AKUT MEZENTER İSKEMİ

Tarama ve değerlendirme yöntemi

Bu çalışma, yayımlanmış sistematik derlemelerin yapılandırılmış sentezidir. Europe PMC üzerinden başlık ve özet alanlarında tarama yapıldı; sorgunun döndürdüğü 33 kaydın tamamı başlık/özet uygunluğu açısından değerlendirildi. 26 kayıt sentez kapsamına alındı; 8 yayının açık tam metnine erişildi. Diğer kayıtlar erişilebilen özet bilgileri düzeyinde değerlendirildi.

Tarama ve metin hazırlama yapay zekâ desteğiyle yürütüldü; hazırlanan metin ayrı bir otomatik kaynak kontrolünden geçti. Bu işlem, bağımsız iki araştırmacının değerlendirmesi veya klinik hakem onayı olarak sunulmamaktadır. Tek indeks kapsamı ve tam metin erişimi, sonuçların kapsamını sınırlar. Protokol bu çalışmanın kayıtlarında tutulur; ileriye dönük dış protokol kaydı iddia edilmez.

(TITLE_ABS:"acute mesenteric ischemia" OR TITLE_ABS:"acute mesenteric ischaemia") AND (PUB_TYPE:"Systematic Review" OR PUB_TYPE:"Meta-Analysis") AND FIRST_PDATE:[* TO 2026-11-01] NOT PUB_TYPE:"Preprint"

1. Kapsam ve klinik ayrımlar

Akut mezenter iskemi, farklı mekanizmalarla gelişen bağırsak hipoperfüzyonu tablolarını kapsar. Arteriyel emboli, arteriyel tromboz, mezenterik ven trombozu ve nonoklüzif mezenter iskemi aynı klinik başlık altında incelense de tedavi seçimi ve sonuçları bakımından ayrılmalıdır. Bir damar tıkanıklığının gösterilmesi, bağırsak iskemisinin doğrulanması ve transmural nekrozun saptanması aynı sonuç değildir. Özellikle mezenterik ven trombozu her zaman bağırsak iskemisine yol açmaz; büyük damar tıkanıklığının görülmemesi ise nonoklüzif hastalığı dışlamaz. Bu ayrımlar, hem tanı testlerinin doğruluğunu hem de tedavi çalışmalarındaki grupların karşılaştırılabilirliğini belirler. Dolayısıyla bütün alt tipleri birleştiren bir sonuç, alt tipe özgü kararın doğrudan karşılığı olarak okunmamalıdır. [2][3][26]

Bu sentezde derlemenin yöntemsel düzeni ile içerdiği kanıtın güvenilirliği ayrı ele alınmıştır. Protokol kaydı veya PRISMA bildirimi, birincil araştırmaların düşük yanlılık riski taşıdığını tek başına göstermez. Nitekim kapsamlı biyobelirteç derlemesinde bütün çalışmalar için yanlılık veya uygulanabilirlik kaygısı bulunmuştur. Kapsamı daha geniş olan pnömatozis ve portal venöz gaz derlemesi, doğrulanmış akut mezenter iskemi tedavisine ilişkin doğrudan kanıt değil, görüntüleme bulgularının yorumlanmasına yardımcı kanıt olarak kullanılmıştır. İnsan bağırsak iskemisi serolojik belirteçleri derlemesinin katkısı da kendi geniş kapsamı içinde değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, farklı hasta gruplarından elde edilen sonuçların aynı klinik soruyu yanıtlıyormuş gibi sunulmasını önler. [6][5][24]

2. Hastalık yükü, etiyoloji ve tarihsel prognoz

İnsidans ve sonuçları inceleyen 2022 derlemesinde 163 çalışma nicel analize alınmıştır. Genel popülasyon insidansı 100.000 kişi-yıl başına 6,2; yüzde 95 güven aralığı 1,9–12,9 olarak bildirilmiştir. Hastane başvurularının 10.000'de 5,0'ı akut mezenter iskemiyle ilişkilidir. Oklüzif arteriyel hastalık olguların yaklaşık üçte ikisini oluşturmuştur. Bununla birlikte genel popülasyon insidansını bildiren çalışmalar yüksek gelirli ülkelerden gelmektedir. Tanısal etkinlik, kullanılan hastalık tanımı, otopsi oranı ve çalışma dönemi sonuçları etkileyebilir. Yaşam sırasında tanınmayan olguların eksikliği, hastalığın hem sıklığını hem gerçek ölüm yükünü olduğundan düşük gösterebilir. Bu nedenle havuzlanmış insidans, her sağlık sistemi için değişmez bir sıklık olarak değerlendirilmemelidir. [11]

