AKUT KOLONİK PSÖDO-OBSTRÜKSİYON
ÖZET
Akut kolonik psödo-obstrüksiyon, kalın bağırsakta mekanik bir tıkaç bulunmadan gelişen akut genişlemedir. Ogilvie sendromu olarak da adlandırılır. Hastanın karnının şişmesi, ağrı, bulantı ve kusma gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. Aynı ad ailesindeki kronik intestinal psödo-obstrüksiyon farklı bir klinik durumdur; uzun dönem beslenme tedavileri akut hastanın ilk yaklaşımının yerine konmaz. Tedavi, hastanın komplikasyon riskine göre hastanede planlanır.
İlk değerlendirme, cerrahi bir acilin dışlanması ve tabloyu kolaylaştıran etkenlerin belirlenmesi üzerine kuruludur. Uygun hastada sıvı ve elektrolit desteği, bağırsak istirahati, hareketlendirme ve dekompresyon uygulanır. Ancak artan ağrı, iskemi veya perforasyon kuşkusu ortaya çıktığında destek tedavisinin belirli bir süreyi tamamlaması beklenmez. İzlemin amacı yalnız karın çevresini küçültmek değil, bağırsak hasarını önlemektir.
Destek yaklaşımı yetersiz kaldığında ilaç veya endoskopik boşaltma seçenekleri değerlendirilir. Tek merkezli bir araştırmada her iki yöntemle de yüksek yanıt oranları bildirilmiştir. Bununla birlikte araştırma rastgele atamalı değildir; hastaların özellikleri ve tedavi seçimi farklıdır. Küçük örneklem nedeniyle iki yöntem arasında istatistiksel fark bulunmaması, eşdeğer olduklarını veya birinin her hastada üstün olduğunu göstermez.
Neostigminin etkisini inceleyen küçük, plasebo kontrollü araştırma hızlı dekompresyon sağlayabileceğini göstermiştir. Fakat çalışmada semptomatik kalp hızında yavaşlama da görülmüş ve atropin gerekmiştir. Bu nedenle ilacın etkinlik verisi, güvenlik koşullarından ayrı değerlendirilmez. Araştırmaya alınan hastalar önceden destek tedavisine yanıt vermemiş seçilmiş hastalardır; sonuçlar mekanik tıkanıklığı dışlanmamış veya ilaca uygunluğu değerlendirilmemiş kişilere doğrudan genellenemez.
Akut genişlemenin giderilmesi sonrasında yeniden genişleme olasılığı ayrıca ele alınır. Küçük bir randomize çalışmada polietilen glikol çözeltisi, başlangıç tedavisi başarılı olduktan sonra kısa süreli nüksü azaltmıştır. Bu bulgu aktif tıkanma benzeri tablo sırasında herkesin ağızdan laksatif alması gerektiği anlamına gelmez. Araştırmanın az sayıda hasta ve yedi günlük izlemle sınırlı olması, uzun dönem sonuçlar konusunda temkin gerektirir.
- Ogilvie sendromu
- Kolonik dekompresyon
- Neostigmin
- Akut kolonik psödo-obstrüksiyon
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: TIKAYAN BİR CİSİM OLMADAN GENİŞLEME
Akut kolonik psödo-obstrüksiyonda kalın bağırsak, içinde fiziksel bir engel olmadan genişler. Karında şişlik, ağrı, bulantı ve kusma gelişebilir. Kronik bağırsak hareket bozukluğuyla aynı hastalık değildir. Yeni veya artan karın şişliği hastanede değerlendirilmelidir.
GENEL OKUYUCU: TEDAVİ HASTANEDE İZLENİR
Hekim, durumu kötüleştiren ilaçları gözden geçirir; sıvı ve mineral eksiklerini düzeltir. Ağızdan beslenmeye geçici ara verilmesi ve tüple boşaltma gerekebilir. Düzelme olmazsa ilaç, endoskopi veya ameliyat değerlendirilir. Evde yalnız diyet değiştirerek beklenmemelidir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
PROFESYONEL: TETİKLEYİCİYİ VE SÜREYİ BELİRLEYİN
Yakın ameliyat, travma, ağır enfeksiyon, metabolik bozukluk ve opioid kullanımı sorgulanır. Distansiyonun süresi ve önceki tedaviler kaydedilir. Özellikle hastanede yatan ağır hastalarda gelişebilir; risk değerlendirmesi yalnız bağırsak çapına indirgenmez.
