İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

AKUT KOLANJİT

ÖZET

Akut kolanjit, çoğu kez tıkanmış safra yollarında gelişen bakteriyel enfeksiyondur; hızla ağırlaşabilir ve hastanede tedavi gerektirir.

Kaynaklar:[3]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

ACİL YARDIM

Ateş, sarılık veya karın ağrısıyla genel durum bozulması acil değerlendirme gerektirir; bütün klasik belirtilerin birlikte çıkması beklenmez.

Bilinç bulanıklığı, belirgin tansiyon düşmesi veya nefes darlığında acil yardım isteyin.

Kaynaklar:[1]

KAPSAM

Bu erişkin özeti çocuk, gebelik, nakil veya karmaşık stent sorunları için tamamlanmış bir tedavi yolu sunmaz.

Kaynaklar:[7]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Taş, darlık, malignite veya stent öyküsü; ağrı, titreme ve sarılığın başlangıcı sorgulanır.

İlaç alerjisi, böbrek/karaciğer hastalığı ve eşlik eden hastalıklar antibiyotik planını etkiler.

Önceki antibiyotikler, ERCP, biliyer stent, hastane/bakım kuruluşu teması ve eski kültürler kaydedilir; direnç riski ampirik tedavi seçiminde dikkate alınır.

Kaynaklar:[3][6]

FİZİK MUAYENE

Ateş, nabız, tansiyon, bilinç durumu ve karın hassasiyeti değerlendirilir.

Hipotansiyon, bilinç bozukluğu veya solunum yetmezliği acil organ desteği gerektirir.

Kaynaklar:[3][1]

AYIRICI TANI

Kolesistit, hepatit, karaciğer apsesi ve başka odaktan sepsis ayırıcı tanıdadır; safra yolu tıkanıklığı ve enfeksiyonun birlikte gösterilmesi ayrımı yönlendirir.

Safra kesesi odaklı inflamasyon kolesistiti; kolestazla sistemik enfeksiyon kolanjiti destekler.

Kaynaklar:[3]

TANISAL YAKLAŞIM

Sistemik inflamasyon, kolestaz ve görüntülemede tıkanıklık/etiyoloji bulguları birlikte değerlendirilir; klasik üçlünün eksikliği kolanjiti dışlamaz.

Hemogram, inflamasyon göstergeleri, bilirubin/karaciğer testleri, kreatinin ve pıhtılaşma değerlendirilir; kan kültürü mümkün olduğunca erken alınır.

Ultrason tıkanıklık ve taş araştırmasına yardım eder; negatif inceleme küçük kanal taşını dışlamaz. MRCP veya EUS, seçilmiş hastada neden ve düzeyi netleştirebilir.

Kaynaklar:[2][3]

TEDAVİ

Kolanjitte aciliyet değerlendirmesi ve ilk destek, kesin tanı tamamlanana kadar ertelenmez.

Sıvı desteği uygulanır.

Antibiyotik, yerel antibiyogram ve hastanın risklerine göre seçilir; kültür duyarlılığıyla yeniden değerlendirilir. Başarılı drenaj, klinik yanıt ve eşlik eden enfeksiyonlar birlikte ele alınır; tek bir süre bütün hastalara uygulanmaz.

Safra yolu drenajı enfeksiyon kaynağının kontrolünü sağlar; antibiyotik tedavisiyle birlikte düşünülür. Şiddet ve klinik kararlılık, girişimin aciliyetini belirler. Gözlemsel zamanlama sonuçları, kötüleşen hastayı belirli bir saati doldurana kadar bekletme gerekçesi değildir.

Görüntüleme ve klinik değerlendirme, tıkanıklığın nedenini ve girişim gereksinimini belirlemeye hizmet eder. ERCP gereksinimi varsa endoskopi, anestezi ve acil bakım ekipleri arasında erken koordinasyon sağlanır; girişim olanağı olmayan merkezde sevk geciktirilmez.

Kaynaklar:[1][3][6][4]

ÇALIŞMALAR NASIL OKUNMALI?

14 gözlemsel çalışma ve 84.063 hastanın meta-analizinde erken ERCP daha düşük hastane içi ölümle ilişkiliydi. Karıştırıcı etkenler ve tanım farklılıkları nedeniyle bu ilişki nedenselliği veya her hasta için tek kesin saat sınırını kanıtlamaz.

Tek merkezli, 120 hastalık çalışma başarılı drenaj sonrası kısa ve geleneksel antibiyotik süresini karşılaştırdı. Bulgular drenajsız enfeksiyona, tüm etkenlere veya tüm şiddet gruplarına genellenemez.

Randomize çalışmada başarılı drenajdan sonra dört ve sekiz günlük tedavi karşılaştırıldı; klinik iyileşme, bilirubin azalması ve nüks birlikte değerlendirildi. Çalışmanın çoğunluğu orta şiddetteydi; malignite ve başlangıç hipotansiyonu daha düşük iyileşmeyle ilişkiliydi. Süre seçimi, bu örneklemin dışındaki ağır veya karmaşık hastalara otomatik taşınmaz.

12 merkezli randomize çalışmada, yeterli drenaj sağlanan hafif-orta kolanjitte kan kültürüne göre düzenleme, kan ve safra kültürünün birlikte kullanılmasına karşı incelendi. Organ yetmezliği oranları %12,7 ve %13,0 idi; seçilmiş koşullarda aşağı kalmama desteklendi. Bu, kan kültürünü gereksiz kılmaz ve ağır kolanjit veya yetersiz drenaj için kanıt değildir.

Kaynaklar:[4][5][7]

İZLEM VE ÖNERİLER

İzlemde yalnız ateşin düşmesi değil, genel durum, bilirubinin seyri ve yeniden enfeksiyon bulguları değerlendirilir. Tekrarlayan yakınmalar veya yetersiz iyileşme, drenajın yeterliliği ve devam eden tıkanıklık açısından yeniden değerlendirme gerektirir.

Malign hiler tıkanıklık veya karaciğer apsesi ayrıca değerlendirilir.

Kaynaklar:[5][6]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL DEĞERLENDİRME VE YÖNLENDİRME

Hipotansiyon, bilinç bozukluğu veya solunum yetmezliği acil organ desteği gerektirir.

Görüntüleme ve klinik değerlendirme, tıkanıklığın nedenini ve girişim gereksinimini belirlemeye hizmet eder. ERCP gereksinimi varsa endoskopi, anestezi ve acil bakım ekipleri arasında erken koordinasyon sağlanır; girişim olanağı olmayan merkezde sevk geciktirilmez.

Kaynaklar:[1][4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Tokyo Guidelines 2018: initial management of acute biliary infection and flowchart for acute cholangitis. ↗

    Tokyo Guidelines 2018 / Journal of Hepato-Biliary-Pancreatic Sciences · Kaynak tarihi: 2018-01 · Erişim: 2026-10-24

    PMID 28941329. DOI 10.1002/jhbp.509. Yayıncı gövdesinin seçilmiş bölümleri incelendi; tam makale dosyası indirilmedi.

  2. Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholangitis (with videos). ↗

    Tokyo Guidelines 2018 / Journal of Hepato-Biliary-Pancreatic Sciences · Kaynak tarihi: 2018-01 · Erişim: 2026-10-24

    PMID 29032610. DOI 10.1002/jhbp.512. Yayıncı gövdesinin seçilmiş bölümleri incelendi; tam makale dosyası indirilmedi.

  3. Acute cholangitis - an update ↗

    World Journal of Gastrointestinal Pathophysiology · Kaynak tarihi: 2018-02-15 · Erişim: 2026-10-24

    PMID 29487761. DOI 10.4291/wjgp.v9.i1.1. Monjur Ahmed. CC BY-NC 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/). Türkçe özgün özetleme ve yorum içerir.

  4. Timing of Performing Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography and Inpatient Mortality in Acute Cholangitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗

    Clinical and Translational Gastroenterology · Kaynak tarihi: 2020-03 · Erişim: 2026-10-24

    PMID 32352721. DOI 10.14309/ctg.0000000000000158. Lijun Du ve diğerleri. CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Türkçe özgün özetleme ve yorum içerir.

