AKUT KARACİĞER YETMEZLİĞİ

Belirtilerin zaman çizelgesi hasta ve yakınından alınır. Parasetamol dahil bütün ilaçların miktarı, kullanım zamanı, tekrarlayan dozlar, bitkisel ürünler ve takviyeler sorgulanır. Viral maruziyet, otoimmün hastalık ve önceki karaciğer testleri araştırılır. Eski sarılık veya kronik hastalık bulguları akut-kronik ayrımını etkiler. [2]

İLK DEĞERLENDİRME

Bilinç düzeyi, hava yolunu koruma, vital bulgular ve dolaşım değerlendirilir. Seri nörolojik muayene ve yakın glukoz izlemi önemlidir. Ağır ensefalopatide hava yolu ve yoğun bakım desteği geciktirilmez. Başın uygun pozisyonu, uyaranların azaltılması ve organ desteği beyin ödemi riskine göre düzenlenir. [3]

Akut karaciğer hasarı ile akut karaciğer yetmezliği aynı değildir: ensefalopati ve koagülopati birlikte aranır. Kronik karaciğer hastalığının akut dekompansasyonu ayrı bir sendromdur. Parasetamol, diğer ilaçlar, viral hepatit, otoimmün hepatit ve dolaşım bozukluğu etiyolojik değerlendirmede yer alır; neden prognozu ve tedaviyi değiştirir. [4]

TANI VE SERİ İZLEM

INR ≥1,5 ve herhangi bir derecede ensefalopati, uygun akut hasar bağlamında temel tanısal ölçütlerdir. Kan sayımı, karaciğer ve böbrek testleri, elektrolitler, glukoz, laktat, kan gazı ve etiyolojiye yönelik testler planlanır. Klinik değişim saatler içinde olabileceğinden tek ölçüm yeterli değildir. Yüksek INR yalnız kanama riski olarak yorumlanmaz; kanama veya girişim gereksinimi olmadan rutin plazma verilmesi prognostik izlemi de maskeleyebilir. [3]

Parasetamol toksisitesinde N-asetilsistein gecikmeden başlanır; etiyoloji araştırılırken seçilmiş diğer akut yetmezliklerde de değerlendirilir. Şüpheli hepatotoksik maruziyet durdurulur ve nedene özgü tedavi planlanır. Doppler ultrason veya uygun kesitsel görüntüleme damar ve karaciğer yapısını değerlendirir. Sürekli renal replasman, renal bozukluk veya yüksek amonyak ve nörolojik risk bağlamında uzman ekipçe düşünülebilir. [2]

YOĞUN BAKIM İZLEMİ

Glukoz ve nörolojik değerlendirme başlangıçta bir-iki saatlik aralıklarla gerekebilir. Dolaşım, idrar çıkışı, böbrek işlevi, enfeksiyon ve asit-baz durumu izlenir. Nakil kararı seri klinik verilerle yeniden değerlendirilir; tek bir prognostik skor güvenli izlem yerine geçmez. [3]

NAKİL MERKEZİNE SEVK

Akut yetmezlik şüphesinde hepatoloji ve nakil merkeziyle erken iletişim kurulmalıdır. Nakil endikasyonunun bütün ölçütlerinin oluşmasını beklemek, güvenli transfer penceresini kaybettirebilir. Hızla ilerleyen ensefalopati, hipoglisemi, asidoz veya organ yetmezliği aciliyeti artırır. [5]