AKUT GENERALİZE EKZANTEMATÖZ PÜSTÜLOZ
ÖZET
Akut generalize ekzantematöz püstüloz (AGEP), çoğunlukla bir ilaçtan sonra ortaya çıkan, yaygın küçük ve enfeksiyöz olmayan püstüllerle seyreden ciddi deri reaksiyonudur. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
İlaç ilişkili steril püstüller, doğrulama ve ilaç kesme; püstüler psöriyazisten ayrım.
HALK İÇİN
Püstül görünümü tek başına bakteriyel enfeksiyon anlamına gelmez. Ateş ve beyaz küre artışı görülebilir; özellikle yeni ilaç kullanımından sonra başlayan yaygın döküntü aynı gün değerlendirilmelidir. Sorumlu ilaç bırakılınca çoğu olgu düzelir. [1]
İlacın adı ve reaksiyon tıbbi kayda geçirilmelidir. Alerji kartını taşımak ve her başvuruda göstermek yanlışlıkla yeniden kullanımı önler. Evde ilacı tekrar alarak deneme yapılmamalıdır. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
TETİKLEYİCİNİN ARAŞTIRILMASI
İlaç başlangıç ve bitiş tarihleri, antibiyotikler, yakın enfeksiyonlar, önceki ilaç reaksiyonları ve kişisel/ailevi psöriyazis öyküsü sorgulanır. EuroSCAR olgu-kontrol verilerinde aminopenisilinler, kinolonlar, hidroksiklorokin, terbinafin ve diltiazem güçlü ilişkili gruplar arasındadır. Ancak risk ilişkisi, tek hastada ilacın kesin neden olduğunu kanıtlamaz. [3]
FİZİK MUAYENE
Ödemli kızarık zeminde yüzeyel, kıl kökü merkezli olmayan püstüller ve sonrasında soyulma aranır. Kıvrımlarda belirginleşme, ateş ve hızlı yayılma tipiktir. Vital bulgular, sıvı durumu ve mukozalar değerlendirilir. [2]
AYIRICI TANI
PÜSTÜLER PSÖRİYAZİS VE DİĞER REAKSİYONLAR
Psöriyazis öyküsünün yokluğu tek başına ayrım sağlamaz; ilaç zaman çizelgesi ve patoloji birlikte değerlendirilir. EuroSCAR çalışmasında AGEP, püstüler psöriyazisin bir varyantı olarak desteklenmemiştir. [3]
Belirgin mukozal erozyon/deri ağrısı SJS/TEN; uzun süren döküntü, yüz ödemi ve eozinofilik organ tutulumu DRESS olasılığını artırır. Folikülit ve enfeksiyonlarda mikrobiyolojik inceleme yardımcıdır. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
DOĞRULAMA VE ORGAN TARAMASI
Hemogram-diferansiyel, kreatinin, elektrolitler ve karaciğer enzimleri istenir; püstül içeren biyopsi alınır. EuroSCAR morfoloji, seyir, ateş/nötrofili ve histolojiyi birleştirir: 5–7 yüksek olasılıklı, 8–12 kesin sınıflamadır. Enfeksiyon kuşkusunda kültür gerekir. [2]
TEDAVİ
TEDAVİ ÇERÇEVESİ
Şüpheli ilaç kesilir. Yatış, sıvı desteği, yumuşak temizleme ve nemlendirme planlanır. Uzman gözetiminde kısa süreli güçlü topikal steroid kullanılır; ağır sistemik veya yaygın deri tutulumunda kısa sistemik steroid düşünülebilir. DRESS örtüşmesinde kısa AGEP rejimi yeterli değildir. [2]
Steroidin herkes için zorunlu veya kesin üstün olduğu söylenemez: 43 olguluk retrospektif seride sistemik steroid daha kısa yatışla ilişkiliydi; randomizasyon bulunmadığından tedavi seçimi ve hastalık şiddeti sonucu etkilemiş olabilir. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
KONTROL VE YENİDEN MARUZİYETİ ÖNLEME
Taburculuktan yaklaşık bir ay sonra iyileşme değerlendirilir; akut dönemde anormal bulunan organ testleri takip edilir. İlaç alerjisi incelemesi uzman merkezde, genellikle 6 hafta–6 ay arasında yama testiyle başlar. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL SEVK
