AMPUTASYON SONRASI REHABİLİTASYON VE PROTEZ UYUMU

PROTEZ TEK BAŞARI ÖLÇÜSÜ DEĞİLDİR

Protez, kaybedilen uzvun bazı işlevlerini veya görünümünü karşılamak amacıyla kullanılan yardımcı üründür. Her kişi için aynı çözüm uygun değildir. Kullanımın gerektirdiği enerji, kas gücü, genel sağlık ve yapılmak istenen işler önemlidir. Tekerlekli sandalye veya başka yardımcı araçlarla günlük yaşama katılım da anlamlı bir rehabilitasyon sonucu olabilir. Protez kullanmamak, kişinin çaba göstermediği veya rehabilitasyonun başarısız olduğu anlamına gelmez. [1]

Kalan uzvun, yani rezidüel uzvun cilt bakımı öğretilmelidir. Temizlik, kuruluk ve protezle temas eden bölgelerin gözlenmesi önemlidir. Ciltte tahriş veya enfeksiyon şüphesi olduğunda bakım ekibiyle görüşülmelidir. Diğer uzvun korunması da planın parçasıdır. Yara bakımı ve kompresyon gibi uygulamalar kişinin cerrahi durumuna göre öğretilir; başka bir kişinin yöntemini kendi kendine uygulamak yerine ekibin talimatları izlenir. [1]

PROTEZ UYUMUNUN FARKLI PARÇALARI

Özellikle alt uzuv protezinde soket, rezidüel uzuvla cihaz arasındaki bağlantıyı sağlar. Bağlantının nasıl korunduğu, yükün aktarılması ve cihazın hareket sırasındaki davranışı birlikte değerlendirilir. Protezin diz veya ayak bileşeni kadar ciltle temas eden bölümün uyumu da önemlidir. Teknolojik olarak daha karmaşık bir parçanın herkes için daha uygun olacağı varsayılmamalıdır; seçim kişinin işlevsel gereksinimleriyle ilişkilendirilir. [2]

Rezidüel uzuv hacmi, cildin toleransı ve protezin takılıp çıkarılmasının kolaylığı seçimde rol oynar. Bir kişi protezi klinikte kısa süre kullanabilirken günlük yaşamda farklı güçlükler yaşayabilir. Bu nedenle uyum değerlendirmesi tek denemeyle sona ermez. Profesyonel ekip, bileşenleri ve hizalamayı kişinin hareketiyle birlikte inceler; kullanıcı kendi başına mekanik ayar yapmamalıdır. Bu açıklama alt uzuv örneğidir; üst uzuv hedefleri ayrıca değerlendirilir. [2]

KLİNİK HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

ÖĞRENME VE GÜNDELİK YAŞAMA DÖNÜŞ

Protez eğitimi takma, çıkarma, uygun kullanım süresini öğrenme, bakım ve güvenli hareket çalışmaları içerir. Süreç kişiden kişiye değişir; sabit bir haftada belirli bir performansa ulaşılması garanti edilmez. Evde güvenli geçişler ve düşmelerin önlenmesi de önemlidir. Kişinin iş, gönüllü etkinlik veya sosyal yaşam hedefleri ekiple konuşulabilir. Kontroller, ilk cihaz tesliminden sonraki değişen gereksinimleri değerlendirmek için sürdürülür. [3]

Rehabilitasyonun ekip boyutu cerrahi öncesi görüşmeden uzun dönem desteğe kadar uzanabilir. Hekim, terapistler, protez uzmanı, ruh sağlığı profesyoneli ve sosyal hizmet desteği farklı gereksinimleri karşılar. Kişi bu sürecin merkezindedir. İlk görüşmede yalnız cihazla ilgili beklentiler değil, evde ihtiyaç duyulan yardım ve günlük roller de konuşulmalıdır. İyileşmenin doğrusal ilerlememesi veya planın değişmesi, kişinin değerini ya da gelecekteki katılım olanaklarını belirleyen bir yargıya dönüştürülmemelidir. [4]

Protez tesliminden sonra hangi değişikliklerde kiminle görüşüleceğini öğrenmek önemlidir. Düşme, yeni yara, cihazın sürtmesi veya denge güçlüğü aynı başlık altında geçiştirilmez. İlgili ekip üyesi sorunu değerlendirir; kullanım ve bakım planı gerektiğinde güncellenir. Kontrol görüşmesine yaşanan güçlüğü somut biçimde anlatan notlarla gelmek iletişimi kolaylaştırabilir. [3]