AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU (ARDS)
ÖZET
Akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS), akciğer hava keseciklerinin hasarlanması ve sıvıyla dolması nedeniyle kana oksijen geçişinin ciddi biçimde bozulduğu, hastanede tedavi gerektiren bir tablodur. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin odaklı genel bilgi ve profesyonel yaklaşım; çocukluk ve gebelik için ayrı kişiselleştirilmiş değerlendirme gerekir.
HALK İÇİN BELİRTİLER
Nefes darlığı, hızlı soluma ve düşük oksijen, ağır bir hastalık veya yaralanmanın ardından gelişebilir. Durum birkaç günde ortaya çıkabileceği gibi hızla ağırlaşabilir. Tedavinin amacı oksijenlenmeyi sağlamak ve altta yatan nedeni düzeltmektir; başka organlar da etkilenebilir. [1]
NE ZAMAN ACİL?
Belirgin solunum güçlüğü veya dudaklarda morarma acil değerlendirme gerektirir. ARDS tanısı evde oksimetre ölçümünden tek başına konulamaz; benzer belirtiler başka kalp ve akciğer hastalıklarında da görülür. [2]
İYİLEŞME
Hastaneden çıktıktan sonra güçsüzlük ve efor kısıtlılığı haftalar veya aylar sürebilir. Aile desteği, rehabilitasyon ve ruhsal sorunların değerlendirilmesi iyileşmenin parçasıdır. Oksijen veya ilaçlar ekip önerisi dışında değiştirilmemelidir. [6]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ÖYKÜ VE TETİKLEYİCİ
Yakın dönemde enfeksiyon veya büyük yaralanma ve solunum kötüleşmesinin zamanlaması sorgulanır. Kalp hastalığı, seyahat ve enfeksiyon maruziyeti, kullanılan solunum desteği ve diğer organların işlevi değerlendirilir. [2]
FİZİK MUAYENE
İLK DEĞERLENDİRME
Solunum işi, yardımcı kas kullanımı, siyanoz, raller, nabız, tansiyon ve oksijen satürasyonu kaydedilir. Periferik ödem veya sıvı yükü bulguları kardiyorenal nedenleri düşündürür; tek bir muayene bulgusu ARDS’ye özgü değildir. [2]
AYIRICI TANI
ALTERNATİF NEDENLER VE TESTLER
Kalp yetmezliği ve sıvı yükü dışlanmaya çalışılır. Arter kan gazı, akciğer grafisi/BT ve enfeksiyon-organ işlev testleri değerlendirmeyi destekler; nedeni açıklanamayan seçilmiş tabloda bronkoskopi düşünülebilir. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI ÇERÇEVESİ
Belirtiler tetikleyici olaydan veya yeni/kötüleşen solunum yakınmalarından sonraki bir hafta içinde başlamalı; tablo öncelikle kardiyojenik ödem ya da sıvı yüküyle açıklanmamalıdır. Global tanım iki taraflı opasiteler ve hipoksemiyi kapsar; entübe olmayan hastalarda en az 30 L/dk yüksek akımlı nazal oksijen de tanı çerçevesine alınmıştır. PaO2/FiO2 ≤300 veya SpO2 ≤%97 iken SpO2/FiO2 ≤315 kullanılabilir. Ultrason belirli koşullarda görüntülemeye katkı sağlar. Bunlar neden, zamanlama ve klinik bağlamdan kopuk tarama eşikleri değildir. [3]
TEDAVİ
AKCİĞER KORUYUCU VENTİLASYON
İnvaziv ventilasyonda tidal hacim gerçek ağırlığa değil öngörülen vücut ağırlığına göre 4–8 mL/kg ve plato basıncı <30 cmH2O olacak şekilde akciğer koruyucu yaklaşım önerilir. Ağır ARDS’de günde 12 saatten uzun pron pozisyon, deneyimli ekip ve cihaz/cilt güvenliğiyle uygulanır. [4]
EK YOĞUN BAKIM SEÇENEKLERİ
ATS 2024; kortikosteroidi, erken ağır ARDS’de nöromüsküler blokajı ve uygun seçilmiş ağır hastalarda VV-ECMO’yu koşullu olarak destekler. Orta-ağır ARDS’de uzamış recruitment manevraları olmadan daha yüksek PEEP düşünülebilir; uzamış yüksek basınçlı recruitment önerilmez. Her yaklaşım hemodinami, eşlik eden hastalık ve olası zararlarla bireyselleştirilir. [5]