Etiyolojiye göre prognoz farkı, tarihsel ve daha yeni derlemelerde belirgindir. Schoots ve arkadaşlarının 45 gözlemsel çalışma ve 3692 hastayı içeren derlemesinde venöz trombozun prognozu arteriyel hastalıktan; arteriyel embolinin prognozu ise arteriyel tromboz ve nonoklüzif iskemiden daha iyi bulunmuştur. Güncel geniş sonuç derlemesinde kısa dönem mortalite bütün alt tipler için yüzde 59,6, mezenterik ven trombozu için yüzde 24,6 ve nonoklüzif hastalık için yüzde 58,4 olarak bildirilmiştir. Çağdaş venöz tromboz serilerinin daha düşük ölüm oranları bildirmesi, farklı dönemler, erken görüntülemeyle seçilmiş hastalar ve ölüm sonrası tanıların eksikliğiyle birlikte yorumlanmalıdır. Tarihsel cerrahi mortaliteler günümüzdeki bireysel hasta riskinin doğrudan tahmini değildir. [26][11][22]

3. Klinik tanıma ve bilgisayarlı tomografi

Cudnik ve arkadaşlarının 2013 derlemesi, klinik belirtiler, muayene bulguları ve laboratuvar testlerinin tek başına yeterince tanısal olmadığını göstermiştir. Derlemede 23 çalışma ve 1970 hasta bulunmakta; hastalık prevalansı çalışmalar arasında yüzde 8–60 değişmektedir. Bu fark, acil serviste değerlendirilen geniş karın ağrısı popülasyonuyla yüksek şüpheli cerrahi grupların aynı tanısal bağlamı temsil etmediğini gösterir. Derlemenin hesapladığı test ve tedavi eşikleri, modelden türetilmiş sonuçlardır; bağımsız ve evrensel cerrahi karar kuralları gibi kullanılmamalıdır. Güncel radyoloji sentezi de klinik değerlendirmenin, uygun BT protokolünün ve farklı görüntüleme bulgularının birlikte ele alınmasını desteklemektedir. [20][2]

Kontrastlı çok dedektörlü BT'nin yüksek tanısal doğruluğu 2010, 2013 ve 2019 derlemelerinde benzer yönde bildirilmiştir. En güncel radyoloji meta-analizinde BT anjiyografinin duyarlılığı yüzde 92,0, özgüllüğü yüzde 98,8 bulunmuştur. BT anjiyografiyle sınırlı olmayan protokollerin birleştirildiği analizde doğruluk daha düşüktür; dolayısıyla bütün abdominal BT incelemeleri eşdeğer kabul edilmemelidir. Bununla birlikte yüksek bileşik tanı doğruluğu, alt tip veya nekroz evresinin aynı başarıyla ayrıştırıldığını göstermez. 2019 kaydında tanısal araştırmaların başlık ve özette randomize çalışmalar olarak adlandırılması sorunludur. Bu kaydın duyarlılık ve özgüllük sonuçları kullanılabilir olmakla birlikte, adlandırması ve ölçeği belirsiz diğer ölçütler bu sentezde benimsenmemiştir. [25][20][14][2]

4. Transmural nekroz ve özgül radyolojik bulgular

Akut mezenter iskemiyi saptamak ile geri dönüşsüz bağırsak hasarını belirlemek ayrı tanısal sorulardır. Transmural nekrozu inceleyen 2023 meta-analizinde duvar incelmesi, azalmış veya kaybolmuş duvar kontrastlanması, bağırsak dilatasyonu, pnömatozis ve portomezenterik venöz gaz nekrozla ilişkili bulunmuştur. Ancak yüksek tanısal odds oranı, aynı işaretin yüksek duyarlılığa sahip olduğu anlamına gelmez. Güncel radyoloji derlemesinde birçok özgül nonvasküler bulgunun duyarlılığı yetersizdir. Örneğin kontrastlanma kaybının bulunması hasarı destekleyebilir; bulunmaması ise nekrozu güvenilir biçimde dışlamaz. Bazı bulguların venöz ve arteriyel hastalıkta farklı performans göstermesi, tek bir radyolojik eşiğin bütün etiyolojilere uygulanmasını ayrıca güçleştirir. [8][2]