  5. Conventional vs Short Duration of Antibiotics in Patients With Moderate or Severe Cholangitis: Noninferiority Randomized Trial. ↗

    American Journal of Gastroenterology · Kaynak tarihi: 2024-01-01 · Erişim: 2026-10-24

    PMID 37732816. DOI 10.14309/ajg.0000000000002499. Erişim düzeyi PubMed özetiyle sınırlıdır.

  6. Navigating antibiotic therapy in acute cholangitis: Best practices and new insights. ↗

    Journal of Hepato-Biliary-Pancreatic Sciences · Kaynak tarihi: 2025-01 · Erişim: 2026-10-24

    PMID 39537571. DOI 10.1002/jhbp.12087. Sakue Masuda ve diğerleri. CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Türkçe özgün özetleme ve yorum içerir.

  7. A randomized non-inferiority trial investigating antibiotic adjustments based on blood culture in acute cholangitis. ↗

    Clinical Microbiology and Infection · Kaynak tarihi: 2025-06 · Erişim: 2026-10-24

    PMID 39880122. DOI 10.1016/j.cmi.2024.12.039. Erişim düzeyi PubMed özetiyle sınırlıdır.

Ateş, sarılık veya karın ağrısıyla genel durum bozulması acil değerlendirme gerektirir; bütün klasik belirtilerin birlikte çıkması beklenmez. Bilinç bulanıklığı, belirgin tansiyon düşmesi veya nefes darlığında acil yardım isteyin. Bu erişkin özeti çocuk, gebelik, nakil veya karmaşık stent sorunları için tamamlanmış bir tedavi yolu sunmaz.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Sistematik derleme ve meta-analiz
KAPSAMLI KANIT DERLEMESİ

Akut kolanjitte tanı, şiddet, tedavi ve prognoz: sağlanan sistematik derlemelerin kapsamlı kanıt sentezi

Literatür taraması: · 11 derleme

Bu derleme-üstü sentez, sağlanan 11 yayımlanmış kaydı tanı, şiddet sınıflandırması, antibiyotik süresi, ERCP zamanlaması ve alternatif girişimler açısından değerlendirir. Yeni bir birincil çalışma taraması veya özgün meta-analiz yapılmamıştır. Sağlanan Europe PMC aramasında 25 kayıt değerlendirilmiş, 11 kayıt kapsamda tutulmuş ve bunların altısının tam metin aktarımı sağlanmıştır. Bulgular, her kaydın erişilebilir içeriğiyle sınırlandırılmış; eksik veya bozuk sayılar tamamlanmamıştır. Yayımlanmış birleştirilmiş etkiler, özgün etki ölçeği ve doğrudan kaynak alıntısıyla sunulmuştur. Gözlemsel ilişkiler nedensel etkilerden, istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaması eşdeğerlikten ve karşılaştırmasız başarı oranları yöntem üstünlüğünden ayrılmıştır. Ortak birincil çalışmalar nedeniyle derlemelerin hasta sayıları toplanmamıştır. Klinik sonuçlar ve bunların uygulanabilirlik sınırları, aşağıdaki kaynaklandırılmış bölümlerde birlikte değerlendirilmiştir. Çalışma düzeyindeki kalite hükümleri yayın yazarlarına atfedilmiş; yeni bir resmi GRADE veya AMSTAR-2 değerlendirmesi yapılmamıştır.

Araştırma sorusu ve kapsam

Akut kolanjitte tanı ve şiddet sınıflandırması, tedavi ve safra yolu drenajının zamanlaması, prognoz, izlem ve güvenlik konularını değerlendiren yayımlanmış sistematik derlemeler ve meta-analizler neler göstermektedir?

Popülasyon / konu
Akut kolanjit tanısı almış veya akut kolanjit açısından değerlendirilmiş insanlar; yaş, hastalık şiddeti, neden ve klinik ortam bakımından kısıtlama yoktur.
Müdahale / yaklaşım
Tanısal yöntemler ve ölçütler; şiddet sınıflandırması ve başlangıç yönetimi; antibiyotik seçimi, süresi ve kültür sonuçlarına göre düzenlenmesi; endoskopik, perkütan veya cerrahi safra yolu drenajı ve zamanlaması; destek tedavisi; izlem stratejileri.
Karşılaştırma
Uygun olduğunda alternatif tanı veya şiddet değerlendirme yöntemleri, tedavi rejimleri ve süreleri, drenaj yöntemleri veya zamanlamaları, standart bakım ya da müdahalesiz karşılaştırıcılar.
Değerlendirilen sonuçlar
Tanısal doğruluk ve hastalık şiddetinin sınıflandırılması; Klinik iyileşme, enfeksiyon kontrolü ve tedavi başarısı; Mortalite ve hastalığın ilerlemesi; Komplikasyonlar, nüks ve yeniden yatış; Hastanede kalış süresi ve sağlık hizmeti kullanımı; Antimikrobiyal direnç ve tedaviye bağlı istenmeyen etkiler; İzlem bulguları ve uzun dönem sonuçlar

Tarama ve değerlendirme yöntemi

Bu çalışma, yayımlanmış sistematik derlemelerin yapılandırılmış sentezidir. Europe PMC üzerinden başlık ve özet alanlarında tarama yapıldı; sorgunun döndürdüğü 25 kaydın tamamı başlık/özet uygunluğu açısından değerlendirildi. 11 kayıt sentez kapsamına alındı; 6 yayının açık tam metnine erişildi. Diğer kayıtlar erişilebilen özet bilgileri düzeyinde değerlendirildi.

Tarama ve metin hazırlama yapay zekâ desteğiyle yürütüldü; hazırlanan metin ayrı bir otomatik kaynak kontrolünden geçti. Bu işlem, bağımsız iki araştırmacının değerlendirmesi veya klinik hakem onayı olarak sunulmamaktadır. Tek indeks kapsamı ve tam metin erişimi, sonuçların kapsamını sınırlar. Protokol bu çalışmanın kayıtlarında tutulur; ileriye dönük dış protokol kaydı iddia edilmez.

Arama sorgusu ve seçim kayıtları

Sorguyu Europe PMC üzerinde aç ↗

(TITLE_ABS:"acute cholangitis" OR TITLE_ABS:"acute suppurative cholangitis" OR TITLE_ABS:"acute ascending cholangitis") AND (PUB_TYPE:"Systematic Review" OR PUB_TYPE:"Meta-Analysis") AND FIRST_PDATE:[* TO 2026-11-01] NOT PUB_TYPE:"Preprint"

Dahil etme ölçütleri

  • Akut kolanjitle doğrudan ilgili, insanlarda yapılmış çalışmaları sistematik olarak derleyen tamamlanmış ve yayımlanmış sistematik derlemeler veya meta-analizler.
  • Tanı, tedavi, prognoz, izlem ya da güvenlik sorularından en az birini ele alan derlemeler.
  • Arama kapsamında belirlenebilen tüm yayın dilleri ve tarihler.

