AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİ
ÖZET
Akut lenfoblastik lösemi (ALL), olgunlaşmamış B veya T lenfoid hücrelerin çoğalmasıyla gelişir. Kemik iliği yanında lenf düğümleri, dalak ve merkezi sinir sistemi gibi bölgeleri tutabilir. Çocukluk ve erişkin hastalığı aynı tedavi planıyla yönetilmez. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
B ve T kökenli ALL’ye genel yaklaşım; erişkin araştırmaları pediatrik uygulamanın yerine geçmez.
HALK İÇİN: NE ZAMAN ŞÜPHELENİLİR?
Halsizlik, solukluk, ateş, kolay morarma, kemik ağrısı ve lenf bezlerinde büyüme birkaç hafta içinde ortaya çıkabilir. Enfeksiyonların sıklaşması veya iyileşmenin gecikmesi dikkat çekebilir. Belirtiler başka hastalıklarda da görüldüğünden tanı kan testleri ve uzman incelemesiyle konur; yalnız belirtilerle ALL kararı verilmez. [2]
TEDAVİNİN GENEL YAPISI
Tedavi genellikle hızla başlatılır; steroidler ve kemoterapiye, alt tipe göre hedefli ilaçlar veya bağışıklık temelli tedaviler eklenebilir. Bazı kişilerde kök hücre nakli değerlendirilir. Hastalık kontrol altına girse bile sonraki tedavi aşamaları ve düzenli kontroller önemlidir. İlaç yan etkileri veya yeni yakınmalarda bir sonraki randevuyu beklememek gerekir. [3]
HASTA VE YAKINLARI İÇİN HAZIRLIK
Tedavinin amacı, beklenen yararı ve olası yan etkileri ekip tarafından açıklanmalıdır. Enfeksiyonların önlenmesi, kan desteği ve belirtilerin kontrolü tedaviye eşlik eder. Çocuklarda çocuk hematolojisi, erişkinlerde deneyimli hematoloji ekibi tedavi planını yaşa ve sağlık durumuna göre düzenler; başka bir hastanın ilaç listesi örnek alınmamalıdır. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Kanama, enfeksiyon, kemik ağrısı ve lenfadenopatinin süresi; baş ağrısı, görme değişikliği ve nörolojik yakınmalar sorgulanır. Önceki malignite ve tedaviler, eşlik eden hastalıklar, performans durumu ve gebelik olasılığı tedavi uygunluğu açısından değerlendirilir. [1]
FİZİK MUAYENE
Yaşamsal bulgular, solukluk, peteşi, lenf düğümleri, karaciğer ve dalak değerlendirilir. Solunum yakınması veya yüz-boyun şişliği mediastinal bası yönünden önemlidir. Yeni nörolojik bulgular merkezi sinir sistemi tutulumu veya başka acil nedenler açısından araştırılır. [2]
AYIRICI TANI
AML, karma fenotipli akut lösemi ve lenfoblastik lenfoma ayrılmalıdır. Hücre morfolojisi, immünfenotip ve genetik birlikte kullanılır. Lenfoblastik lenfoma ile ALL ayrımı yalnız isimlendirme değildir; kemik iliği yükü ve hastalığın dağılımı değerlendirmeyi etkiler. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE SINIFLAMA
Tam kan sayımı, yayma ve kemik iliği örneğinde akım sitometrisiyle B/T kökeni belirlenir. BCR::ABL1 dahil prognostik ve tedaviye yön veren değişiklikler araştırılır. Tanıda MRD takibine uygun belirteçler tanımlanmalı; sonuçlar deneyimli laboratuvar ve kullanılan yöntemin duyarlılığıyla birlikte yorumlanmalıdır. [4]
TEDAVİ
İndüksiyon, konsolidasyon ve uygun protokollerde idame tedavisiyle birlikte merkezi sinir sistemi koruması planlanır. Philadelphia pozitif hastalıkta tirozin kinaz inhibitörü önemlidir. Nakil kararı MRD, biyolojik risk ve tedaviyle ilişkili ölüm riski birlikte değerlendirilerek verilir. [5]
B hücreli ALL’de seçilmiş durumda blinatumomab CD19/CD3, inotuzumab CD22 hedefler. Blinatumomabda sitokin salınımı; inotuzumabda hepatik veno-oklüzif hastalık önemli risklerdir. Tedavi hedef ekspresyonu ve önceki tedavilere göre seçilir. [1]
İZLEM VE ÖNERİLER
MRD seyri, kan sayımı ve organ toksisiteleri tedavi aşamalarına göre izlenir. Uzun dönemde enfeksiyonlar, kemik sağlığı, endokrin sorunlar, fertilite ve ikinci kanser riski göz önünde bulundurulur. MRD negatifliği tedavinin kendiliğinden kesilmesini gerekçelendirmez; protokol dışı doz azaltma hastalık kontrolünü etkileyebilir. [5]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KIRMIZI BAYRAKLAR