Pnömatozis ve portal venöz gaz üzerine 11 makalelik derlemede bu görüntüleme bulgularının her zaman iskemi anlamına gelmediği görülmüştür. Genel mortalite yüzde 31; iskemi doğrulanan hastalarda yüzde 69, doğrulanmayanlarda yüzde 14 olarak bildirilmiştir. Bunlar tedavi etkisini ölçen karşılaştırmalar değildir. Derlemenin klinik mesajı, cerrahi kararın görüntüleme işaretiyle otomatikleştirilmemesi ve bütün klinik tablonun değerlendirilmesidir. Nekroz öngördürücüleri üzerine 2021 derlemesi klinik, biyokimyasal ve radyolojik değişkenlere dayanan Emile-Khan skorunu önermiştir. Ancak birçok faktör yalnızca tek çalışmada bildirilmiş, sağlanan özette skorun dış doğrulaması gösterilmemiştir. Güncel radyoloji sentezi de birleşik skorların henüz doğrulanmadığını belirtmektedir. [5][13][2]

5. Biyobelirteçlerin tanısal değeri

Biyobelirteç literatürünün erken derlemeleri, bağırsak yağ asidi bağlayıcı proteinini, alfa-glutatyon S-transferazı, iskemiyle modifiye albümini ve prokalsitonini umut verici olarak değerlendirmiştir. 2017 nicel sentezinde I-FABP'nin doğruluğu kullanılan kite göre değişmiştir; iskemiyle modifiye albüminin yüksek duyarlılığı ise yalnızca iki küçük çalışmaya dayanmaktadır. 2019 hematolojik parametreler derlemesi D-dimer için yüksek ortanca duyarlılık ve bazı hücresel oranlar için görece yüksek özgüllük bildirmiş, ancak yüksek heterojenlik nedeniyle tek belirteç önermemiştir. Buradaki ortanca doğruluklar, havuzlanmış meta-analitik tahminlerle karıştırılmamalıdır. Bir testin kolay ulaşılabilir olması, bağırsak iskemisine özgül veya erken dönemde güvenilir olduğu anlamına gelmez. [24][17][18]

2023 geniş biyobelirteç meta-analizi, 75 çalışma ve 9914 hastaya rağmen hiçbir tek belirtecin yeterli tanısal doğruluğa ulaşmadığı sonucuna varmıştır. Makrovasküler arteriyel oklüzif hastalığa odaklanan diğer derlemede 50 çalışmanın yüzde 90'ı düşük kaliteli değerlendirilmiştir. Ölçüm zamanı, eşik, kontrol grubu, analiz yöntemi ve hastalığın evresi arasındaki farklılıklar sonuçların aktarılabilirliğini sınırlar. Normal laktat hastalığı dışlamak için kullanılmamalıdır; yüksek laktat da bağırsak iskemisine özgü değildir. Böbrek işlev bozukluğu I-FABP klirensini etkileyebilir. Yoğun bakım hastalarında inflamatuvar belirteçler altta yatan hastalık nedeniyle yükselebilir. Birleşik belirteçler araştırılmaya değer olsa da mevcut sonuçlar doğrulanmış bir tanısal panel ortaya koymamaktadır. [6][7][17]

6. Arteriyel hastalıkta tarihsel tedavi karşılaştırmaları

Arteriyel hastalıkta erken sentezler çoğunlukla endovasküler tedavi lehine ilişkiler bildirmiştir. 2016 kritik derlemesi, bağırsak nekrozu şüphesi düşük seçilmiş hastalarda endovasküler yaklaşımı olası ilk seçenek olarak değerlendirmiştir. Aynı derlemede hibrit grubun küçük olması güvenilir karşılaştırmayı engellemiştir. 2017 meta-analizinde endovasküler tedavi daha düşük 30 günlük mortalite, bağırsak rezeksiyonu ve akut böbrek yetersizliğiyle ilişkili bulunmuştur. 2018 meta-analizi de hastane içi mortalite bakımından benzer yöndedir. Ancak bu sonuçlar randomize karşılaştırmalardan gelmez. Daha ağır hastaların açık cerrahiye yönlendirilmesi, gözlenen farkın tedavi yönteminden bağımsız bir bölümünü açıklayabilir; bu nedenle ilişkiler doğrudan nedensel üstünlük olarak sunulmamalıdır. [23][15][21][3]