Dışlama ölçütleri

  • Sistematik derleme veya meta-analiz olmayan birincil araştırmalar, anlatısal derlemeler, editoryaller, görüş yazıları ve olgu sunumları.
  • Tamamlanmamış derleme protokolleri ve sonuçları yayımlanmamış çalışmalar.
  • Akut kolanjitle ilgili olmayan veya bu konuya ilişkin ayrı değerlendirilebilir bulgu sunmayan derlemeler.
  • Geri çekilmiş yayınlar ve aynı derlemenin yinelenen kayıtları.
Kayıt bazında seçim gerekçeleri
KayıtKararGerekçe
PMC:PMC7388910DışlandıBaşlık/özet değerlendirmesi için özet erişilebilir değil.
MED:42443680DışlandıERCP sonrası profilaktik stent kullanımını değerlendiriyor; akut kolanjit yalnızca ikincil bir istenmeyen sonuç ve derlemenin odağı değil.
MED:41677177DışlandıPSC ile ilişkili inflamatuvar bağırsak hastalığında ileri tedavileri inceliyor; akut kolanjit yalnızca güvenlik sonucu olarak bildiriliyor.
MED:40548485DahilAkut kolanjitte biliyer obstrüksiyon için EUS kılavuzlu drenajın başarı ve güvenliğini sistematik derleme ve meta-analizle değerlendiriyor.
MED:41188668DışlandıMalign biliyer obstrüksiyonda profilaktik safra kesesi stentini inceliyor; akut kolanjit yalnızca ikincil bir sonuç.
MED:40679970Dışlandıİleri kolanjiyokarsinomda brakiterapi ve stent tedavisini değerlendiriyor; akut kolanjit için ayrı değerlendirilebilir bulgu sunmuyor.
MED:39761129DahilAkut kolanjitte laparoskopik koledok eksplorasyonunun etkinlik ve güvenliğini sistematik olarak derliyor.
MED:37274798DahilAkut kolanjitli erişkinlerde kısa ve uzun süreli antibiyotik tedavisini sistematik derleme ve meta-analizle karşılaştırıyor.
MED:36223305DahilAkut kolanjitte ERCP zamanlamasının mortalite ve hastanede kalış sonuçlarını sistematik derleme ve meta-analizle inceliyor.
MED:35756417DahilŞiddetli akut kolanjitte laparoskopik cerrahi ile konvansiyonel cerrahiyi sistematik derleme ve meta-analizle karşılaştırıyor.
MED:33462749DahilBiliyer drenaj sonrası akut kolanjitte kısa ve uzun süreli antibiyotik tedavisinin etkinlik ve güvenliğini sistematik olarak değerlendiriyor.
MED:31628955DahilAkut kolanjitte acil ve erken ERCP zamanlamasını hasta sonuçları bakımından sistematik derleme ve meta-analizle inceliyor.
MED:32352721DahilAkut kolanjitte ERCP zamanlaması ile hastane içi mortalite ilişkisini sistematik derleme ve meta-analizle değerlendiriyor.
MED:36161969DışlandıLCBDE öğrenme eğrisini inceliyor; akut kolanjit yalnızca hasta özellikleri arasında geçiyor ve kolanjite özgü sonuçlar değerlendirilmiyor.
MED:29517637DışlandıAkut biliyer pankreatitte ERCP’yi değerlendiriyor; akut kolanjit derlemenin hedef hastalığı değil.
MED:30368681DahilAkut kolanjitte kısa ve uzun süreli antibiyotik tedavisini sistematik olarak karşılaştırıyor.
MED:30486807DışlandıHafif akut biliyer pankreatitte kolesistektomi zamanlamasını inceliyor; kolanjit yalnızca bekleme dönemindeki komplikasyonlardan biri.
MED:29032610DahilAkut kolanjit için tanı ve şiddet sınıflandırma ölçütlerini sistematik literatür değerlendirmesiyle inceliyor.
MED:28213923DahilAkut kolanjitte Charcot triadının tanısal doğruluğunu sistematik derlemeyle değerlendiriyor.
MED:20091549DışlandıGeri çekilmiş bir derleme kaydıdır; ayrıca odağı akut biliyer pankreatitte ERCP’dir.
MED:18216529DışlandıAkut kolanjiti olmayan akut biliyer pankreatit hastalarını inceliyor; hedef hastalık kapsamı dışındadır.
MED:15495060DışlandıAkut biliyer pankreatitte ERCP’yi değerlendiriyor; akut kolanjit hedef popülasyon değil, alt grup/karıştırıcı olarak ele alınmış.
MED:23840129DışlandıKoledok taşlarında iki endoskopik tekniği karşılaştırıyor; akut kolanjit ayrı bir klinik hedef olarak incelenmiyor.
MED:24833886DışlandıBüyük koledok taşlarının endoskopik çıkarılmasını karşılaştırıyor; akut kolanjit yalnızca komplikasyon sonucu olarak bildiriliyor.
MED:24151660DışlandıKoledok taşlarında endoskopik teknikleri karşılaştırıyor; akut kolanjit derlemenin hedef konusu değil.

1. Kapsam, yöntem ve kanıtın yapısı

Sağlanan kayıtlar akut kolanjitin bütün yönetim basamaklarını aynı ayrıntıyla incelememektedir. Antibiyotik süresi üç derlemeyle, ERCP zamanlaması üç derlemeyle temsil edilmektedir. Diğer kayıtlar klasik tanısal bulguları, Tokyo tanı ve şiddet ölçütlerini, EUS eşliğinde drenajı ve laparoskopik yaklaşımları değerlendirmektedir. Bu nedenle sentez, kapsamlı bir tedavi kılavuzu yerine belirli klinik kararların kanıt haritası olarak okunmalıdır. Bir tanı testinin duyarlılığı, bir şiddet sınıfının prognostik ilişkisi ve bir girişimin karşılaştırmasız başarı oranı birbirinden farklı soruları yanıtlar. Bunların tek bir kanıt hiyerarşisinde veya ortak etki hesabında birleştirilmesi uygun değildir. [11][10][3][6][9][4][7][8][1][2][5]

Tasarım farklılıkları yorumun merkezindedir. Zamanlama derlemelerinin verileri gözlemseldir; antibiyotik derlemelerinde randomize çalışmalar bulunsa da en kısa tedavilere ilişkin doğrudan karşılaştırmalar büyük ölçüde gözlemsel çalışmalardan gelmektedir. EUS derlemesi küçük bir hasta grubundaki oranları birleştirir. Laparoskopik koledok eksplorasyonu derlemesi farklı karşılaştırmaları içerirken, laparoskopi-laparotomi derlemesi çalışmalarını randomize olarak tanımlar. Bu çeşitlilik nedeniyle birden fazla derlemenin aynı yönde sonuç vermesi bağımsız doğrulama sayılmamalıdır. Ayrıca sistematik arama veya PRISMA bildirimi, içerilen çalışmaların yanlılık riskini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. [4][7][8][6][1][2][5]

2. Tanı: Charcot triadı ve Reynolds pentadı

2017 tarihli tanısal doğruluk derlemesi, tasarımları geniş ölçüde değişen 16 makalede 4288 hastayı kapsamıştır. Charcot triadı için genel duyarlılık %36,3 olarak hesaplanmıştır. Özgüllük yalnızca üç çalışmada incelenmiş ve genel değer %93,2 bulunmuştur. Dokuz makalede değerlendirilen Reynolds pentadının genel duyarlılığı %4,82’dir; özgüllüğü incelenmemiştir. Bu sonuçlar, klasik bulguların birlikte bulunmasının tanıyı destekleyebildiğini, fakat yokluklarının akut kolanjiti güvenilir biçimde dışlamadığını gösterir. Derlemenin kendi sonucu da triadı tanıyı desteklemede yararlı, dışlamada yetersiz bir araç olarak nitelendirmektedir. [11]

Bu oranların uygulanabilirliği, sağlanan özetin yöntemsel ayrıntılarıyla sınırlıdır. Referans standartlar, hasta seçiminin ardışıklığı, kör değerlendirme ve çalışma düzeyindeki tanısal yanlılık hükümleri açıklanmamaktadır. Güven aralıkları da verilmediği için özellikle yalnızca üç çalışmaya dayanan özgüllüğün kesinliği değerlendirilemez. Dolayısıyla genel yüzdeler her acil başvuru grubunda aynı performansın bekleneceği anlamına gelmez. Bulguların en sağlam klinik mesajı, hastalık şüphesinin yalnızca klasik belirti kümesine bağlanmamasıdır. Bu kayıt, belirli bir görüntüleme yönteminin veya laboratuvar testinin diğerine üstünlüğünü göstermez. [11]

3. Tokyo ölçütleri ve şiddete göre prognostik ayrım

TG18 tanı ve şiddet belgesi, TG13 ölçütlerini doğrulamak amacıyla sistematik literatür incelemesi bildirmektedir. Bununla birlikte yazarlar doğrulama kanıtının az olduğunu açıkça belirtmiş ve Japonya-Tayvan kaynaklı geniş bir olgu serisine dayanmıştır. Bu verilerde TG13 ile tanı oranı TG07’ye göre daha yüksek bulunmuş, TG13 şiddet derecesi yükseldikçe 30 günlük mortalite artmıştır. Daha yüksek tanı oranı, bağımsız bir referans standart karşısında duyarlılık ve özgüllüğün birlikte iyileştiğini tek başına kanıtlamaz. Buna karşılık şiddet derecesiyle ölüm arasındaki ayrım, sınıflandırmanın prognostik kullanımı için destek sağlar. [10]

