AKUT ÜRAT NEFROPATİSİ
ÖZET
Akut ürat nefropatisi, ürik asit kristallerinin renal tübül lümeninde birikmesiyle gelişen hızlı böbrek işlev kaybıdır; kronik gut nefropatisinden ve izole hiperürisemiden ayrılır.
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: ÜRİK ASİDİN ANİ BÖBREK ETKİSİ
Akut ürat nefropatisi, ürik asit kristallerinin böbreğin küçük kanallarını tıkayarak hızla işlev kaybına yol açmasıdır. Kronik gut hastalığı veya yalnız yüksek ürik asit sonucu ile aynı durum değildir. En sık bağlam tümör hücrelerinin hızla parçalanmasıdır; bazen ağır nöbetlerden sonra da görülür. Belirgin ağrı olmadan gelişebilir.
GENEL OKUYUCU: ACİL BELİRTİLER
İdrarın belirgin azalması veya kesilmesi, yeni şişlik, kusma ya da bilinç bulanıklığında hızla yardım alın. Nefes darlığı veya olağandışı kalp atımı acil değerlendirme gerektirir. Böbrek hasarı bazen yalnız kan testinde fark edilir.
GENEL OKUYUCU: TEDAVİ ÖNCESİ ÖNLEME
Kanser tedavisi sırasında tümör yıkımı riski yüksekse koruyucu plan tedaviden önce hazırlanır. Yeterli ve güvenli sıvı desteği, idrar takibi ve gerektiğinde ürik asit düşürücü ilaçlar bu planın parçalarıdır. Evde bol su içmek veya ürik asit ilacı başlamak hastanedeki yakın izlemin yerine geçmez; kalp ve böbrek durumu sıvı planını etkiler.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
PROFESYONEL: TETİKLEYİCİ VE ZAMANLAMA
Yakın zamanda sitotoksik veya hedefe yönelik tedavi, spontan tümör yıkımı ve ağır jeneralize nöbet öyküsü araştırılır. Nöbet sonrasında rabdomiyoliz ve ürat yükü birlikte değerlendirilebilir. Küçük prospektif seride ürik asit artışı geçici olduğundan gecikmiş örnekleme erken yükselmeyi kaçırabilir. Tek başına yüksek ürik asit, akut hasarın ürat nedeniyle olduğunu kanıtlamaz.
FİZİK MUAYENE
PROFESYONEL: SIVI VE ELEKTROLİT İZLEMİ
Hemodinami, hidrasyon, ödem ve idrar çıkışı tekrar değerlendirilir. Tümör lizisi bağlamında potasyum, fosfat, kalsiyum, ürik asit ve kreatinin seri izlenir. Yaşamı tehdit eden elektrolit değişikliklerinde hedeflenmiş daha sık kontroller ve kardiyak izlem gerekebilir. Üratın düzelmesi diğer tümör lizisi bozukluklarının düzeldiği anlamına gelmez.
AYIRICI TANI
PROFESYONEL: KRİSTAL HASARI MI, BAŞKA AKUT HASAR MI?
Nöbet sonrası renal hasarda rabdomiyoliz, hemodinamik bozukluk ve ilaç ilişkili hasar ayırıcı tanıdadır. Masif proteinürili 25 yaşındaki bir olguda ilk değerlendirme minimal değişiklik hastalığını düşündürmüş; ayrıntılı doku incelemesi ürik asit birikimini göstermiştir. Tek olgudaki steroid yanıtı, akut ürat nefropatisinde rutin steroid tedavisi kanıtı değildir.
TANISAL YAKLAŞIM
PROFESYONEL: KLİNİK ŞÜPHE VE İDRAR
Akut renal işlev kaybının belirgin hiperürisemiyle birlikteliği tanıyı düşündürür. İdrarda ürat kristalleri görülebilir fakat normal idrar analizi tanıyı dışlamaz. Akut intratübüler tıkanma, uzun süreli ürat birikimine bağlı kronik interstisyel hasardan ayrılır. Tanı bağlama dayanır; serum ürik asit tek başına özgül test değildir.
TEDAVİ
PROFESYONEL: MEVCUT ÜRATI AZALTMAK VE YENİ ÜRETİMİ ÖNLEMEK
Allopurinol yeni ürik asit oluşumunu azaltır; mevcut üratı hızla ortadan kaldırmaz. Rasburikaz ürik asidi daha çözünür allantoine dönüştürür ve uygun tümör lizisi olgularında kullanılır. Rutin idrar alkalinizasyonu önerilmez; özellikle hiperfosfatemide kalsiyum fosfat çökelmesini artırabilir. Sıvı dengesi dikkatle izlenir. Allopurinolün renal doz gereksinimi ve azatioprin/merkaptopürin etkileşimi reçete kontrolünde değerlendirilir.
PROFESYONEL: RASBURİKAZ ÖNCESİ VE SIRASINDA
G6PD eksikliğinde rasburikaz kontrendikedir; riskli hastalarda uygulama öncesi tarama yapılır. Hemoliz, methemoglobinemi veya ciddi aşırı duyarlılık gelişirse ilaç derhal ve kalıcı olarak kesilir; yeniden uygulanmaz. Ürik asit örneği soğutulmuş heparinli tüpe alınmalı, buzlu su içinde tutulmalı ve dört saat içinde çalışılmalıdır; oda sıcaklığındaki örnek yalancı düşük sonuç verebilir. ABD etiketi kanser tedavisine bağlı ürik asit yönetimini kapsar; nöbet sonrası kullanım bu endikasyonla aynı değildir. Gebelikte hayvan verilerine dayalı fetal zarar olasılığı ve sınırlı insan verisi nedeniyle yarar-risk değerlendirilir. Tedavi sırasında ve son dozdan sonraki iki hafta emzirme önerilmez.
