İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

ALT EKSTREMİTE ARTERİYEL REVASKÜLARİZASYONU

ÖZET

Alt ekstremite arteriyel revaskülarizasyonu, bacak veya ayağa yetersiz gelen kan akımını artırmak için yapılan damar girişimlerinin ortak adıdır. Bypass ameliyatında tıkalı bölgenin çevresinden yeni bir akım yolu oluşturulur; kişinin kendi toplardamarı veya uygun başka bir greft kullanılabilir. Anjiyoplastide ise daralmış bölge damar içinden genişletilir. Her tıkanıklık aynı yöntemle tedavi edilemediğinden yaklaşım damarların yerleşimine göre değişir.

Yürümeyi sınırlayan klodikasyoda ilaç ve yapılandırılmış egzersize rağmen yeterli düzelme yoksa girişim düşünülebilir. Uzvu tehdit eden kronik iskemide amaç doku kaybını azaltmak, yarayı iyileştirmek, ağrıyı hafifletmek ve işlevsel uzvu korumaktır. Bu iki klinik durum aynı aciliyet veya tedavi hedefini taşımaz.

Bypass sonrası yara enfeksiyonu, kanama, greftin tıkanması veya böbrek işlevinde bozulma gibi sorunlar gelişebilir. Bacağın dolaşımını artırmak, tekrar daralma ya da tıkanma riskinin bittiği anlamına gelmez. Greftte sorun saptanırsa ek bir düzeltici işlem gerekebilir. Bu nedenle kontrol planı ameliyatın ayrılmaz parçasıdır; hasta yalnız ilk iyileşme dönemini değil, sonraki takip sorumluluğunu da bilmelidir.

Kateter girişiminin ardından giriş yerindeki şişlik, kanama ve yara değişiklikleri izlenir. Şiddetli bacak ağrısı veya dinlenmeyle geçmeyen uyuşma ve renk değişikliği acil değerlendirme gerektirir. Reçete edilen ilaçları kendi kendine bırakmak yerine damar ekibinin planı izlenir. Kullanılan başka ilaçlar ve destek ürünleri de olası etkileşimler açısından bildirilir.

BEST-CLI araştırmasında uygun safen veni bulunan hastalarda cerrahi, büyük uzuv olayı veya ölüm bileşiğinde daha iyi sonuç vermiştir; uygun veni bulunmayan kohortta anlamlı fark gösterilmemiştir. Buna karşılık diz altı arter girişimi gerektiren BASIL-2 grubunda endovasküler başlangıç stratejisi daha iyi amputasyonsuz sağkalımla ilişkiliydi. Farklı hasta ve sonlanım tanımları nedeniyle bu sonuçlar tek bir yöntemin herkes için üstün olduğu biçiminde yorumlanmamalıdır.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • bypass
  • anjiyoplasti
  • uzvu tehdit eden iskemi
  • damar grefti
  • dupleks izlem
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KARAR GÖRÜŞMESİNE HAZIRLANMAK

Bypass için hangi damarın kullanılacağını, yara ve greft kontrollerini sorun. Alerjilerinizi bildirin; ameliyat riskleri kalp ve böbrek hastalıkları gibi eşlik eden durumlarla birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

TANISAL YAKLAŞIM

ANATOMİ VE HASTA HEDEFLERİ

Yöntem seçiminde anatomi, kullanılabilir ven, eşlik eden hastalıklar ve hasta tercihleri birlikte ele alınır. Her iki yönteme de uygun uzvu tehdit eden iskemide safen ven ultrason haritalaması yapılır. Yara yatağına akımı artırma hedefi, yara ve enfeksiyon bakımının yerini tutmaz.

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

TABURCULUK VE İLAÇ PLANI

Antiplatelet ilaçlar reçeteye göre sürdürülür; ekip görüşü olmadan kesilmez. Reçetesiz ürünler dahil bütün ilaçlar bildirilir. Giriş yerinin bakım planı ve kontrol randevusu taburculukta anlaşılır olmalıdır.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

GREFT VE DAMAR AÇIKLIĞININ İZLEMİ

İzlemde yeni yakınmalar, nabızlar ve ayak muayenesi değerlendirilir. Yeni bacak bulgularında ayak bileği-kol indeksi ve arteriyel dupleks ultrason önerilir. Belirtisiz hastadaki tarama planı girişim ve greft türüne göre düzenlenir.

Kaynaklar:[2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL DEĞERLENDİRME BELİRTİLERİ

Giriş yerinde aşırı kanama veya sürekli büyüyen şişlik, şiddetli bacak ağrısı, dinlenmeyle geçmeyen renk değişikliği ya da uyuşma acil değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar:[3]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Peripheral Artery Disease and Lower Limb Bypass ↗

    University Hospitals Birmingham NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Ekim 2024 · Erişim: 2026-11-01

  2. 2024 ACC/AHA multisociety Guideline for the Management of Lower Extremity Peripheral Artery Disease ↗

    ACC/AHA ve ortak dernekler · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-11-01

  3. Fluoroscopy-guided peripheral artery angioplasty: take-home information ↗

    Kingston and Richmond NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 25 Mart 2025 · Erişim: 2026-11-01

  4. Surgery or Endovascular Therapy for Chronic Limb-Threatening Ischemia ↗

    Farber A ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-11-01

  5. A vein bypass first versus a best endovascular treatment first revascularisation strategy for patients with chronic limb threatening ischaemia who required an infra-popliteal, with or without an additional more proximal infra-inguinal revascularisation procedure to restore limb perfusion (BASIL-2): an open-label, randomised, multicentre, phase 3 trial ↗

    Bradbury AW ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · BEST-CLI: VEN UYGUNLUĞUNA GÖRE İKİ KOHORT

Surgery or Endovascular Therapy for Chronic Limb-Threatening Ischemia

Farber A ve arkadaşları · New England Journal of Medicine · 2022

Çalışma türü: İki paralel kohortlu uluslararası randomize çalışma.

Kapsam: Toplam 1830 hasta; uygun tek parça safen veni olanlar ve alternatif greft gerektirenler ayrı kohortlardı.

ÖZET

Birinci kohortta major uzuv olayı veya ölüm cerrahide 302/709, endovaskülerde 408/711 idi; ikinci kohort farkı anlamlı değildi.

Bileşik sonlanım yeniden girişimleri de içerir. NHLBI destekledi; bireysel çıkar beyanı formları bu incelemede doğrulanmadı.

02 · BASIL-2: DİZ ALTI REVASKÜLARİZASYONDA İLK STRATEJİ

A vein bypass first versus a best endovascular treatment first revascularisation strategy for patients with chronic limb threatening ischaemia who required an infra-popliteal, with or without an additional more proximal infra-inguinal revascularisation procedure to restore limb perfusion (BASIL-2): an open-label, randomised, multicentre, phase 3 trial

Bradbury AW ve arkadaşları · Lancet · 2023

Çalışma türü: Açık etiketli çok merkezli randomize faz 3 çalışma.

Kapsam: Diz altı arter revaskülarizasyonu gereken 345 kişi; bypass 172, endovasküler 173.

ÖZET

Major amputasyon veya ölüm bypass grubunda 108/172, endovasküler grupta 92/173 idi; yarar ağırlıkla daha az ölümle ilişkiliydi.

Sonuçlar bu anatomik gruba aittir. NIHR destekledi; bazı yazarlar endüstriden onoraryum veya hibe bildirdi.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.