Belgede erken veya acil drenaj uygulanan derece II hastalarda 30 günlük mortalite daha düşükken, derece I ve III gruplarında anlamlı fark bildirilmemiştir. Bu alt grup bulgusu derece III hastalarda drenajın yararsız olduğu şeklinde yorumlanamaz; sağlanan özet başlangıç dengesi, tedavi seçimi ve istatistiksel güç hakkında yeterli bilgi sunmaz. Du derlemesi tanısal çerçeveyi sistemik inflamasyon, kolestaz ve görüntüleme bulgularıyla açıklar; şiddet ayrımının uygulamada güç olabileceğini de tartışır. Dolayısıyla sınıflandırma, prognozu ve bakım önceliğini düzenlemeye yardımcı olabilir, ancak her derece için nedensel olarak doğrulanmış ayrı bir işlem saati sağlamaz. [10][8]

4. ERCP zamanlaması: mortalite ve hastanede kalış

2020 tarihli Iqbal derlemesinin ana analizi dokuz gözlemsel çalışmada 7534 hastayı kapsamaktadır. İlk 48 saatte drenaj, daha sonraki girişime göre düşük hastane içi mortaliteyle ilişkilidir: OR 0,52 ve %95 güven aralığı 0,28–0,98. Hastanede kalış da erken girişim grubunda daha kısadır. Ancak 30 günlük mortalite için OR 0,39 ve organ yetmezliği için OR 0,69 tahminlerinin güven aralıkları etkisizlik değerini içermektedir. Bu iki sonuç bakımından olumlu yön bulunması, istatistiksel olarak gösterilmiş üstünlük değildir. Özetteki genel sonuç cümlesi bu belirsizlikle birlikte okunmalıdır. [7]

Lyu ve arkadaşlarının 2022 derlemesi yedi randomize olmayan çalışmada 88.562 hastayı değerlendirmiştir. İlk 24 saatte ERCP hastane içi mortalite ve yatış bakımından olumlu ilişki göstermiştir; fakat 30 günlük mortalite için OR 0,88, %95 güven aralığı 0,66–1,17 olup anlamlı fark yoktur. İlk 48 saat karşılaştırmasında 30 günlük mortalite OR 0,54 ve %95 güven aralığı 0,31–0,94 ile erken girişim lehinedir. Bu karşılaştırmalar farklı çalışma ve hasta kümelerine dayandığından, sonuçlardan ilk 48 saatin ilk 24 saatten daha iyi olduğu çıkarılamaz. [4]

Du ve arkadaşlarının derlemesi 14 gözlemsel çalışmada 84.063 hastayı kapsamış ve erken ERCP ile düşük mortalite ve kısa yatış ilişkisi bildirmiştir. Sağlanan sonuç aktarımı kesik olduğundan zaman eşiklerine ait eksik etkiler yeniden oluşturulmamıştır. Yazarlar yaş, eşlik eden hastalık ve antikoagülasyon gibi etkenlerin mortalite ilişkisini karıştırabileceğini belirtir. Çoğu çalışmada şiddete göre ayrım yapılmadığı için en yüksek riskli hastalardaki etki ayrıca değerlendirilememiştir. Bu üç derlemenin ortak yönü gereksiz gecikmelerden kaçınmayı destekler; ancak gözlemsel veriler bütün hastalar için kesin ve evrensel bir zaman eşiği belirlemez. [8][7][4]

5. Zamanlama bulgularının nedenselliği ve uygulanabilirliği

Erken girişim ile iyi sonucun birlikte görülmesi, farkın tamamının işlem saatinden kaynaklandığını göstermez. Du derlemesi gözlemsel çalışmaların neden-sonuç ilişkisini doğrulamadığını açıkça vurgular. Lyu derlemesinde de geriye dönük veya veri tabanına dayalı tasarım, değişken etiyoloji ve farklı zaman tanımları temel sınırlılıklardır. Başvurudan itibaren ölçülen süre, hastalığın başlangıcından itibaren geçen süreyle aynı değildir. Ayrıca hastane içi mortalite ile sabit süreli mortalite farklı izlem pencereleridir. İlk 24 saat için bu sonuçların aynı istatistiksel yanıtı vermemesi, tek bir sonuç üzerinden kesin zamanlama önerisi kurulmasını güçleştirir. [8][4]

Du derlemesi erken tanı, şiddete göre triyaj, endoskopi ekibi, anestezi ve yoğun bakım koordinasyonunun erken ERCP uygulanmasını etkilediğini tartışmaktadır. ERCP olanağı bulunmayan merkezlerde erken sevk de bu süreç içinde ele alınır. Bunlar bağımsız randomize müdahale sonuçları değil, zamanında girişimin uygulanmasına ilişkin açıklamalardır. Lyu derlemesinde işlemle ilişkili istenmeyen olay verileri yetersizdir; bu nedenle daha erken işlemin güvenlik dengesi mortalite kadar ayrıntılı değerlendirilememiştir. Zamanlama bulguları bakım organizasyonunu desteklese de, hastanın klinik durumu ve işlem güvenliğinden bağımsız bir saat hedefi olarak kullanılmamalıdır. [8][4]

6. Antibiyotik süresi: derlemelerin birlikte değerlendirilmesi

Tinusz ve arkadaşlarının 2019 derlemesi dört çalışmada 205 hastayı değerlendirmiştir. Kısa tedavi, çalışmaların yayımlandığı dönemdeki önerilere göre tanımlandığından tek bir süreyi temsil etmemektedir. Mortalite ve ERCP sonrası ateş süresi bakımından anlamlı fark bulunmamıştır. Bir geriye dönük çalışmada nüks ve yatış kısa tedavi lehine görünse de bu sonuçlar bütün derlemeye ait ortak etkiler değildir. Başlıktaki daha aşağı olmama ifadesi, önceden belirlenmiş bir sınırla yürütülmüş güçlü bir non-inferiority karşılaştırması olarak kabul edilemez. Yazarların kendi GRADE değerlendirmesi bütün sonuçlar için çok düşük kanıt kalitesi bildirmiştir. [9]

Haal ve arkadaşlarının 2021 derlemesi daha dar biçimde drenaj sonrası en fazla üç gün ile en az dört gün antibiyotiği karşılaştırmayı hedeflemiştir. Sekiz çalışmada toplam 938 hasta bulunmasına rağmen yalnızca 211 hasta en fazla üç gün tedavi almıştır. İki randomize çalışma, bir ileriye dönük tek kollu çalışma ve beş geriye dönük çalışma içerilmiştir. Hastaların %80’den fazlasında neden koledok taşıdır. Kısa tedaviyle nüks, diğer enfeksiyonlar veya mortalite bakımından belirgin kötüleşme gösterilmemiştir; ancak yazarlar kanıt kalitesini bütün sonuçlar için çok düşük değerlendirmiştir. Sonuç en doğrudan taş ilişkili, drenaj uygulanmış hasta grubuyla ilgilidir. [6]

Kasparian ve arkadaşlarının 2023 derlemesi 15 çalışmayı nitel, sekiz çalışmayı nicel senteze almıştır. Tam metin nicel analiz için 1219 hasta ve 1313 epizot bildirirken özet 1313’ü hasta sayısı olarak sunmaktadır. İki–üç günlük tedavinin mortalite karşılaştırmasında OR 0,78, %95 güven aralığı 0,23–2,67 bulunmuştur. Nüks için OR 0,89 ve %95 güven aralığı 0,49–1,60’tır. Bu sonuçlarda anlamlı fark gösterilememiştir; fakat özellikle mortalite aralığı önemli yararı veya zararı dışlayacak kadar dar değildir. Bu nedenle benzer sonuç olasılığı desteklenmekte, kesin eşdeğerlik kanıtlanmamaktadır. [3]

7. Kaynak kontrolü, mikrobiyoloji ve antibiyotik güvenliği

Kısa antibiyotik süresinin yorumunda başarılı drenaj temel koşuldur. Haal derlemesi toplam antibiyotik günleriyle drenaj sonrası günlerin farklı raporlandığını ve hasta gruplarının değiştiğini belirtmektedir. Bu nedenle aynı kısa tedavi etiketi farklı gerçek maruziyetleri kapsayabilir. Kompleks kolanjit nedenleri bulunan hastalarda sonuçların drenajın teknik başarısına daha bağımlı olabileceği de tartışılmıştır. Tinusz derlemesi benzer biçimde kaynak kontrolü tanımları ve drenaj zamanlamasının çalışmalar arasında değiştiğini bildirir. Bu bulgular, antibiyotik süresinin devam eden tıkanıklık veya yetersiz drenajdan bağımsız yorumlanmaması gerektiğini destekler. [6][9]