Tansiyon düşüklüğü, yaygın deri kaybı, dirençli ateş, böbrek/karaciğer bozukluğu veya genel durum kötüleşmesi hastanede yakın takip gerektirir. Çocuk, ileri yaş ve ciddi ek hastalıkta yatış eşiği düşük tutulur. [2]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Acute Generalised Exanthematous Pustulosis ↗
National Skin Centre Singapore · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Acute generalized exanthematous pustulosis: European expert consensus for diagnosis and management. ↗
Tetart ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Risk factors for acute generalized exanthematous pustulosis (AGEP)-results of a multinational case-control study (EuroSCAR). ↗
Sidoroff, Dunant, Viboud, Halevy, Bavinck, Naldi, Mockenhaupt, Fagot, Roujeau · Kaynak tarihi: 2007 · Erişim: 2026-10-26
- Acute generalized exanthematous pustulosis: Epidemiology, clinical course, and treatment outcomes of patients treated in an Asian academic medical center. ↗
Oh, Yeo, Choo, Pang, Oh, Lee · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · AGEP İÇİN İLAÇ RİSKLERİ: EUROSCAR
Risk factors for acute generalized exanthematous pustulosis (AGEP)-results of a multinational case-control study (EuroSCAR).
A Sidoroff, A Dunant, C Viboud, S Halevy, J N Bouwes Bavinck, L Naldi, M Mockenhaupt, J-P Fagot, J-C Roujeau · The British journal of dermatology · 2007
Çalışma türü: Çok uluslu olgu-kontrol çalışması
Kapsam: 97 doğrulanmış toplum kökenli AGEP olgusu ve 1009 kontrol
ÖZET
Birden fazla antibiyotik grubu, hidroksiklorokin, terbinafin ve diltiazemle güçlü ilişki saptandı. Enfeksiyonlar ve kişisel/ailevi psöriyazis öyküsü için anlamlı ilişki bulunmadı.
Maruziyet ilişkisi bireysel nedensellik veya ilaçlar arasında güncel mutlak risk sıralaması değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 17854366 · DOI: 10.1111/j.1365-2133.2007.08156.x
02 · SİNGAPUR’DA AGEP SEYRİ VE TEDAVİ SONUÇLARI
Acute generalized exanthematous pustulosis: Epidemiology, clinical course, and treatment outcomes of patients treated in an Asian academic medical center.
Dawn Ai Qun Oh, Yi Wei Yeo, Karen Jui Lin Choo, Shiu Ming Pang, Choon Chiat Oh, Haur Yueh Lee · JAAD international · 2021
Çalışma türü: Retrospektif tek merkez kohortu
Kapsam: 2009–2018 döneminde olası/kesin AGEP tanılı 43 hasta
ÖZET
İlaç ilişkisi %93, sistemik tutulum %13,9 idi. İlaç kesildikten sonra tüm olgular düzeldi; AGEP’e atfedilen ölüm yoktu. Sistemik steroid daha kısa yatışla ilişkiliydi.
Küçük ve randomize olmayan seri; steroidin üstünlüğünü kesinleştirmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34409363 · DOI: 10.1016/j.jdin.2020.12.004
03 · MAYO CLİNİC AGEP SERİSİ
Acute generalized exanthematous pustulosis: clinical characteristics, etiologic associations, treatments, and outcomes in a series of 28 patients at Mayo Clinic, 1996-2013.
Dema T Alniemi, David A Wetter, Alina G Bridges, Rokea A El-Azhary, Mark D P Davis, Michael J Camilleri, Marian T McEvoy · International journal of dermatology · 2017
Çalışma türü: Retrospektif kohort
Kapsam: 1996–2013 döneminde EuroSCAR puanı en az 5 olan 28 hasta
ÖZET
26 hastanın deri bulguları 15 gün içinde düzeldi. Üç hastada haftalar-aylar sonra AGEP dışı döküntü gelişti.
Tek merkez ve küçük örneklem; organ tutulumu tanımları diğer serilerle aynı olmayabilir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28084022 · DOI: 10.1111/ijd.13434
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.