AKUT ROMATİZMAL ATEŞ

GENEL BAKIŞ VE BELİRTİLER

Akut romatizmal ateş, grup A streptokok enfeksiyonundan sonra gelişebilen bağışıklık aracılı bir hastalıktır. Doğrudan kalbin içinde süren bakteriyel enfeksiyon değildir. Boğaz veya deri enfeksiyonunu izleyen haftalarda ortaya çıkabilir; kalbi, eklemleri, sinir sistemini ve deriyi etkileyebilir. En sık okul çağındaki çocuklarda görülse de başka yaşlarda da değerlendirilmesi gerekebilir. Her streptokok enfeksiyonu romatizmal ateşe dönüşmez. [1]

Ateş, büyük eklemlerde yer değiştiren ağrı ve şişlik, kalp tutulumu ve istemsiz hareketler görülebilir. Daha seyrek halka biçimli döküntü veya deri altında nodüller bulunur. Belirtilerin hepsi aynı kişide ortaya çıkmaz. Kalp kapağı tutulumu bazen belirgin üfürüm olmadan ekokardiyografide saptanabilir. Geçirilmiş bir atak, sonraki streptokok enfeksiyonlarında tekrarlama açısından önemlidir. [1]

UYARILAR VE HEKİM TANISI

Yeni nefes darlığı, göğüs yakınması, bayılma, belirgin çarpıntı veya hızlı kötüleşme gecikmeden değerlendirilmelidir. İstemsiz hareketlerin yürüme, yutma veya günlük güvenliği bozması da hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir. Yakın zamanda boğaz enfeksiyonu geçirilmiş olması bütün bu belirtileri açıklamaz; başka ciddi nedenler dışlanmalıdır. Ateşli ve belirgin şiş bir eklemde enfeksiyon olasılığı da düşünülür. [1]

Tek başına tanı koyduran bir kan testi yoktur. Hekim öykü, muayene, iltihap göstergeleri, önceki streptokok enfeksiyonu kanıtları, EKG ve ekokardiyografiyi birlikte değerlendirir. Bakteri artık boğazda saptanmasa bile geçirilmiş enfeksiyona ilişkin antikorlar bulunabilir. Yüksek antikor düzeyi tek başına romatizmal ateş anlamına gelmez; sonuçlar diğer bulgularla ilişkilendirilmelidir. Hastalık başka eklem, kalp veya nörolojik tablolarla karışabilir. Önceki enfeksiyonun zamanı, alınan tedavi ve yeni yakınmaların başlangıcı randevu öncesinde not edilerek değerlendirmeye katkı sağlanabilir. [2]

Jones ölçütleri, klinisyenin bulguları sistemli değerlendirmesine yardımcı olur. Ölçütlerin yorumunda toplumun hastalık riski ve bunun ilk atak mı tekrarlama mı olduğu önemlidir. Hastanın kendi kendine puan toplaması uygun değildir. Ekokardiyografi kalp tutulumunun araştırılmasında önemli yer tutar; standart cihaz erişiminin sınırlı olduğu koşullarda uygun eğitimli ekiplerin taşınabilir yöntemleri kullanılabilir. [3]

TEDAVİ VE İZLEM

Tedavide kalan streptokokların ortadan kaldırılması, belirtilerin hafifletilmesi ve yeni atakların önlenmesi ayrı hedeflerdir. Antibiyotik seçimi alerji öyküsü ve klinik duruma göre yapılır. Eklem ağrısı ve iltihap için verilen ilaçlar hekim gözetiminde kullanılır; çocuklara kendi kendine aspirin verilmez. Şiddetli istemsiz hareketlerde uzman tarafından ek tedavi gerekebilir. Kalp tutulumu varsa bakım buna göre genişletilir. [2]

Akut tedavi bittikten sonra uzun süreli ikincil koruma gerekebilir. Dünya Sağlık Örgütü, romatizmal ateş veya romatizmal kalp hastalığı tanısı alanlarda tekrarları önlemek için antibiyotik korumasını önerir. Uygun hastalarda kas içi benzatin penisilin tercih edilir; alternatifler klinik gerekçeyle belirlenir. Alerji değerlendirmesi ve uygulama güvenliği sağlık ekibinin sorumluluğundadır; evde deneme dozu uygulanmaz. [3]

Korumanın süresi herkes için aynı değildir; kalp tutulumu, kalıcı kapak hasarı, yaş ve yeniden enfeksiyon riski dikkate alınır. Enjeksiyon veya ilaç randevularını kaçırma nedenleri suçlayıcı olmadan konuşulmalıdır. Ulaşım, ağrı korkusu ve ilaç erişimi gibi güçlükler için bakım ekibiyle çözüm aranabilir. Koruma, yeni bir boğaz yakınmasında ayrıca değerlendirme gereksinimini ortadan kaldırmaz. [3]

Düzenli kontrollerde kapakların durumu ve günlük işlev izlenir. Kalp hasarı yıllar sonra belirginleşebileceğinden hastalık öyküsü sonraki hekimlere bildirilmelidir. Okula, işe ve spora dönüş hastalığın etkinliği ve kalp tutulumuna göre planlanır. Gebelik planlayan ve kapak hastalığı bulunan kişiler önceden kardiyoloji değerlendirmesi almalıdır. İyi hissetmek, koruyucu tedaviyi kendi kendine bırakmak için yeterli gerekçe değildir. [2]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.