Kasparian derlemesinin tartışmasına göre antimikrobiyal seçim şiddet, önceki girişimler, enfeksiyonun kökeni, yerel duyarlılık verileri, alerjiler ve organ işlevleriyle ilişkilidir. Bununla birlikte süre çalışmalarından belirli bir antibiyotiğin diğerine üstünlüğü çıkarılamaz. Haal derlemesinde dirençli mikroorganizmayla sonraki enfeksiyon ve Clostridioides difficile enfeksiyonu güvenlik sonuçları arasında yer almıştır; sağlanan veriler kısa tedavinin bu zararları ne kadar azalttığını kesinleştirmemektedir. Genel antibiyotik maruziyetini azaltma gerekçesi ile akut kolanjitte doğrudan gösterilmiş güvenlik kazancı ayrılmalıdır. Bakteriyemi ve etken farklılıkları da bütün hastalara tek süre uygulanmasını sınırlar. [3][6][9]

8. EUS eşliğinde safra yolu drenajı

2025 tarihli EUS eşliğinde drenaj derlemesi obstrüksiyona bağlı akut kolanjitli erişkinlerde beş çalışma ve 109 hastayı kapsamaktadır. Birleştirilmiş teknik başarı %95,5, klinik başarı %92,1’dir. Her iki sonuç için I² %0,00 bildirilmiştir. Komplikasyon oranı %12,2; %95 güven aralığı %5,1–21,8 ve I² %37,46’dır. Komplikasyonların çoğu hafif ve kendini sınırlayan olarak tanımlanmıştır. Yazarlar özellikle ERCP uygulanamadığında bu yaklaşımın olası bir alternatif olduğunu belirtmektedir. Ancak bu oranlar, ERCP veya perkütan drenaja karşı üstünlük ölçüsü değildir; karşılaştırmasız başarı ile karşılaştırmalı yarar birbirinden ayrılmalıdır. [1]

Özet düzeyindeki içerik, tekniklerin dağılımı, başarı tanımları, takip süresi ve çalışma düzeyindeki yanlılık sonuçlarını değerlendirmeye yetmemektedir. Mortalite incelenen sonuçlar arasında sayılmış ancak sayısal mortalite tahmini verilmemiştir. Küçük çalışma sayısında düşük I² görülmesi, hasta seçimi veya uygulayıcı deneyiminden doğan belirsizlikleri ortadan kaldırmaz. Ayrıca teknik başarıyla klinik başarı farklı sonuçlardır; işlemin yapılabilmesi bütün hastalarda aynı klinik yanıtın elde edildiği anlamına gelmez. Sağlanan kanıt uygulanabilirlik açısından umut vericidir, fakat alternatif drenaj yolları arasında güvenilir bir sıralama kurmak için doğrudan karşılaştırmalı veri gereksinimi sürmektedir. [1]

9. Laparoskopik yaklaşımlar ve cerrahi kanıt

Koledok taşına bağlı akut kolanjitte laparoskopik koledok eksplorasyonunu inceleyen 2025 derlemesi on çalışma içermektedir: yedisi geriye dönük, üçü ileriye dönük ve yalnızca biri randomizedir. Karşılaştırmalar elektif-acil girişim, primer kapatma-T tüpü, laparoskopik-açık eksplorasyon, ERCP ve erken-geç cerrahi arasında değişmektedir. Açığa dönüş %0–16,92, morbidite %0–26,3 ve mortalite %0–3,07 aralığındadır. Bunlar çalışma düzeyindeki aralıklardır; ortak risk veya yöntemler arası etki değildir. Derlemenin tek aşamalı acil yaklaşımı uygulanabilir bulduğu sonuç ağır olmayan kolanjitle sınırlandırılmıştır. Ağır hastalığa aynı güvenle genellenemez. [2]

2022 tarihli laparoskopi-laparotomi derlemesi, randomize olarak tanımladığı 15 çalışmada 1247 hasta üzerinden tedavi yanıtı ve komplikasyonlar bakımından laparoskopi lehine sonuçlar sunmaktadır. Ancak dahil etme ölçütleri hem şiddetli akut kolanjite hem genel akut kolanjite izin vermektedir. Teknik terminolojisinde endoskopik ve laparoskopik yöntemlerin karışması ve veri çıkarımında ilgisiz Hp eradikasyonunun anılması önemli raporlama sorunlarıdır. Yazarlar ayrıca huni grafiği asimetrisiyle yayın yanlılığı bildirmiştir. Ameliyat ve yatış sürelerinde yüksek heterojenlik vardır. Bu nedenle olumlu etkiler, ağır kolanjitte laparoskopinin standart ilk seçenek veya modern endoskopik drenajdan üstün olduğunu kanıtlamaz. [5]

10. Prognoz, izlem ve özel gruplar

Başlangıç şiddeti ve etiyoloji, tedavi süresinden ayrı prognostik boyutlardır. Tokyo belgesinde şiddet arttıkça mortalite artmıştır. Kasparian derlemesi kanser ilişkili kolanjitte daha yüksek mortalite bildiren bir çalışmayı tartışmaktadır; benzer antibiyotik süreleri kullanılmış olması, bu hastalarda tedaviyi uzatmanın yararlı olacağını kanıtlamaz. Aynı derlemede şiddeti bildirilen hastaların çoğu derece I veya II’dir. Haal derlemesindeki taş ilişkili hastalık baskınlığı da taş dışı nedenlere aktarımı sınırlar. Böylece ağır organ işlev bozukluğu veya farklı obstrüksiyon nedenleri için olumlu kısa tedavi bulgularının doğrudanlığı daha düşüktür. [10][3][6]

İzlem sürelerinin değişmesi mortalite ve nüks karşılaştırmalarını etkiler. Tinusz derlemesindeki takip yaklaşık bir ile altı ay arasındadır. Kasparian derlemesinde mortalite 28 gün, 30 gün, üç ay veya altı ay gibi farklı pencerelerde ölçülmüştür. Bu yüzden tedaviler arasında fark bulunmaması bütün uzun dönem sonuçların eşdeğer olduğu anlamına gelmez. Yatış süresi de dikkatle yorumlanmalıdır: erken ERCP derlemelerinde daha kısa yatış bildirilirken antibiyotik süresi analizinde yüksek heterojenlik güçlü sonucu engellemektedir. Ayrı derlemelerdeki ham komplikasyon oranları, farklı hasta seçimi ve sonuç tanımları nedeniyle yöntemler arasında güvenlik sıralaması oluşturmak için uygun değildir. [9][3][4][1][2]

11. Kanıt kalitesi, örtüşme ve genel sonuç

Antibiyotik derlemelerinin kalite hükümleri tam uyumlu değildir. Haal, randomize çalışmalarda bazı kaygılar ve gözlemsel karşılaştırmaların çoğunda ciddi yanlılık riski bildirmiştir. Tinusz küçük randomize çalışmanın kalitesini düşük bulmuştur. Kasparian ise bazı gözlemsel çalışmaları iyi kaliteli sınıflarken randomize çalışmaları yüksek yanlılık riskli değerlendirmiştir. Kasparian metninde çalışma tasarımı sayımları, kalite listeleri ve sonuç-tartışma tahminleri arasında da tutarsızlıklar vardır. Bu nedenle araç adlarının bildirilmesiyle yetinilmemeli; hangi sonucun hangi tasarıma ve hangi yanlılık sorununa dayandığı dikkate alınmalıdır. Burada yayın yazarlarının hükümleri aktarılmış, yeni bir kanıt derecesi atanmamıştır. [6][9][3]

Antibiyotik derlemelerinde van Lent, Kogure ve Uno gibi çalışmalar yeniden yer almaktadır. Zamanlama derlemeleri de ortak literatür ve büyük veri tabanlarına dayandığından, derleme sayısı bağımsız hasta sayısı değildir. Bu sentezde örneklemler toplanmamıştır. Genel tablo, klasik belirtilerin yokluğuyla hastalığın dışlanamayacağını, erken ERCP’nin daha iyi sonuçlarla ilişkili olduğunu ve başarılı drenaj sonrası kısa antibiyotiğin seçilmiş hastalarda yeterli olabileceğini desteklemektedir. Bununla birlikte kesin saat eşikleri, eşdeğer kısa tedavi süreleri ve alternatif girişimler arasında üstünlük henüz aynı güvenle belirlenememektedir. Şiddete göre ayrılmış karşılaştırmalar, standart izlem ve güvenlik tanımları araştırma öncelikleridir. [9][6][3][7][4][8][11][1][2]