FİZİK MUAYENE
PROFESYONEL: DIŞKILAMA TABLOYU DIŞLAMAZ
Distansiyon, hassasiyet, ateş, taşikardi ve hipotansiyon değerlendirilir. Gaz veya dışkı çıkaramama tipiktir; ancak ishal de olabilir. Artan ağrı ve sağ karın hassasiyeti komplikasyon düşündürür. Elektrolitler ve inflamasyon göstergeleri destek tedavisine ve komplikasyon değerlendirmesine yardım eder.
AYIRICI TANI
PROFESYONEL: MEKANİK TIKANMAYI ÖNCE DIŞLAYIN
Volvulus, tümör veya darlık gibi mekanik nedenler dışlanmadan işlevsel tıkanma kabul edilmez. Tekrarlayan dirençli ataklarda kronik intestinal psödo-obstrüksiyon veya başka bir motilite bozukluğu düşünülür; akut tablonun yönetimi bu kronik hastalıklarla eşitlenmez.
TANISAL YAKLAŞIM
PROFESYONEL: GÖRÜNTÜLEME TANININ TEMELİDİR
BT, mekanik geçiş noktasını ve iskemi ya da perforasyon bulgularını değerlendirmek için kullanılır. Direkt grafiler çekum çapının seri takibine yardımcıdır. Laboratuvar testleri tek başına tanı koydurmaz; klinik seyir ve görüntüleme birlikte yorumlanır.
TEDAVİ
PROFESYONEL: KOMPLİKASYONSUZ HASTADA DESTEK YAKLAŞIMI
Peritonit veya iskemi olmayan uygun hastada bağırsak istirahati, sıvı-elektrolit düzeltimi, mobilizasyon ve dekompresyon uygulanır. Destek tedavisine rağmen 48–72 saatte düzelmeme veya artan risk müdahale gerektirir; kötüleşen hastada bu süre beklenmez.
PROFESYONEL: NEOSTİGMİN GÜVENLİK KOŞULLARI
Neostigmin, uygun hastada kardiyopulmoner monitörizasyon ve hemen kullanılabilir atropinle uygulanır. Bradikardi ve bronkospazm riski değerlendirilir. Mekanik bağırsak veya idrar yolu tıkanıklığında ve ilaca aşırı duyarlılıkta kullanılmaz. Bradikardi, astım, yakın miyokart enfarktüsü ve böbrek yetersizliği ayrıca değerlendirilir.
PROFESYONEL: İLAÇ UYGUN DEĞİLSE VEYA ETKİSİZSE
Neostigmin kontrendike veya etkisiz olduğunda kolonoskopik dekompresyon düşünülür. İşlem ve sedasyon riskleri değerlendirilir; perforasyon veya peritonitte rutin dekompresyon yerine acil cerrahi yaklaşım gerekir.
PROFESYONEL: YANIT ORANINI ÜSTÜNLÜKLE EŞİTLEMEYİN
Gözlemsel karşılaştırmada neostigmin ve kolonoskopiyle yüksek yanıt bildirilmiştir. Gruplar rastgele oluşturulmamıştır; örneklem fark göstermek için yetersizdir. Tedavi seçimi kontrendikasyonlar, klinik durum ve uzmanlık olanaklarıyla birlikte yapılır.
İZLEM VE ÖNERİLER
PROFESYONEL: NÜKS ÖNLEME VERİSİNİN ZAMANLAMASI
Küçük bir çalışmada polietilen glikol yalnız kolonik genişleme giderildikten sonra denenmiştir. Bu veri aktif akut genişlemede rutin oral laksatif başlama önerisi değildir. Yeniden distansiyon gelişmesi klinik ve radyolojik değerlendirme gerektirir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PROFESYONEL: KONSERVATİF İZLEME SINIRI
Perforasyon, iskemi kuşkusu, peritonit veya klinik kötüleşme acil cerrahi değerlendirme gerektirir. Belirgin çekal genişleme ve uzayan süre, komplikasyon riskini artırır; rahatlama için müdahale zamanlaması yeniden değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- American Society for Gastrointestinal Endoscopy guideline on the role of endoscopy in the management of acute colonic pseudo-obstruction and colonic volvulus ↗
ASGE · Erişim: 2026-10-27
Şubat 2020 sayı bilgisi doğrulandı; ilk çevrimiçi gün teyit edilmedi.
