İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

AKUT VESTİBÜLER SENDROM

ÖZET

Akut vestibüler sendrom, aniden başlayan ve devamlı seyreden baş dönmesi veya dengesizliğin oluşturduğu bir klinik örüntüdür; tek başına belirli bir hastalığın adı değildir. Bulantı, kusma, hareketle kötüleşme ve gözlerde istemsiz hareketler eşlik edebilir. İlk değerlendirmede temel amaç, iç kulak kaynaklı bir bozukluğu beyincik veya beyin sapı gibi merkezi yapılardan kaynaklanan tehlikeli nedenlerden ayırmaktır.

Acil serviste erişkin hasta değerlendirmesinde yakınmanın ne zaman başladığı, sürekli olup olmadığı ve belirli bir hareketle yalnız kısa ataklar halinde tetiklenip tetiklenmediği önemlidir. Nistagmusu olan uygun hastada HINTS muayenesi, bu konuda eğitimli klinisyen tarafından uygulanır. Nistagmus bulunmadığında aynı test dizisini otomatik uygulamak yerine yürüme dengesizliğinin ağırlığı değerlendirilir. Merkezi veya belirsiz HINTS sonucunda manyetik rezonans incelemesi gündeme gelir.

Ani konuşma bozukluğu, yüzde veya kolda güçsüzlük, görme kaybı ya da şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa acil yardım gerekir. Belirtilerin kendiliğinden hafiflemesi, olası inmenin tehlikesini ortadan kaldırmaz. Kişi hastaneye kendi aracıyla gitmemelidir. İnme yalnız ileri yaştakilerin hastalığı değildir; genç yaş, alarm bulgularını göz ardı etmek için güvence oluşturmaz.

İki bin yirmi altı tarihli bir araştırmada, akut tek taraflı vestibülopati veya arka dolaşım inmesi bulunan iki yüz doksan dört erişkinin verileriyle makine öğrenmesi modelleri geliştirilmiştir. Modeller umut verici ayrım sağlamış olsa da veriler uzman muayenesinden elde edilmiş ve bağımsız dış hasta grubunda doğrulanmamıştır. Bu sonuçlar, herkesin kullanabileceği hazır bir tanı aracı veya güvenli taburculuk kuralı değildir.

Baş dönmesi sürerken araç kullanmak, yüksek yerlere çıkmak veya ağır makineyle çalışmak güvenli değildir. Hareketler yavaş ve dikkatli yapılmalıdır. Yakınmanın geçmemesi veya tekrarlaması yeniden değerlendirmeyi gerektirir; yalnız belirtilere bakarak kendi kendine tanı koymak doğru değildir.

Kaynaklar:[2][1][4][3][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • akut vestibüler sendrom
  • HINTS
  • nistagmus
  • arka dolaşım inmesi
  • denge
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Bu örüntüde iç kulak kaynaklı akut tek taraflı vestibülopati ve merkezi nedenler ayrılır; sendrom adı etiyolojik tanının yerini tutmaz.

Kaynaklar:[2]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Sürekli dönme veya dengesizlik, bulantı-kusma, hareket intoleransı ve nistagmus birlikte bulunabilir.

Kaynaklar:[2]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Ani güçsüzlük, konuşma veya görme bozukluğunda acil yardım çağrılmalıdır; belirtiler geçmiş olsa bile beklenmemelidir.

Kaynaklar:[4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Başlangıç, atak süresi, önceki yakınmalar, ilaçlar ve eşlik eden işitme/nörolojik belirtiler sorgulanır. Mevcut sürekli yakınmanın hareketle artması, yalnız hareketin başlattığı kısa atakla aynı değildir.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

Nistagmusu olan uygun erişkinde eğitimli klinisyen HINTS ve yatak başı işitmeyi değerlendirir. Nistagmus yoksa yürüme dengesizliğinin ağırlığı önemlidir.

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

Akut sürekli tabloda vestibülopati ve inme; kısa tetiklenmiş ataklarda pozisyonel vertigo; nistagmussuz akut dengesizlikte akut dengesizlik sendromu değerlendirilir.

Kaynaklar:[2]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Santral veya belirsiz HINTS sonucunda MRI/MRA kullanılır. Rutin kontrastsız BT, merkezi-periferik ayrımı için önerilmez.

Erken negatif MRI arka dolaşım inmesini kesin dışlamaz; klinik kuşku görüntülemeyle birlikte yorumlanır.

Kaynaklar:[1][3]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Merkezi neden kuşkusunda inme birimine acil yönlendirme önceliklidir. Periferik neden doğrulandığında semptom kontrolü ve vestibüler rehabilitasyon nedene göre planlanır.

Kaynaklar:[2]

İZLEM VE ÖNERİLER

Geçmeyen veya tekrarlayan yakınmada yeniden değerlendirme gerekir. Baş dönmesi sürerken tehlikeli aktivitelerden kaçınılır.

Kaynaklar:[5]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Yeni görme veya konuşma bozukluğu, tek taraflı güçsüzlük ve şiddetli baş ağrısında acil değerlendirme geciktirilmez.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. GRACE-3: Acute Dizziness and Vertigo in the Emergency Department ↗

    Society for Academic Emergency Medicine · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-28

  2. Diagnosis and treatment of vertigo and dizziness: Interdisciplinary guidance paper for clinical practice ↗

    HNO · Kaynak tarihi: 2025-06-17 · Erişim: 2026-10-28

  3. Separating stroke and acute unilateral vestibulopathy using history, examination and vestibular tests: a machine learning approach ↗

    Journal of Neurology · Kaynak tarihi: 2026-09-08 · Erişim: 2026-10-28

  4. Symptoms of a stroke ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2024-09-12 · Erişim: 2026-10-28

  5. Dizziness ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2023-04-21 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

1 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · İNME İLE AKUT TEK TARAFLI VESTİBÜLOPATİYİ MAKİNE ÖĞRENMESİYLE AYIRMA

Separating stroke and acute unilateral vestibulopathy using history, examination and vestibular tests: a machine learning approach

Wang C, Chaturvedi K, Nham B, Reid N, Bradshaw AP ve arkadaşları · Journal of Neurology · 2026

Çalışma türü: Tek merkezli veriyle model geliştirme ve iç değerlendirme.

Kapsam: 294 seçilmiş erişkin: 163 vestibülopati ve 131 arka dolaşım inmesi.

ÖZET

En donanımlı senaryo modeli yüksek doğruluk gösterdi; sonuçlar klinik uygulamaya geçirilmiş bir araçtan elde edilmedi.

Uzman tarafından toplanan veriler; dış doğrulama yok; migren dışlandı; vestibülopati grubunun çoğunda gecikmiş MRI bulunmaması referans tanı hatasına açıktır.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.