Çalışmaların karşılaştırmalı kanıt tablosu

Endoscopic Ultrasound-Guided Biliary Drainage for Acute Cholangitis Secondary to Biliary Obstruction: A Systematic Review and Meta-Analysis. [1]

Tasarım
2025 tarihli sistematik derleme ve rastgele etkiler meta-analizi; beş çalışma.
Popülasyon
Obstrüksiyona bağlı akut kolanjiti olan, EUS eşliğinde drenaj uygulanmış 109 erişkin.
Karşılaştırma
Karşılaştırmasız birleştirilmiş başarı ve komplikasyon oranları.
Sonuç ölçütleri
Teknik başarı, klinik başarı, komplikasyon ve mortalite.
Bulgular
Teknik başarı %95,5, klinik başarı %92,1 ve komplikasyon %12,2 bulunmuştur. Yazarlar ERCP uygulanamadığında olası alternatif olarak değerlendirmiştir.
Yöntem ve yanlılık riski
Yalnızca sağlanan özet değerlendirildi. PRISMA, çoklu veri tabanı taraması ve heterojenlik değerlendirmesi bildirilmiştir; çalışma düzeyindeki yanlılık hükümleri verilmemiştir.
Yorumun sınırları
Küçük örneklem; doğrudan karşılaştırıcı, ayrıntılı takip ve sayısal mortalite sonucu özette yoktur.

Is Laparoscopic Common Bile Duct Exploration Safe in Patients with Acute Cholangitis Caused by Common Bile Duct Stones? Results of a Systematic Review. [2]

Tasarım
2025 sistematik derlemesi; yedi geriye dönük ve üç ileriye dönük olmak üzere on çalışma; yalnızca biri randomize.
Popülasyon
Başlıca koledok taşına bağlı akut kolanjitte laparoskopik koledok eksplorasyonu yapılan hastalar.
Karşılaştırma
Elektif-acil, primer kapatma-T tüpü, laparoskopik-açık eksplorasyon, ERCP ve erken-geç cerrahi karşılaştırmaları.
Sonuç ölçütleri
Açığa dönüş, morbidite, mortalite, taş sonuçları, safra kaçağı, kanama, pankreatit, yaralanma, darlık ve yatış.
Bulgular
Açığa dönüş %0–16,92, morbidite %0–26,3 ve mortalite %0–3,07 aralığındadır. Sonuç ağır olmayan kolanjitte uygulanabilirlik lehinedir.
Yöntem ve yanlılık riski
Özette Newcastle–Ottawa kullanıldığı belirtilmiş, puanlar verilmemiştir. Güçlü bağımsız kalite hükmü kurulmamıştır.
Yorumun sınırları
Farklı karşılaştırmalar ve çoğunlukla randomize olmayan çalışmalar; aralıklar ortak risk değildir.

Short vs long-course antibiotic therapy in adults with acute cholangitis: A systematic review, meta-analysis, and evidence quality assessment. [3]

Tasarım
2023 sistematik derleme ve meta-analizi; 15 çalışma, sekizi nicel sentezde.
Popülasyon
Akut kolanjitli erişkinler; tam metinde nicel analiz için 1219 hasta ve 1313 epizot bildirilmiştir.
Karşılaştırma
İki–üç, altı–yedi ve 14 günlük kesimlere göre kısa ve uzun antibiyotik tedavileri.
Sonuç ölçütleri
Takip sonuna kadar tüm nedenli mortalite, nüks ve yatış.
Bulgular
İki–üç günlük tedavide mortalite OR 0,78 ve nüks OR 0,89 olup anlamlı fark gösterilmemiştir. Yatış için yüksek heterojenlik güçlü sonucu engellemektedir.
Yöntem ve yanlılık riski
Newcastle–Ottawa ve RoB 2 kullanılmıştır. Yazarların kalite sınıflamalarında metin-tablo uyumsuzlukları vardır. Yeni GRADE değerlendirmesi yapılmamıştır.
Yorumun sınırları
Gözlemsel kanıt baskınlığı; derece III hastaların azlığı; takip farklılıkları; hasta-epizot, tasarım sayımı ve bazı tahminlerde iç tutarsızlık.

Impact of the Timing of Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography for the Treatment of Acute Cholangitis: A Meta-analysis and Systematic Review. [4]

Tasarım
2022 sistematik derleme ve meta-analizi; yedi randomize olmayan çalışma.
Popülasyon
Farklı etiyolojilerden akut kolanjitli 88.562 hasta.
Karşılaştırma
Başvurudan sonraki ilk 24 veya 48 saatte ERCP ile ilgili eşikten sonraki ERCP.
Sonuç ölçütleri
Hastane içi mortalite, 30 günlük mortalite ve yatış.
Bulgular
İlk 24 saat hastane içi mortalite ve yatış lehine ilişkilidir; 30 günlük mortalitede anlamlı fark yoktur. İlk 48 saat karşılaştırmasında 30 günlük mortalite erken girişim lehinedir.
Yöntem ve yanlılık riski
Newcastle–Ottawa kullanıldığı bildirilmiştir. Sağlanan tablo aktarımı eksiktir; gözlemsel karıştırıcılık giderilmiş kabul edilmemiştir.
Yorumun sınırları
Geriye dönük ve veri tabanı tasarımları; değişken etiyoloji ve zaman tanımları; yetersiz güvenlik verisi; kesik sayısal aktarım.

Laparoscopic versus Conventional Surgery for Acute Cholangitis of Severe Type: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. [5]

Tasarım
2022 sistematik derleme ve meta-analizi; randomize olarak tanımlanan 15 çalışma.
Popülasyon
Şiddetli akut kolanjit hedeflenen 1247 hasta; dahil etme ölçütleri genel akut kolanjite de izin vermektedir.
Karşılaştırma
Laparoskopik cerrahi ile geleneksel laparotomi.
Sonuç ölçütleri
Yanıt, komplikasyonlar, ameliyat ve yatış süreleri, semptom düzelmesi ve laboratuvar sonuçları.
Bulgular
Yanıt ve komplikasyon sonuçları laparoskopi lehinedir. Ameliyat ve yatış süreleri yüksek heterojenlik göstermektedir.
Yöntem ve yanlılık riski
Cochrane yanlılık aracı kullanıldığı belirtilmiştir; ayrıntılı şekil hükümleri sağlanan metinden doğrulanamamaktadır. Bildirilen kararlılık raporlama sorunlarını ortadan kaldırmaz.
Yorumun sınırları
Hasta şiddeti ve teknik terminolojisi belirsizliği, ilgisiz Hp veri çıkarım ifadesi, yanıt tanımının yetersizliği ve yayın yanlılığı.

Antibiotic Therapy of 3 Days May Be Sufficient After Biliary Drainage for Acute Cholangitis: A Systematic Review. [6]

Tasarım
2021 sistematik derlemesi; iki randomize, bir ileriye dönük tek kollu ve beş geriye dönük çalışma.
Popülasyon
Drenaj uygulanmış 938 hasta; %80’den fazlasında koledok taşı; 211 hasta en fazla üç gün antibiyotik almıştır.
Karşılaştırma
Hedef karşılaştırma drenaj sonrası en fazla üç gün ile en az dört gündür; bazı çalışmalar daha uzun süreleri incelemiştir.
Sonuç ölçütleri
Nüks, sonraki enfeksiyon, mortalite, yatış, ampirik tedavi uygunluğu, dirençli enfeksiyon ve C. difficile.
Bulgular
Kısa tedavide belirgin sonuç kötüleşmesi gösterilmemiştir; güçlü bir yeterlilik sonucu için kanıt sınırlıdır.
Yöntem ve yanlılık riski
RoB 2, ROBINS-I ve Newcastle–Ottawa kullanılmıştır. Randomize çalışmalarda bazı kaygılar, gözlemsel karşılaştırmaların çoğunda ciddi yanlılık riski vardır. Yazarların GRADE sonucu bütün sonuçlarda çok düşüktür.
Yorumun sınırları
Gözlemsel tasarım, değişken süre tanımı, kısa tedavi grubunun küçüklüğü ve taş dışı nedenlere sınırlı aktarım.