Ateş ve nötropeni, ciddi kanama, hipoksi, tümör lizisi veya akut nörolojik bozulma acildir. Aniden gelişen yüz-boyun şişliği ve belirgin boyun damarları bası sendromunu düşündürür. Nüks/refrakter hastalıkta kurtarma tedavisinin sıralaması deneyimli merkezle gecikmeden planlanır. [2] [5]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
BİRBİRİNİN YERİNE KULLANILAMAYAN DEĞERLENDİRMELER
Sonuçlar hastaya özgü protokol içinde yorumlanır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Acute Lymphoblastic Leukemia Treatment (PDQ) ↗
NCI · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Symptoms of acute lymphoblastic leukaemia ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
- Treatment for acute lymphoblastic leukaemia ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
- Diagnosis, prognostic factors, and assessment of ALL: ELN 2024 ↗
Gökbuget ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
- Management of ALL in adults: ELN 2024 ↗
Gökbuget ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 8 ARAŞTIRMA
GRAALL kaynaklı bazı analizlerde hasta kohortları örtüşür; bu yayınlar bütünüyle bağımsız sekiz kanıt kümesi olarak sayılmamalıdır. Tedavi grupları ve tasarımlar farklıdır.
01 · MRD NEGATİF ERİŞKİN ALL’DE BLİNATUMOMAB
Blinatumomab for MRD-Negative Acute Lymphoblastic Leukemia in Adults.
Litzow MR; Sun Z; Mattison RJ ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2024
Çalışma türü: Randomize faz 3, E1910
Kapsam: BCR::ABL1 negatif B-ALL; MRD negatif remisyonda 30–70 yaşında 224 randomize hasta.
ÖZET
Konsolidasyona blinatumomab eklenmesiyle üç yıllık genel sağkalım %85, yalnız kemoterapiyle %68 idi. Nöropsikiyatrik olaylar blinatumomabla daha sıktı.
Belirli yaş ve biyolojik alt tipte, indüksiyon sonrası seçilmiş hastalardır; bütün ALL türlerine genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39047240 · DOI: 10.1056/NEJMoa2312948
02 · NÜKS/REFRAKTER B-ALL’DE BLİNATUMOMAB
Blinatumomab versus Chemotherapy for Advanced Acute Lymphoblastic Leukemia.
Kantarjian H; Stein A; Gökbuget N ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2017
Çalışma türü: Randomize faz 3, TOWER
Kapsam: Yoğun ön tedavili erişkin B-ALL; 405 randomize hasta.
ÖZET
Medyan genel sağkalım blinatumomabla 7,7, standart kemoterapiyle 4,0 aydı. Remisyon oranları da daha yüksekti.
İleri hastalık bağlamıdır; ilk basamak tedavi veya pediatrik sonuçların yerine kullanılmaz. Ciddi advers olaylar her iki grupta sıktı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28249141 · DOI: 10.1056/NEJMoa1609783
03 · INO-VATE UZUN DÖNEM SONUÇLARI
Inotuzumab ozogamicin versus standard of care in relapsed or refractory acute lymphoblastic leukemia: Final report and long-term survival follow-up from the randomized, phase 3 INO-VATE study.
Kantarjian HM; DeAngelo DJ; Stelljes M ve arkadaşları · Cancer · 2019
Çalışma türü: Açık etiketli randomize faz 3
Kapsam: Nüks/refrakter B-ALL’li 326 erişkin.
ÖZET
İnotuzumab remisyon olasılığını ve nakle geçişi artırdı; iki yıllık sağkalım %22,8’e karşı %10,0 idi. Sinüzoidal obstrüksiyon daha sık görüldü.
Nakil sonrası karaciğer riski dahil yarar-zarar değerlendirmesi gerekir; araştırmanın son raporu önceki aynı kohort yayınından bağımsız çalışma değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30920645 · DOI: 10.1002/cncr.32116
04 · YAŞA VE MRD’YE UYARLANMIŞ GRAALL-2014
Age-adapted chemotherapy and MRD-oriented transplant for Ph-negative acute lymphoblastic leukemia: the GRAALL-2014 trial.