- Intestinal Pseudo-obstruction ↗
NIDDK · Erişim: 2026-10-27
Son klinik inceleme Ekim 2021; alt sayfalar tek eser sayıldı.
- Acute Colonic Pseudo-Obstruction ↗
Clinics in Colon and Rectal Surgery · Kaynak tarihi: 2022-08-12 · Erişim: 2026-10-27
12 Ağustos 2022 çevrimiçi; arşiv koleksiyonu Mayıs 2022.
- Efficacy and Safety of Neostigmine and Decompressive Colonoscopy for Acute Colonic Pseudo-Obstruction: A Single-Center Analysis ↗
Gastroenterology Research · Kaynak tarihi: 2021-06-19 · Erişim: 2026-10-27
19 Haziran 2021 çevrimiçi; Haziran 2021 sayısı.
- Neostigmine for the treatment of acute colonic pseudo-obstruction ↗
New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 1999-07-15 · Erişim: 2026-10-27
15 Temmuz 1999.
- Effect of polyethylene glycol electrolyte balanced solution on patients with acute colonic pseudo obstruction after resolution of colonic dilation: a prospective, randomised, placebo controlled trial ↗
Gut · Kaynak tarihi: 2005-11-23 · Erişim: 2026-10-27
23 Kasım 2005 çevrimiçi; Mayıs 2006 sayısı.
- Management of Colonic Volvulus and Acute Colonic Pseudo-Obstruction (2021) ↗
ASCRS · Kaynak tarihi: 2021-09-01 · Erişim: 2026-10-27
Eylül 2021 kılavuzu.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 3 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.
01 · NEOSTİGMİN VE KOLONOSKOPİYLE YANIT
Efficacy and Safety of Neostigmine and Decompressive Colonoscopy for Acute Colonic Pseudo-Obstruction: A Single-Center Analysis
Joy J. Liu, Vishnu Venkatesh, Jing Gao ve ark. · Gastroenterol Res · 2021
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif karşılaştırma.
Kapsam: 42 erişkinde 46 atak; çekum en az 10 cm.
ÖZET
İlk neostigmin yaklaşımında 13/15, kolonoskopide 23/24 atak yanıt verdi. Bir bradikardi ve bir işlemsel solunum instabilitesi bildirildi.
Seçilim yanlılığı ve düşük güç; istatistiksel fark yokluğu eşdeğerlik kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34267830 · DOI: 10.14740/gr1394
02 · NEOSTİGMİNİN PLASEBOYLA KARŞILAŞTIRILMASI
Neostigmine for the treatment of acute colonic pseudo-obstruction
R. J. Ponec, M. D. Saunders, M. B. Kimmey · N Engl J Med · 1999
Çalışma türü: Randomize plasebo kontrollü çalışma.
Kapsam: Destek tedavisine yanıtsız, çekumu en az 10 cm olan 21 hasta.
ÖZET
İlk uygulamada 10/11 neostigmin hastası, 0/10 plasebo hastası hızla yanıt verdi; iki semptomatik bradikardi atropinle tedavi edildi.
Küçük seçilmiş örneklem; açık etiketli kurtarma tedavisi uygulandı. Özgün tam özet ve indekslenmiş yöntem bölümü erişildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 10403850 · DOI: 10.1056/NEJM199907153410301
03 · GENİŞLEME GİDERİLDİKTEN SONRA NÜKSÜN ÖNLENMESİ
Effect of polyethylene glycol electrolyte balanced solution on patients with acute colonic pseudo obstruction after resolution of colonic dilation: a prospective, randomised, placebo controlled trial
S. N. Sgouros, J. Vlachogiannakos, K. Vassiliadis ve ark. · Gut · 2006
Çalışma türü: Randomize plasebo kontrollü çalışma.
Kapsam: Neostigmin veya endoskopiyle düzelmiş 30 hasta.
ÖZET
Yedi günde PEG grubunda 0/15, plaseboda 5/15 nüks görüldü. PEG ile hafif gastrointestinal yakınmalar bildirildi.
Küçük, kısa izlemli çalışma; aktif genişlemede başlangıç tedavisini incelemedi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 16306137 · DOI: 10.1136/gut.2005.082099
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.