Emergent versus urgent ERCP in acute cholangitis: a systematic review and meta-analysis. [7]

Tasarım
2020 sistematik derleme ve meta-analizi; ana analizde dokuz gözlemsel çalışma.
Popülasyon
Ana analizde 7534 hasta; ayrıca iki kayıt çalışmasındaki 81.893 hastayla duyarlılık analizi.
Karşılaştırma
İlk 48 saatte ve daha sonra ERCP.
Sonuç ölçütleri
Hastane içi ve 30 günlük mortalite, organ yetmezliği ve yatış.
Bulgular
Hastane içi mortalite OR 0,52 ile erken girişim lehinedir. Otuz günlük mortalite ve organ yetmezliği güven aralıkları etkisizliği kapsamaktadır.
Yöntem ve yanlılık riski
Yalnızca özet değerlendirildi; çalışma düzeyindeki yanlılık aracı ve hükümleri sunulmamıştır.
Yorumun sınırları
Gözlemsel karıştırıcılık; özetteki sonuç cümlesinin belirsiz sonuçları fazla kesin yansıtabilmesi.

Timing of Performing Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography and Inpatient Mortality in Acute Cholangitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. [8]

Tasarım
2020 sistematik derleme ve gözlemsel çalışmaların meta-analizi.
Popülasyon
14 çalışmada 84.063 akut kolanjit hastası.
Karşılaştırma
Başvurudan sonraki farklı erken ERCP eşikleri ile geç girişimler.
Sonuç ölçütleri
Öncelikle hastane içi mortalite; yatış ve diğer sonuçlar.
Bulgular
Erken ERCP düşük mortalite ve kısa yatışla ilişkilidir; idari veri tabanları dışlandığında bildirilen mortalite düzeyi değişmektedir.
Yöntem ve yanlılık riski
Çalışma düzeyindeki tüm kalite hükümleri doğrulanamamıştır. Yazarlar gözlemsel bulgulardan nedensellik çıkarılamayacağını belirtmektedir.
Yorumun sınırları
Karıştırıcılık, yetersiz şiddet ayrımı ve sağlanan yöntem-sonuç aktarımının eksikliği.

Short-Course Antibiotic Treatment Is Not Inferior to a Long-Course One in Acute Cholangitis: A Systematic Review. [9]

Tasarım
2019 sistematik derlemesi ve anlatısal sentez; dört çalışma.
Popülasyon
Farklı neden ve şiddetlerden 205 hasta.
Karşılaştırma
Yayın dönemindeki önerilere göre kısa ve uzun antibiyotik; tek kollu çalışma da içerilmiştir.
Sonuç ölçütleri
Nüks, mortalite, yatış ve ERCP sonrası ateş.
Bulgular
Mortalite ve ateşte anlamlı fark yoktur. Bir geriye dönük çalışmada nüks ve yatış kısa tedavi lehinedir.
Yöntem ve yanlılık riski
Modifiye Newcastle–Ottawa ve Cochrane aracı kullanılmıştır. Yazarlar küçük randomize çalışmayı düşük kaliteli, bütün sonuçları GRADE ile çok düşük kaliteli değerlendirmiştir.
Yorumun sınırları
Küçük örneklem, değişken süre tanımları ve takip; konferans özeti dışlama ölçütüyle kaynakçadaki ön rapor arasında uyumsuzluk; bazı payda sorunları.

Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholangitis (with videos). [10]

Tasarım
2018 Tokyo tanı ve şiddet belgesi; sistematik literatür incelemesi bildirir; kayıt ayrıca mektup olarak etiketlidir.
Popülasyon
Başlıca Japonya-Tayvan doğrulama verisindeki akut kolanjit hastaları.
Karşılaştırma
TG13-TG07 tanı yaklaşımları, şiddet dereceleri ve erken/acil drenaj karşılaştırmaları.
Sonuç ölçütleri
Tanı oranı, şiddete göre 30 günlük mortalite ve drenajla ilişkili sonuçlar.
Bulgular
TG13 ile tanı oranı daha yüksek; yüksek şiddette mortalite daha yüksektir. Erken drenajla düşük mortalite ilişkisi derece II’de bildirilmiştir.
Yöntem ve yanlılık riski
Yalnızca özet değerlendirildi. Arama, seçim ve yanlılık değerlendirmesi ayrıntıları doğrulanamamıştır.
Yorumun sınırları
Yazarlar doğrulama kanıtının azlığını belirtmektedir; geniş olgu serisine bağımlılık ve alt grup karıştırıcılığı.

Diagnostic accuracy of Charcot's triad: a systematic review. [11]

Tasarım
2017 tanısal doğruluk sistematik derlemesi; 16 makale.
Popülasyon
Akut kolanjit açısından değerlendirilen 4288 hasta.
Karşılaştırma
Charcot triadı ve bazı çalışmalarda Reynolds pentadı; referans standartlar özette açıklanmamıştır.
Sonuç ölçütleri
Duyarlılık ve özgüllük.
Bulgular
Charcot duyarlılığı %36,3; yalnızca üç çalışmaya dayanan özgüllüğü %93,2’dir. Reynolds duyarlılığı %4,82 olup özgüllüğü incelenmemiştir.
Yöntem ve yanlılık riski
İki bağımsız araştırmacı ve nitel-nicel değerlendirme bildirilmiştir. Tanısal yanlılık aracı ve çalışma düzeyindeki hükümler özette yoktur.
Yorumun sınırları
Tasarım çeşitliliği, sınırlı özgüllük verisi, açıklanmayan güven aralıkları ve sentez ayrıntıları.

Meta-analiz bulguları

Aşağıdaki birleşik etkiler ilgili yayınların yazarları tarafından hesaplanmıştır. Aynı birincil çalışmaları içerebilen farklı derlemelerin sonuçları yeniden birleştirilmemiştir.

Teknik başarı [1]

Beş çalışmada obstrüksiyona bağlı akut kolanjitli 109 erişkin. · EUS eşliğinde drenaj; karşılaştırmasız oran.

Birleştirilmiş teknik başarı oranı: 95.5%.

%95 güven aralığı: %91,0–98,5.

I²: %0,00.

Yüksek teknik başarı, alternatif yöntemlere üstünlük anlamına gelmez.

Klinik başarı [1]

Beş çalışmada obstrüksiyona bağlı akut kolanjitli 109 erişkin. · EUS eşliğinde drenaj; karşılaştırmasız oran.

Birleştirilmiş klinik başarı oranı: 92.1%.

%95 güven aralığı: %86,4–96,3.

I²: %0,00.

Olumlu oran küçük örnekleme dayanır; takip ve başarı tanımı özette ayrıntılandırılmamıştır.

Komplikasyon [1]

EUS eşliğinde drenaj uygulanan akut kolanjitli erişkinler. · Karşılaştırmasız işlem komplikasyonu oranı.

Birleştirilmiş komplikasyon oranı: 12.2%.

%95 güven aralığı: %5,1–21,8.

I²: %37,46.

Çoğunlukla hafif ve kendini sınırlayan komplikasyonlar bildirilmiştir; belirsizlik aralığı geniştir.

Tüm nedenli mortalite [3]

İki–üç günlük kesim kullanan dört çalışmadaki akut kolanjitli erişkinler. · İki–üç günlük antibiyotik ile daha uzun tedavi.

OR = 0.78.

%95 güven aralığı: 0,23–2,67.

I²: %9.

Anlamlı fark gösterilmemiştir; geniş aralık eşdeğerlik kanıtı değildir. Sonuçlar bölümündeki tahmin kullanılmıştır.

Tekrarlayan kolanjit [3]

Akut kolanjitli erişkinler; izlem süreleri çalışmalara göre değişmektedir. · İki–üç günlük antibiyotik ile daha uzun tedavi.

OR = 0.89.

%95 güven aralığı: 0,49–1,60.

I²: %38.

Belirgin nüks artışı gösterilmemiştir; kesin eşdeğerlik çıkarılamaz.

