir. Yeni kanama veya hassasiyetin bir sonraki rutin kontrolü beklemeden değerlendirilmesi uygun olur. [1]

Kaynaklar:[1]

RİSK BAĞLAMI VE TANI

Yıllar boyunca dış ortamda çalışma, güneşlenme ve solaryum kullanımı riski artırır. Açık ten ve kolay yanma yatkınlığı önemlidir; hastalık bulaşıcı değildir. Organ nakli sonrası bağışıklığı baskılayan ilaç kullananlarda risk daha yüksektir. Tanı çoğunlukla kliniktir; belirsizlik veya kanser kuşkusu varsa biyopsi gerekebilir. Hastanın eski deri kanserleri, kullanılan ilaçlar ve lezyonun değişim süresi sorulur. Görünür tek odak dışında çevredeki güneş hasarı da değerlendirilir. Doku örneği gerektiren şüpheli lezyonun yalnız kozmetik amaçla ortadan kaldırılması uygun olmayabilir. [2]

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ İLKELERİ

Kriyoterapi, küretaj veya çıkarma, reçeteli yerel tedaviler ve fotodinamik tedavi seçenekler arasındadır. Lezyonun sayısı, yeri, kalınlığı ve kişinin bakım uygulayabilmesi seçimi etkiler. İşlemler ağrı, renk değişikliği veya skar yapabilir. Bazı yerel ilaçlar beklenen bir iltihabi reaksiyon oluşturur; hasta bunun derecesini ve hangi durumda ekiple iletişim kuracağını öğrenmelidir. Gebelik, emzirme ve çocuklukta aynı ajanların güvenli olduğu varsayılmaz. Tedavi öncesinde ürün bilgisi, kontrendikasyonlar ve eşlik eden ilaçlar kontrol edilmelidir; bu yazı ilaç dozu veya tüm ürünler için ortak kullanım şeması vermez. [2]

Kaynaklar:[2]

ALAN TEDAVİSİ VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Tek bir kalın odak için yapılan işlemle geniş güneş hasarlı alana uygulanan tedavi farklıdır. Alan tedavisi, görünür çoklu ince lezyonları ve çevresindeki hasarlı deriyi hedefleyebilir. Dermoskopi tanıya yardımcı olur; tedaviye yanıt vermeyen veya şüpheli odakta biyopsi düşünülebilir. Kalınlaşan, ülserleşen veya büyüyen alan invaziv kanser açısından incelenmelidir. Tedavi sonrası iyileşme süresi vücut bölgesine göre değişebilir. Hastaya bütün lezyonların tek uygulamayla kalıcı kaybolacağı veya gelecekteki kanser riskinin tamamen ortadan kalkacağı söylenmemelidir. [3]

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

Kaynaklar:[3]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Pürüzü tedavi et, güneş hasarlı alanı izle, değişen odağı örnekle. İzlem, yeni lezyonların ortaya çıkması ve önceki tedavinin yanıtına göre kişiselleştirilir. Başlangıç görünümü, uygulanan yöntem ve kalıcı değişiklikler kaydedilir. Güneş hasarının uzun vadeli niteliği nedeniyle kontrol gereksinimi tek tedavi seansının sonucuna indirgenmemelidir. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde eşik daha düşük olabilir. Büyüme veya ülser, yalnız tedavinin normal kızarıklığı sanılmadan değerlendirilmelidir. [3]

Bu karşılaştırma, her pürüzlü alanın aynı yöntemle ele alınmaması gerektiğini gösterir. [3]

Kaynaklar:[3]

Bu sürümde ayrı bir profesyonel bölüm bulunmuyor.

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. NHS — Actinic keratoses ↗

    NHS · Erişim: 2026-10-25

  2. BAD — Actinic keratoses ↗

    BAD · Erişim: 2026-10-25

  3. DermNet — Actinic keratosis ↗

    DermNet · Erişim: 2026-10-25

Bu içerik kişisel muayene ve tedavi planının yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.