Boissel N; Chevret S; Huguet F ve arkadaşları · Blood · 2026
Çalışma türü: Prospektif protokol ve tarihsel kohort karşılaştırması
Kapsam: 18–59 yaşında Philadelphia negatif ALL; 743 hasta.
ÖZET
Yaşa uyarlama erken toksisiteyi azalttı; MRD yönlendirmesi nakil endikasyonlarını yaklaşık yarıya indirdi. Tarihsel kohorta göre genel sağkalım daha iyiydi.
Randomize çağdaş kontrol yoktur; dönem ve destek bakımındaki değişiklikler etkiye katkıda bulunabilir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41135009 · DOI: 10.1182/blood.2025029611
05 · GRAALL-2005’TE SİKLOFOSFAMİD YOĞUNLAŞTIRMASI
Intensified Therapy of Acute Lymphoblastic Leukemia in Adults: Report of the Randomized GRAALL-2005 Clinical Trial.
Huguet F; Chevret S; Leguay T ve arkadaşları · Journal of clinical oncology : official journal of the American Society of Clinical Oncology · 2018
Çalışma türü: Randomize klinik çalışma
Kapsam: Philadelphia negatif erişkin ALL; değerlendirilebilir 787 hasta.
ÖZET
Yoğunlaştırılmış siklofosfamid toplam grupta remisyon, olaysız veya genel sağkalımı iyileştirmedi. İleri yaşta pediatrik temelli yoğun rejimin toleransı daha kötüydü.
Yaşa ilişkin alt grup bulguları tek başına doz yoğunlaştırma gerekçesi değildir; kullanılan protokol dönemi dikkate alınmalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29863974 · DOI: 10.1200/JCO.2017.76.8192
06 · T-ALL’DE GENETİK VE MRD TEMELLİ RİSK
NGS-based stratification refines the risk stratification in T-ALL and identifies a very-high-risk subgroup of patients.
Simonin M; Vasseur L; Lengliné E ve arkadaşları · Blood · 2024
Çalışma türü: Kohort analizi ve dış doğrulama
Kapsam: 198 erişkin ve 242 pediatrik T-ALL örneği.
ÖZET
Yeni nesil dizileme sınıflaması, MRD ve lökosit sayısıyla birlikte nüks riski ayrımını güçlendirdi; pediatrik kohortta dış doğrulama yapıldı.
Prognostik ilişki, sınıflamaya göre tedavi değiştirmenin sağkalımı iyileştirdiğini kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38848537 · DOI: 10.1182/blood.2023023754
07 · PHİLADELPHİA POZİTİF ALL’DE MRD BELİRTEÇLERİ
Significance of Measurable Residual Disease in Adult Philadelphia Chromosome-Positive ALL: A GRAAPH-2014 Study.
Kim R; Chalandon Y; Rousselot P ve arkadaşları · Journal of clinical oncology : official journal of the American Society of Clinical Oncology · 2024
Çalışma türü: Tedavi çalışması içinde prognostik analiz
Kapsam: GRAAPH-2014’te 264 erişkin; nilotinib ve azaltılmış yoğunluklu kemoterapi.
ÖZET
IG/TR temelli MRD, hastalıksız sağkalımla ilişkiliydi; BCR::ABL1 sinyali bazı hastalarda lösemik olmayan hücrelerden de kaynaklanabiliyordu.
Belirli protokol ve belirteç yöntemlerine bağlıdır; tek laboratuvar sonucuyla nakil kararı verilmemelidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39028928 · DOI: 10.1200/JCO.24.00108
08 · YÜKSEK RİSKLİ B-ALL’DE BLİNATUMOMAB KONSOLİDASYONU
Blinatumomab consolidation for high-risk Ph- B-cell acute lymphoblastic leukemia: the GRAALL-2014/B-QUEST study.
Boissel N; Huguet F; Leguay T ve arkadaşları · Blood · 2026
Çalışma türü: Faz 2 alt çalışma ve post hoc tarihsel karşılaştırma
Kapsam: QUEST’te 94 yüksek riskli hasta; önceki dönemde tedavi edilen 90 kontrol.
ÖZET
Blinatumomab grubunda MRD temizlenmesi, nüks ve sağkalım sonuçları daha olumluydu; beş yıllık hastalıksız sağkalım %68’e karşı %42 idi.
Randomize karşılaştırma değildir; naklin ek yararı ve en uygun sıralama için ileriye dönük doğrulama gerekir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42126414 · DOI: 10.1182/blood.2026033309
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.