2019 sistematik derlemesinde ilk endovasküler girişimden sonra laparotomi gereksinimi çalışmalar arasında yüzde 13–73 değişmiştir. Bu aralık, endovasküler revaskülarizasyonun bağırsak değerlendirmesi veya rezeksiyon gereksinimini ortadan kaldırmadığını gösterir. 2022 tedavi meta-analizinde açık cerrahi, endovasküler tedavi ve retrograd açık mezenterik stentleme için sırasıyla yüzde 40, yüzde 26 ve yüzde 32 havuzlanmış mortalite bildirilmiştir. Bununla birlikte ayrı hasta serilerinin oranları doğrudan karşılaştırmalı tedavi etkisi değildir. Açık cerrahi grubundaki yüksek heterojenlik de tek bir ortalama oranın farklı merkez ve hastalık evrelerini yeterince temsil etmediğini düşündürür. Hibrit yaklaşım için daha sınırlı örneklem, üstünlük sonucunu desteklemeye yetmez. [16][9][23]

7. Güncel karşılaştırmalar ve başlangıç hastalık şiddeti

2024 karşılaştırmalı meta-analizi, 11 çalışma ve 1141 arteriyel akut mezenter iskemi hastasında ilk strateji olarak endovasküler tedavinin açık revaskülarizasyona göre kısa dönem mortaliteyi belirgin biçimde azaltmadığını göstermiştir. Odds oranı 0.79, yüzde 95 güven aralığı 0.50–1.25'tir. İkinci bakı laparotomisi için de açık fark gösterilmemiştir. Buna karşılık bağırsak rezeksiyonu ve kısa bağırsak sendromu daha az görülmeyle ilişkili bulunmuştur. Derlemenin yazarları bu sonuçların kanıt kesinliğini çok düşük olarak değerlendirmiştir. Dolayısıyla mortalitede anlamlı fark bulunmaması eşdeğerlik kanıtı değildir; bağırsak korunması yönündeki ilişkiler de seçilim etkisinden arındırılmış kesin fayda olarak yorumlanmamalıdır. [4]

2025 yönetim derlemesi, başlangıç hastalık şiddetini karşılaştırmanın merkezine yerleştirmiştir. Dahil edilen 31 çalışmadan yalnızca dördü, lökosit ve laktat farkları üzerinden meta-regresyona olanak sağlamıştır. Şiddet dikkate alındığında ham analizdeki endovasküler avantajın ortadan kalkabileceği görülmüştür. Ancak iki laboratuvar değişkeni bütün hastalık şiddetini temsil etmez; dört çalışmalı analiz de düşük hassasiyetlidir. Ayrıca bazı çalışmalarda açık cerrahi yalnız bağırsak rezeksiyonunu, bazılarında revaskülarizasyonu veya her ikisini kapsamaktadır. Böyle bir karşılaştırıcı, açık revaskülarizasyonla aynı değildir. Sonuçların anlamı, endovasküler tedavinin değersizliği değil; tedavi etkisinin başlangıç şiddeti, nekroz evresi ve hasta sevk seçimi dikkate alınmadan güvenilir biçimde ayrıştırılamamasıdır. [3]

8. Bağırsak canlılığı, cerrahi düzen ve floresans

Damar açıklığının sağlanması ile bağırsak canlılığının korunması farklı sonuçlardır. Rezeksiyon kararı, nekrotik dokuyu bırakmamakla gereksiz bağırsak kaybından kaçınmak arasında denge gerektirir. Cerrahi gözlem de kusursuz bir referans standart değildir; özellikle venöz trombozda geri dönüşlü ve geri dönüşsüz iskemi arasındaki sınır belirsiz olabilir. Geniş yönetim derlemesinde hasar kontrolü, hemen kesin tedavi ve planlı yeniden değerlendirme karşılaştırmalarındaki düzeltilmiş sonuçlar farklı yönler göstermiştir. Bu durum, tek bir cerrahi düzenin bütün hastalara üstün olduğu sonucuna izin vermez. Başlangıç şiddeti ve hasta gruplarının daha ayrıntılı tanımlanması, cerrahi stratejilerin karşılaştırılması için gereklidir. [22][2][3]