İZLEM VE ÖNERİLER
PROFESYONEL: NÖBET SONRASI KANITI ÖLÇÜLÜ YORUMLAMAK
2020 çalışmasında 13 hasta alınmış, kronik diyalizdeki iki kişi renal işlev analizinden çıkarılmıştır. Değerlendirilen 11 hastanın dördünde akut hasar saptanmıştır. Örneklem küçüktür ve nedensellik göstermez. Nöbet sonrası bütün hastalara rasburikaz verilmesi veya taramanın renal sonlanımı düzelttiği sonucuna varılamaz; klinik risk ve biyokimyasal seyir birlikte değerlendirilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PROFESYONEL: RENAL DESTEK İÇİN ERKEN GÖRÜŞME
Tümör lizisiyle birlikte tedaviye dirençli hiperkalemi, ağır asidoz veya sıvı yükünde renal replasman değerlendirilir. Devam eden hücre yıkımı elektrolitleri hızla değiştirebildiği için nefroloji ve yoğun bakımla erken görüşme gerekir. Belirgin idrar azalmasıyla dirençli hiperürisemi veya hiperfosfatemi de acil uzman değerlendirmesini gerektirir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Metabolic Nephropathies: Acute urate nephropathy ↗
Merck Manual · Kaynak tarihi: 2026-02 · Erişim: 2026-10-26
- Prevention of tumour lysis syndrome — document 108 ↗
Cancer Institute NSW eviQ · Kaynak tarihi: 2025-10-22 · Erişim: 2026-10-26
- ELITEK (rasburicase) prescribing information ↗
DailyMed / Sanofi-Aventis · Kaynak tarihi: 2025-05 · Erişim: 2026-10-26
- British Society for Haematology updated guidelines for the diagnosis and management of tumour lysis syndrome in adults and children with haematological malignancies: A focus on patient safety ↗
British Society for Haematology · Kaynak tarihi: 2025-10 · Erişim: 2026-10-26
- Association of Hyperuricemia With Acute Kidney Injury: Case Series Report Among Patients Hospitalized With General Tonic-Clonic Seizures ↗
Canadian Journal of Kidney Health and Disease · Kaynak tarihi: 2020-12-08 · Erişim: 2026-10-26
- A Patient with Acute Kidney Injury Associated with Massive Proteinuria and Acute Hyperuricemia after Epileptic Seizures ↗
Internal Medicine · Kaynak tarihi: 2022-11-15 · Erişim: 2026-10-26
- Acute Kidney Injury ↗
North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2026-05-19 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 3 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.
01 · HEMATOLOJİK KANSERLERDE TÜMÖR LİZİSİ: BSH 2025 GÜNCELLEMESİ
British Society for Haematology updated guidelines for the diagnosis and management of tumour lysis syndrome in adults and children with haematological malignancies: A focus on patient safety
Y L Tracey Chan, Dima El-Sharkawi, Paras Shah ve BSH Committee · Br J Haematol · 2025
Çalışma türü: GRADE yaklaşımı kullanan uzman kılavuz güncellemesi.
Kapsam: Hematolojik malignitesi olan erişkinler ve çocuklar.
ÖZET
Risk değerlendirmesi, zamanında ilaç, yakın izlem ve renal destek vurgulandı.
Tümör lizisi kapsamındadır; nöbet sonrası ürat hasarına doğrudan tedavi kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40903841 · DOI: 10.1111/bjh.70092
02 · AĞIR TONİK-KLONİK NÖBETLERDEN SONRA HİPERÜRİSEMİ VE AKUT HASAR
Association of Hyperuricemia With Acute Kidney Injury: Case Series Report Among Patients Hospitalized With General Tonic-Clonic Seizures
Jean Maxime Côté, Arline-Aude Bérubé, Guillaume Bollée · Can J Kidney Health Dis · 2020
Çalışma türü: Retrospektif indeks olgu ve prospektif küçük seri.
Kapsam: 13 hasta; renal analizde kronik diyalizde olmayan 11 kişi.
ÖZET
Dört hastada akut hasar; ürik asit ilk günlerden sonra azaldı.
Küçük kontrolsüz seri ve gecikmiş örnekleme; nedensellik veya tarama yararı kanıtlanmadı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33343911 · DOI: 10.1177/2054358120977386
03 · NÖBET SONRASI PROTEİNÜRİ VE HİPERÜRİSEMİYLE AKUT BÖBREK HASARI
A Patient with Acute Kidney Injury Associated with Massive Proteinuria and Acute Hyperuricemia after Epileptic Seizures
Yoshihiro Tomomitsu, Shinichiro Asakawa, Shigeyuki Arai ve ark. · Intern Med · 2022
Çalışma türü: Biyopsiyle ayrıntılı değerlendirilen tek olgu.
Kapsam: Nöbet sonrası masif proteinürili 25 yaşındaki erkek.
ÖZET
İntratübüler ürik asit birikimi gösterildi.
Eşlik eden mekanizmalar ve tek olgu; steroid etkinlik çalışması değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35466163 · DOI: 10.2169/internalmedicine.8808-21
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.