İZLEM VE ÖNERİLER
TABURCULUK SONRASI
Solunum fonksiyonu, oksijen gereksinimi, kas gücü ve günlük işlev takip edilir. Yürüme kapasitesi ve rehabilitasyon ihtiyacı değerlendirilir; anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres taraması unutulmamalıdır. Yeni veya kötüleşen belirtiler planlanan kontrol beklenmeden bildirilmelidir. [6]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ERKEN İLERİ MERKEZ DEĞERLENDİRMESİ
Akciğer koruyucu tedaviye rağmen ağır hipoksemi süren uygun hastada ECMO deneyimi bulunan merkezin erken değerlendirmesi gerekir; ECMO her ARDS hastasının standart tedavisi değildir. [5]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
KLİNİK DURUMLARIN KARŞILAŞTIRILMASI
Karşılaştırma eğitim amaçlıdır; klinik bağlam ve hasta özellikleriyle birlikte yorumlanır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- ARDS overview ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-25
- ARDS diagnosis ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-25
- A New Global Definition of ARDS ↗
Bu kayıtta belirtilmemiş · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
- Mechanical Ventilation in Adult Patients with ARDS ↗
ATS/ESICM/SCCM · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-25
- ATS ARDS management update ↗
ATS · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
- ARDS living with ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 8 ARAŞTIRMA
Bu bölümde konuya doğrudan ilişkin 8 doğrulanmış çalışma özeti yer alır. Yirmi üst sınırdır; birbirini tekrarlayan veya kapsamı uygun olmayan yayınlar sayıyı artırmak için eklenmemiştir.
01 · ARDSNET: DÜŞÜK TİDAL HACİM
Ventilation with lower tidal volumes as compared with traditional tidal volumes for acute lung injury and the acute respiratory distress syndrome.
Acute Respiratory Distress Syndrome Network ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2000
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: 861 akut akciğer hasarı/ARDS hastası.
ÖZET
Düşük hacim kolunda ölüm yüzde 31,0, geleneksel hacimde yüzde 39,8 idi; ventilatörsüz gün sayısı arttı.
Çalışma eski yüksek hacimli yaklaşımı karşılaştırır; güncel alternatiflerin doğrudan karşılaştırması değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 10793162 · DOI: 10.1056/NEJM200005043421801
02 · PRON POZİSYONUN SİSTEMATİK DEĞERLENDİRMESİ
Prone Position for Acute Respiratory Distress Syndrome. A Systematic Review and Meta-Analysis.
Munshi L ve arkadaşları · Annals of the American Thoracic Society · 2017
Çalışma türü: Sekiz randomize çalışmanın meta-analizi
Kapsam: 2.129 erişkin ARDS hastası.
ÖZET
Genel birleşik mortalite farkı kesin değildi; en az 12 saat pron ve orta-ağır alt gruplarda azalma görüldü. Bası yarası ve tüp tıkanması arttı.
Alt grup bulguları ve uygulama farklılıkları dikkate alınmalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29068269 · DOI: 10.1513/AnnalsATS.201704-343OT
03 · AĞIR ARDS’DE ECMO
ECMO for severe ARDS: systematic review and individual patient data meta-analysis.
Combes A ve arkadaşları · Intensive care medicine · 2020
Çalışma türü: Bireysel hasta verisi meta-analizi
Kapsam: CESAR ve EOLIA çalışmalarından 429 hasta.
ÖZET
90 günlük ölüm ECMO grubunda yüzde 36, kontrolde yüzde 48 idi; organ yetmezliği olmadan geçirilen günler arttı.