İndosiyanin yeşili floresansına ilişkin 2026 derlemesi altı makale ve 196 hastayı anlatısal olarak sentezlemiştir. Makroskopik perfüzyon değerlendirmesi ile floresans arasında olguların yüzde 35'inde uyumsuzluk bildirilmiş; floresans daha koruyucu rezeksiyon önerileri getirmiştir. Bununla birlikte görsel değerlendirmeyle karşılaştırıldığında yeniden bakı oranı, morbidite veya mortalitede istatistiksel olarak anlamlı fark gösterilmemiştir. Yazarların rezeksiyon uzunluğunun ve tekrar laparotomilerin azalabileceği yönündeki sonucu, kanıtlanmış klinik fayda değil olası yarar olarak okunmalıdır. Seyrek sonuç bildirimi ve karşılaştırmalı çalışma eksikliği, teknolojinin klinik kararın yerini alan doğrulanmış bir araç olarak sunulmasını engeller. [1]

9. Mezenterik ven trombozu ve antikoagülasyon

Mezenterik ven trombozuna özgü çağdaş sistematik derleme, 11 seri ve 604 hastayı değerlendirmiştir. Derlemenin yönetim yaklaşımı erken portal venöz faz BT tanısı ve antikoagülasyon etrafında kuruludur. Peritonit gelişmemiş erken olgularda konservatif yönetim; peritonit veya belirgin transmural nekrozda cerrahi değerlendirme; antikoagülasyona rağmen düzelmeyen seçilmiş hastalarda uzman merkezde endovasküler girişim tartışılmıştır. Ancak bunlar yüksek kaliteli kontrollü karşılaştırmalara dayanmamaktadır. Bütün seriler yazarların kullandığı sistemde C düzeyi kanıt olarak sınıflandırılmıştır. Bazı serilerde asemptomatik trombozun bulunması da sonuçların yalnızca semptomatik venöz akut mezenter iskemi hastalarına doğrudan aktarılmasını sınırlar. [22]

Mortalite öngördürücüleri meta-analizinde antikoagülasyon ve revaskülarizasyon sağkalımla ilişkili bulunmuştur; ancak bu gözlemsel ilişki tedavi seçimini etkileyen bütün etmenlerden arındırılmış değildir. Venöz tromboz derlemesi, doğrudan oral antikoagülanların kullanımının arttığını ve mevcut verilerde benzer etkinlik ile kanama sonuçları bildirildiğini aktarmaktadır. Bununla birlikte vitamin K antagonistlerine üstünlük kanıtlanmamıştır. Uzun dönem tedavi kararı geçici tetikleyici, trombofili ve kalıcı nedenler bağlamında ele alınmalıdır. Endovasküler tromboliz hızlı trombüs çözülmesi sağlayabilse de uzun infüzyon ve kanama riski yarar-zarar dengesini etkiler. Bu sentez yeni bir ilaç dozu, tedavi süresi veya antikoagülan üstünlüğü üretmemektedir. [10][22]

10. Nonoklüzif iskemi, kritik bakım ve güvenlik

Nonoklüzif iskemi, belirgin büyük damar tıkanıklığı bulunmadan gelişebilir ve iskemi ile reperfüzyon arasında dinamik geçişler gösterebilir. Sedasyon, mekanik ventilasyon ve altta yatan ağır hastalık karın bulgularının değerlendirilmesini güçleştirir. Güncel radyoloji derlemesinde bu alt tipte BT doğruluğunun daha düşük olabileceği belirtilmiş, ancak sonuç yalnızca iki çalışmaya dayanmıştır. Vazoaktif ajanları karşılaştırmayı amaçlayan sistematik derleme, uygun randomize klinik çalışma saptamamıştır. Bu bulgu ajanların etkisizliğini değil, hangi ajanın sistemik dolaşımı desteklerken bağırsak perfüzyonunu en iyi koruduğunun yanıtlanamadığını gösterir. Farklı şok popülasyonlarındaki fizyolojik veriler, akut mezenter iskemiye özgü karşılaştırmalı klinik etki olarak kabul edilmemelidir. [2][3][12]

Güvenlik değerlendirmesinde, kötü sonuçla ilişkiyi tedavinin neden olduğu zararla karıştırmamak önemlidir. İnotrop kullanımı mortaliteyle ilişkili olsa da ağır dolaşım bozukluğunun göstergesi olabilir. Endovasküler serilerde akut böbrek hasarı bildirilmesi de bu hasarın kontrasttan kaynaklandığını tek başına göstermez. Venöz trombozda antikoagülasyon ve trombolizin kanama sonuçları, cerrahide ise tekrar girişim ve bağırsak kaybı değerlendirilmelidir. Vazoaktif ilaçların farklı splanknik etkileri hakkında fizyolojik gerekçeler bulunmasına rağmen, hasta merkezli sonuçlarla desteklenen ajan seçimi belirsizdir. Floresans derlemesindeki sınırlı karşılaştırmalar da sonuç iyileşmesini veya bütün güvenlik boyutlarını kesinleştirmeye yeterli değildir. [10][15][22][12][1]