30 günlük mortalite [4]

Dört çalışmada akut kolanjitli 6389 katılımcı. · Başvurudan sonraki ilk 24 saatte ERCP ile daha sonraki ERCP.

OR = 0.88.

%95 güven aralığı: 0,66–1,17; P=0,38.

İlgili sağlanan sonuç pasajında sayısal değer verilmemiştir.

Anlamlı mortalite üstünlüğü gösterilmemiştir.

30 günlük mortalite [4]

Üç çalışmada akut kolanjitli 10.794 katılımcı. · Başvurudan sonraki ilk 48 saatte ERCP ile daha sonraki ERCP.

OR = 0.54.

%95 güven aralığı: 0,31–0,94; P=0,03.

İlgili sağlanan sonuç pasajında sayısal değer verilmemiştir.

Erken girişim düşük mortaliteyle ilişkilidir; nedensellik kesin değildir.

Hastane içi mortalite [7]

Ana meta-analizde dokuz gözlemsel çalışmadan 7534 hasta. · İlk 48 saatte ERCP ile daha geç ERCP.

OR = 0.52.

%95 güven aralığı: 0,28–0,98.

Özette bildirilmemiştir.

Erken girişim daha düşük hastane içi ölüm olasılığıyla ilişkilidir.

30 günlük mortalite [7]

Akut kolanjit nedeniyle ERCP yapılan hastalar. · İlk 48 saatte ERCP ile daha geç ERCP.

OR = 0.39.

%95 güven aralığı: 0,14–1,08.

Özette bildirilmemiştir.

Olumlu yön vardır; güven aralığı etkisizliği içerir.

Organ yetmezliği [7]

Akut kolanjit nedeniyle ERCP yapılan hastalar. · İlk 48 saatte ERCP ile daha geç ERCP.

OR = 0.69.

%95 güven aralığı: 0,33–1,46.

Özette bildirilmemiştir.

Anlamlı fark gösterilmemiştir; sonuç penceresi özette açıklanmamıştır.

Tedavi yanıtı [5]

Şiddetli akut kolanjit hedeflenen 12 cerrahi çalışma. · Laparoskopik cerrahi ile geleneksel laparotomi.

OR = 3.808.

%95 güven aralığı: 2,383–6,085.

I²: %0,0.

Laparoskopi lehine sonuç; yanıt tanımı, yayın yanlılığı ve raporlama sorunları yorumu sınırlar.

Cerrahi sonrası komplikasyon [5]

Şiddetli akut kolanjit hedeflenen 15 cerrahi çalışma. · Laparoskopik cerrahi ile geleneksel laparotomi.

OR = 0.192.

%95 güven aralığı: 0,139–0,265.

I²: %0,0.

Laparoskopi lehine sonuç; yöntem ve hasta kapsamındaki belirsizlikler güveni sınırlar.

Kanıtın güvenilirliği ve sınırlılıklar

  • Bu çalışma yalnızca sağlanan kayıtların derleme-üstü sentezidir; yeni bir birincil çalışma sistematik derlemesi veya özgün meta-analiz değildir.
  • Sağlanan arama Europe PMC ile sınırlıdır. Arama kaydı 25 kaydın değerlendirildiğini ve 11 kaydın dahil edildiğini bildirmektedir; bağımsız veri tabanı doğrulaması yapılmamıştır.
  • Altı kayıt için tam metin aktarımı, beş kayıt için yalnızca özet sağlanmıştır. Tam metin aktarımı bazı kayıtlarda kesik veya bozuk olduğundan eksik yöntemler ve sayılar tamamlanmamıştır.
  • Derlemeler arasındaki birincil çalışma ve olası hasta örtüşmesi biçimsel olarak nicelenmemiştir. Hasta sayıları toplanmamış, yeni ortak etki hesaplanmamıştır.
  • MED:37274798 içinde hasta-epizot sayıları, çalışma tasarımı sayımları, kalite listeleri ve bazı sonuç-tartışma tahminleri uyumsuzdur. Mortalite için sonuçlar ve özetle uyumlu tahmin kullanılmıştır.
  • MED:30368681 içinde konferans özetlerini dışlama ölçütüne rağmen randomize ön raporun kaynakçada konferans özeti olarak görünmesi ve bazı payda uyuşmazlıkları bulunmaktadır.
  • MED:29032610 hem mektup hem sistematik derleme olarak etiketlidir. Özette sistematik inceleme bildirildiği için kapsamda tutulmuştur; yöntem ayrıntıları doğrulanamamıştır.
  • MED:35756417 içinde hasta şiddeti, girişim terminolojisi ve ilgisiz veri çıkarım ifadesi önemli raporlama sorunlarıdır. Sağlanan belgeler dışında yayın durumu varsayılmamıştır.
  • Kalite ve yanlılık hükümleri ilgili yayınların yazarlarına atfedilmiştir. Yeni resmi GRADE derecelendirmesi veya AMSTAR-2 değerlendirmesi yapılmamıştır.
  • Gözlemsel zamanlama çalışmalarındaki karıştırıcılık, değişken zaman başlangıçları ve yetersiz şiddet ayrımı nedensel yorumu sınırlar.
  • İstatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaması eşdeğerlik, daha aşağı olmama veya zarar yokluğu olarak yorumlanmamıştır.
  • Süre çalışmalarındaki taş ilişkili hastalık ve başarılı drenaj ağırlığı, ağır hastalığa ve farklı obstrüksiyon nedenlerine doğrudan genellemeyi sınırlar.
  • İzlem süreleri, güvenlik tanımları ve yatış ölçümleri değişkendir; ayrı derlemelerdeki ham oranlardan yöntemler arası güvenlik sıralaması yapılmamıştır.

Derleme kaynakları

  1. Endoscopic Ultrasound-Guided Biliary Drainage for Acute Cholangitis Secondary to Biliary Obstruction: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗

    Surgical laparoscopy, endoscopy & percutaneous techniques · 2025 · DOI: 10.1097/sle.0000000000001386

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
  2. Is Laparoscopic Common Bile Duct Exploration Safe in Patients with Acute Cholangitis Caused by Common Bile Duct Stones? Results of a Systematic Review. ↗

    Journal of laparoendoscopic & advanced surgical techniques. Part A · 2025 · DOI: 10.1089/lap.2024.0053

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
  3. Short vs long-course antibiotic therapy in adults with acute cholangitis: A systematic review, meta-analysis, and evidence quality assessment. ↗

    World journal of gastroenterology · 2023 · DOI: 10.3748/wjg.v29.i19.3027

    Açık tam metin incelendi.
  4. Impact of the Timing of Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography for the Treatment of Acute Cholangitis: A Meta-analysis and Systematic Review. ↗

    Surgical laparoscopy, endoscopy & percutaneous techniques · 2022 · DOI: 10.1097/sle.0000000000001110

    Açık tam metin incelendi.
  5. Laparoscopic versus Conventional Surgery for Acute Cholangitis of Severe Type: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. ↗

    Computational and mathematical methods in medicine · 2022 · DOI: 10.1155/2022/6828476

    Açık tam metin incelendi.
  6. Antibiotic Therapy of 3 Days May Be Sufficient After Biliary Drainage for Acute Cholangitis: A Systematic Review. ↗

    Digestive diseases and sciences · 2021 · DOI: 10.1007/s10620-020-06820-3

    Açık tam metin incelendi.
  7. Emergent versus urgent ERCP in acute cholangitis: a systematic review and meta-analysis. ↗

    Gastrointestinal endoscopy · 2020 · DOI: 10.1016/j.gie.2019.09.040

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
  8. Timing of Performing Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography and Inpatient Mortality in Acute Cholangitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗

    Clinical and translational gastroenterology · 2020 · DOI: 10.14309/ctg.0000000000000158

    Açık tam metin incelendi.
  9. Short-Course Antibiotic Treatment Is Not Inferior to a Long-Course One in Acute Cholangitis: A Systematic Review. ↗

    Digestive diseases and sciences · 2019 · DOI: 10.1007/s10620-018-5327-6

    Açık tam metin incelendi.
  10. Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholangitis (with videos). ↗

    Journal of hepato-biliary-pancreatic sciences · 2018 · DOI: 10.1002/jhbp.512

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
  11. Diagnostic accuracy of Charcot's triad: a systematic review. ↗

    ANZ journal of surgery · 2017 · DOI: 10.1111/ans.13907

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.