Kontrol grubundaki kurtarma ECMO geçişleri ve merkez seçimi yorumda önemlidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33021684 · DOI: 10.1007/s00134-020-06248-3
04 · ARDS’DE ERKEN KISA SÜRELİ STEROİD
Systemic Corticosteroids, Mortality, and Infections in Pneumonia and Acute Respiratory Distress Syndrome : A Systematic Review and Meta-analysis.
Soumare A ve arkadaşları · Annals of internal medicine · 2026
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: ARDS alt grubunda beş çalışmada 1.014 hasta.
ÖZET
Erken başlanan düşük doz, kısa süreli steroid ARDS’de kısa dönem ölümü muhtemelen azalttı. Hastane enfeksiyonu üzerinde belirgin fark gösterilmedi.
Pnömoni ve ARDS ayrı değerlendirilmiştir; enfeksiyon sonuçlarında kesinlik düşüktür ve tek ideal rejim belirlenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41325621 · DOI: 10.7326/ANNALS-25-03055
05 · EIT İLE PEEP SEÇİMİ
Electrical impedance tomography-guided positive end-expiratory pressure titration in ARDS: a systematic review and meta-analysis.
Songsangvorn N ve arkadaşları · Intensive care medicine · 2024
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: 13 randomize veya gözlemsel çalışma.
ÖZET
EIT rehberli PEEP bazı solunum mekaniği ölçümlerini iyileştirdi; sınırlı çalışmalarda mortalite azalması ilişkisi görüldü.
Çalışmaların çoğu randomize değildir; özette toplam hasta ve analiz örneklem sayıları tutarsız olduğundan sayısal örneklem aktarılmadı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38512400 · DOI: 10.1007/s00134-024-07362-2
06 · KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ PEEP FİZYOLOJİSİ
Personalized positive end-expiratory pressure in spontaneously breathing patients with acute respiratory distress syndrome by simultaneous electrical impedance tomography and transpulmonary pressure monitoring: a randomized crossover trial.
Mauri T ve arkadaşları · Intensive care medicine · 2024
Çalışma türü: Randomize çapraz çalışma
Kapsam: Basınç destekli ventilasyonda 30 ARDS hastası.
ÖZET
EIT ve transpulmoner basınçla seçilen PEEP, standart tabloya göre solunum çabasını ve dinamik akciğer stresini azalttı.
Her basamak yalnız 20 dakika değerlendirildi; mortalite veya uzun dönem yarar kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39527121 · DOI: 10.1007/s00134-024-07695-y
07 · EN AZ 24 SAAT PRON UYGULAMA
Effectiveness and safety of prolonged prone positioning in adult patients with acute respiratory distress syndrome (ARDS): a systematic review and meta-analysis.
Jung C ve arkadaşları · Critical care (London, England) · 2025
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Dokuz çalışmada 1.045 hasta; çoğu COVID-19 ARDS.
ÖZET
Uzamış pron uygulamada 90 günlük mortalite, oksijenlenme veya güvenlikte kesin üstünlük gösterilmedi.
Kanıt düşük/çok düşük kesinlikte; yarar ve zarar olasılıklarını dışlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41199320 · DOI: 10.1186/s13054-025-05712-0
08 · UZAMIŞ PRON İÇİN GÜNCEL KARŞIT BULGU
Extended Prone Positioning in ARDS: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Berger do Rosário M ve arkadaşları · Respiratory care · 2026
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: On çalışmada 2.412 COVID-19 ARDS hastası.
ÖZET
Uzamış pron daha düşük mortaliteyle fakat daha fazla bası yarasıyla ilişkiliydi; ventilasyon ve yoğun bakım süresi değişmedi.
Dokuz çalışma gözlemseldi; önceki derlemeyle fark hasta/çalışma seçimine bağlı olabilir ve rutin uygulama için kesin neden-sonuç kanıtı sağlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41631378 · DOI: 10.1177/19433654251405270
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.