11. Prognostik faktörler ve COVID-19 alt grubu

Mortalite öngördürücüleri derlemesi 51 çalışma ve 10.425 hastayı kapsamaktadır. Kronik böbrek hastalığı, işlevsel bağımlılık, aritmi, kalp yetersizliği, hipotansiyon, kolon tutulumu, birlikte ince ve kalın bağırsak tutulumu, kreatinin ve laktat yüksekliği ile cerrahi gecikme mortaliteyle ilişkili bulunmuştur. Bununla birlikte sürekli değişkenlerin birim veya eşikleri özette açıklanmadığından, bildirilen odds oranları bireysel hasta için doğrudan risk hesabına dönüştürülemez. Yazarların birincil çalışmaları düşük yanlılık riskli değerlendirmesi, bütün karıştırıcıların giderildiğini göstermez. Sonuç bölümünde diyabetin anılmasına karşın sonuçlar kısmında sayısal tahmin bulunmaması da bu faktörün nicel yorumunu sınırlar. [10][3]

COVID-19 hastalarına ilişkin derleme 47 yayın ve 75 hastayı içermektedir; kanıt çoğunlukla olgu sunumları ve küçük serilerden oluşur. Görüntüleme örüntülerinde nonoklüzif hastalık ve mikrovasküler tutulum öne çıkmıştır. Ancak seçilmiş ve ağır olguların yayımlanma olasılığı, bu dağılımın genel akut mezenter iskemi popülasyonuna aktarılmasını engeller. Tıbbi yönetilen hastalardaki yüksek ölüm oranı cerrahinin nedensel üstünlüğünü kanıtlamaz; ameliyata uygun görülmeyen hastalar bu gruba girmiş olabilir. Sağlanan tam metindeki bazı pay ve yüzde bildirimleri de kendi içinde tutarsızdır. Bu sentez bunları yeniden hesaplayarak yeni sonuç üretmemiş, kontrollü tanısal doğruluk veya tedavi etkisi gibi sunmamıştır. [19]

12. İzlem, kanıt örtüşmesi ve araştırma öncelikleri

Uzun dönem sonuçlar, erken mortaliteye göre daha sınırlı ve değişken sürelerde bildirilmiştir. Geniş sonuç derlemesindeki orta ve uzun dönem mortalite tahminleri aynı takip zamanını temsil etmez. Taburculuk sonrası prognozun görece elverişli görünmesi, aynı kohortlarda koşullu sağkalımın doğrudan hesaplandığı anlamına gelmez. Venöz tromboz sonrasında bağırsak darlığı, kısa bağırsak sendromu ve portal hipertansiyon sekelleri bildirilmiştir. Bununla birlikte rutin kontrol BT'sini önermek için yeterli veri bulunmamaktadır. COVID-19 derlemesindeki sınırlı tekrar BT örnekleri trombüs gerilemesiyle bağırsak düzelmesinin ayrışabileceğini gösterir, ancak standart takip aralığı belirlemez. Bağırsak işlevi, stoma, parenteral beslenme ve yaşam kalitesi gelecekte daha tutarlı ölçülmelidir. [11][22][19]

Derlemeler bağımsız kanıt kümeleri olarak sayılmamalıdır. Özellikle revaskülarizasyon, BT ve biyobelirteç sentezleri aynı birincil araştırmaları tekrar içerebilir. Yönetim derlemesi, önceki meta-analizlerde kullanılan bir açık cerrahi serisinde bütün hastaların revaskülarize edilmediğini açıkça göstermektedir. Bu nedenle bu değerlendirmede örneklemler toplanmamış ve ortak bir tedavi etkisi hesaplanmamıştır. Araştırma öncelikleri; alt tiplerin, başlangıç hastalık şiddetinin, nekroz evresinin ve reperfüzyon zamanının standart raporlanmasıdır. Tanısal çalışmalarda örnekleme zamanı ve uygun referans standart; tedavi çalışmalarında karşılaştırılabilir gruplar ve hasta merkezli sonuçlar gereklidir. Daha fazla düzeltilmemiş seri, mevcut seçilim sorununu tek başına çözmeyecektir. [3][2][6][4][22]

Çalışmaların karşılaştırmalı kanıt tablosu

Meta-analiz bulguları

Aşağıdaki birleşik etkiler ilgili yayınların yazarları tarafından hesaplanmıştır. Aynı birincil çalışmaları içerebilen farklı derlemelerin sonuçları yeniden birleştirilmemiştir.

