İDİYOPATİK DİFFÜZ ALVEOLER HASAR (AKUT İNTERSTİSYEL PNÖMONİ)

Enfeksiyon belirtileri ve temasları, yeni ilaçlar, inhalasyon/maruziyet, aspirasyon olasılığı ve otoimmün bulgular sorgulanır. Kardiyak hastalık, sıvı yükü ve önceden bilinen interstisyel hastalık öyküsü araştırılır. İdiyopatik adı, belirgin bir neden bulunamadığına dair kapsamlı değerlendirme sonrasında kullanılmalıdır.

Solunum sayısı ve işi, oksijen gereksinimi, kan gazıyla oksijenlenme ve hemodinamik durum hızla değerlendirilir. İncelenen ağır olgu serisinde belirgin takipne ve düşük PaO2/FiO2 oranları bulunmuştur. Tek bir muayene bulgusu veya oksijen değeri etiyolojik tanı koydurmaz; kötüleşme eğilimi destek düzeyinin artırılmasını gerektirebilir.

Sepsis, enfeksiyon, aspirasyon veya ilaçla ilişkili ARDS sekonder nedenlerdir. Önceden var olan fibrotik hastalığın akut alevlenmesi de aynı kavram değildir. Radyolojik ve fizyolojik benzerlik nedeniyle eski AIP adı tüm hızla kötüleşen interstisyel tablolara verilmemelidir.

Kalp kaynaklı ödem, bağ dokusu hastalığı ve mikrobiyolojik nedenler araştırılır. İnceleme solunum desteğiyle eş zamanlı yürütülür; negatif tek kültür tüm enfeksiyonları dışlamaz.

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

BT’de iki taraflı buzlu cam ve konsolidasyon görülebilir; bu görünüm etiyolojiye özgü değildir. Klinik, enfeksiyon araştırması ve gerektiğinde örnekleme sonuçları birleştirilir. Eski cerrahi biyopsili serilerde DAD gösterilmesi tanıyı desteklemiştir, ancak seçilmiş seri ölçütü her hastaya biyopsi zorunluluğu anlamına gelmez.

Akut ağır solunum hastasında cerrahi biyopsi riski yüksektir ve genellikle yapılmaz. Daha az invaziv örneklemenin olası yönetim yararı ve riski multidisipliner tartışılır.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

ARDS ölçütlerini karşılayan erişkinde akciğer koruyucu ventilasyon kullanılır: tahmini vücut ağırlığına göre 4–8 mL/kg tidal hacim ve plato basıncı 30 cmH₂O altında hedeflenir. Ağır ARDS’de günde 12 saatten uzun pron pozisyon önerilir. Uzamış akciğer açma manevraları önerilmez; ventilatör ayarları yoğun bakım ekibince bireyselleştirilir.

Kore 2025 rehberi steroidleri uzman uzlaşısıyla önerir; AIP’ye özgü kontrollü etkinlik kanıtı sınırlıdır. Uzlaşı gücüyle kanıt kalitesi aynı kavram değildir.

2025 sistematik derlemede veriler düşük/çok düşük kesinlikte olgu yayınlarından oluşmuştur. Steroidler enfeksiyon, hiperglisemi, hipertansiyon ve psikiyatrik yan etki bakımından izlem gerektirir. Belirli bir yüksek doz şemasının yaşam kurtardığı kanıtlanmış gibi sunulmamalıdır.

Akut dönemden sağ kalan kişide oksijen gereksinimi, efor kapasitesi, solunum işlevleri ve radyolojik seyir yeniden değerlendirilir. Eski uzun dönem seride tam düzelme yanında tekrarlayan atak, kalıcı belirtiler ve ilerleyici fibrozis de bildirilmiştir. Taburculuk, izlem gereksiniminin bittiği anlamına gelmez; yeni kötüleşme tekrar araştırılır.

ACİL UYARILAR VE SEVK

Artan oksijen ihtiyacı ve destekle düzelmeyen hipoksemi yoğun bakım değerlendirmesi gerektirir. Uygun seçilmiş ağır ARDS hastasında VV-ECMO değerlendirmesi deneyimli merkeze erken danışılarak yapılabilir. Bu erişkin ARDS önerisidir; tüm idiyopatik DAD hastalarında ECMO yararı veya uygunluğu kanıtlanmış değildir.