Kanıtın güvenilirliği ve sınırlılıklar

• Bu değerlendirme sağlanan kayıtların derlemeler üstü sentezidir; yeni birincil çalışma taraması, bağımsız insan çift taraması veya formal AMSTAR-2/GRADE değerlendirmesi yapılmamıştır.
• Arama Europe PMC ile sınırlıdır; sağlanan dahil etme ve dışlama kararları yeniden tam metinle denetlenmemiştir.
• 26 kaydın sekizinde sağlanan tam metin, diğerlerinde özet ve bibliyografik kayıt kullanılmıştır. Kaynakta raporlanmayan yöntemlerin uygulanmış olduğu varsayılmamıştır.
• MED:39908573 doğrulanmış akut mezenter iskemiyle sınırlı değildir; yardımcı görüntüleme bağlamı olarak kullanılmıştır. MED:28395790 daha geniş insan bağırsak iskemisi kapsamındadır.
• MED:31841175 kaydındaki tasarım adlandırması ve bazı tanısal ölçütler sorunludur; belirsiz ölçütler kullanılmamıştır.
• MED:40275298 için sağlanan tam metnin bazı bölümleri kesintilidir; doğrulanamayan sayısal meta-regresyon tahmini aktarılmamıştır.
• Birincil çalışma örtüşmesinin tam matrisi oluşturulmamıştır; derlemelerin hasta sayıları toplanmamış veya sonuçları yeniden havuzlanmamıştır.
• Tedavi karşılaştırmaları çoğunlukla gözlemseldir. Başlangıç şiddeti, peritonit, nekroz evresi, sevk seçimi ve açık cerrahinin kapsamı nedensel yorumu sınırlar.
• Tanısal çalışmalarda referans standart, eşik, ölçüm zamanı, hastalık evresi ve obstrüksiyonun kapsama alınması değişmektedir.
• MED:34761305 içindeki pay-yüzde tutarsızlıkları yeni hesaplamalarla düzeltilmiş gibi sunulmamıştır.
• Uzun dönem takip, bağırsak işlevi, yaşam kalitesi ve güvenlik sonuçlarının raporlanması sınırlıdır; kanıt yetersizliği etkisizlik veya güvenlilik kanıtı değildir.
• MetaResults alanı seçilmiş, açıkça desteklenen havuzlanmış sonuçları içerir. Tahminler özgün ölçekte verilmiş; örneklem sayıları tahminlerden ayrılmış ve destek alıntıları sağlanan metinden kesintisiz alınmıştır.

Derleme kaynakları

1. Investigating the Benefit of Fluorescence in Acute Mesenteric Ischaemia: A Systematic Review and Narrative Synthesis. ↗

   ANZ journal of surgery · 2026 · DOI: 10.1111/ans.70433

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
2. Radiological diagnosis of acute mesenteric ischemia in adult patients: a systematic review and meta-analysis. ↗

   Scientific reports · 2025 · DOI: 10.1038/s41598-025-94846-w

   Açık tam metin incelendi.
3. Management of acute mesenteric ischaemia in adult patients: a systematic review and meta-analysis. ↗

   World journal of emergency surgery : WJES · 2025 · DOI: 10.1186/s13017-025-00614-6

   Açık tam metin incelendi.
4. Endovascular revascularization vs open surgical revascularization as the first strategy for arterial acute mesenteric ischemia: A systematic review and meta-analysis. ↗

   Journal of vascular surgery · 2024 · DOI: 10.1016/j.jvs.2024.07.084

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
5. Is Pneumatosis and Portal Venous Air an Indication for Surgical Intervention: A Systematic Review. ↗

   The American surgeon · 2025 · DOI: 10.1177/00031348251318378

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
6. Diagnostic accuracy of biomarkers to detect acute mesenteric ischaemia in adult patients: a systematic review and meta-analysis. ↗

   World journal of emergency surgery : WJES · 2023 · DOI: 10.1186/s13017-023-00512-9

   Açık tam metin incelendi.
7. The Diagnostic Value of Biomarkers in Acute Mesenteric Ischaemia Is Insufficiently Substantiated: A Systematic Review. ↗

   European journal of vascular and endovascular surgery : the official journal of the European Society for Vascular Surgery · 2024 · DOI: 10.1016/j.ejvs.2023.08.059

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
8. Radiological predictive factors of transmural intestinal necrosis in acute mesenteric ischemia: systematic review and meta-analysis. ↗

   European radiology · 2023 · DOI: 10.1007/s00330-022-09258-5

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
9. Outcomes of different acute mesenteric ischemia therapies in the last 20 years: A meta-analysis and systematic review. ↗

   Vascular · 2022 · DOI: 10.1177/17085381211024503

   Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
10. Predictors of Mortality in Acute Mesenteric Ischemia: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗

    The Journal of surgical research · 2022 · DOI: 10.1016/j.jss.2022.01.022

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
11. Incidence and outcomes of acute mesenteric ischaemia: a systematic review and meta-analysis. ↗

    BMJ open · 2022 · DOI: 10.1136/bmjopen-2022-062846

    Açık tam metin incelendi.
12. Vasoactive agents in acute mesenteric ischaemia in critical care. A systematic review. ↗

    F1000Research · 2021 · DOI: 10.12688/f1000research.52782.2

    Açık tam metin incelendi.
13. Predictors of bowel necrosis in patients with acute mesenteric ischemia: systematic review and meta-analysis. ↗

    Updates in surgery · 2021 · DOI: 10.1007/s13304-020-00857-9

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
14. Evaluation of the diagnostic value of multi-slice spiral CT in acute mesenteric ischemic diseases: a meta-analysis of randomized controlled trials. ↗

    European review for medical and pharmacological sciences · 2019 · DOI: 10.26355/eurrev_201912_19657

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
15. Systematic review and meta-analysis of endovascular treatment for acute mesenteric ischaemia. ↗

    Vascular · 2017 · DOI: 10.1177/1708538116689353

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
16. Open and Endovascular Management of Acute Mesenteric Ischaemia: A Systematic Review. ↗

    World journal of surgery · 2019 · DOI: 10.1007/s00268-019-05149-x

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
17. Diagnostic accuracy of novel serological biomarkers to detect acute mesenteric ischemia: a systematic review and meta-analysis. ↗

    Internal and emergency medicine · 2017 · DOI: 10.1007/s11739-017-1668-y

    Açık tam metin incelendi.
18. Diagnostic accuracy of hematological parameters in Acute mesenteric ischemia-A systematic review. ↗

    International journal of surgery (London, England) · 2019 · DOI: 10.1016/j.ijsu.2019.04.005

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
19. Mesenteric ischemia in patients with COVID-19: an updated systematic review of abdominal CT findings in 75 patients. ↗

    Abdominal radiology (New York) · 2022 · DOI: 10.1007/s00261-021-03337-9

    Açık tam metin incelendi.
20. The diagnosis of acute mesenteric ischemia: A systematic review and meta-analysis. ↗

    Academic emergency medicine : official journal of the Society for Academic Emergency Medicine · 2013 · DOI: 10.1111/acem.12254

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
21. What is the Best Revascularization Strategy for Acute Occlusive Arterial Mesenteric Ischemia: Systematic Review and Meta-analysis. ↗

    Cardiovascular and interventional radiology · 2018 · DOI: 10.1007/s00270-017-1749-3

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
22. Management of Acute Mesenteric Venous Thrombosis: A Systematic Review of Contemporary Studies. ↗

    Scandinavian journal of surgery : SJS : official organ for the Finnish Surgical Society and the Scandinavian Surgical Society · 2021 · DOI: 10.1177/1457496920969084

    Açık tam metin incelendi.
23. Management of Acute Mesenteric Ischemia: A Critical Review and Treatment Algorithm. ↗

    Vascular and endovascular surgery · 2016 · DOI: 10.1177/1538574416639151

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
24. Serological markers for human intestinal ischemia: A systematic review. ↗

    Best practice & research. Clinical gastroenterology · 2017 · DOI: 10.1016/j.bpg.2017.01.004

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
25. Diagnostic accuracy of multidetector CT in acute mesenteric ischemia: systematic review and meta-analysis. ↗

    Radiology · 2010 · DOI: 10.1148/radiol.10091938

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.
26. Systematic review of survival after acute mesenteric ischaemia according to disease aetiology. ↗

    The British journal of surgery · 2004 · DOI: 10.1002/bjs.4459

    Bibliyografik kayıt ve özet erişilebilir; açık tam metin bulunamadı.