ANAL FİSSÜR

BELİRTİLER VE GELİŞME MEKANİZMASI

Ağrı dışkılama bittikten sonra da dakikalar veya saatler sürebilir. Kişi ağrı korkusuyla tuvalete gitmeyi erteleyebilir. Sert dışkı kadar sık ve gevşek dışkılama da dokuyu zedeleyebilir. Yırtık ağrıya, ağrı sfinkter kasının spazmına, spazm da bölgenin kanlanmasının azalmasına yol açarak iyileşmeyi güçleştiren bir döngü oluşturabilir. [2]

Uzun süren fissürün yanında küçük bir deri uzantısı gelişebilir. Bunun görülmesi tek başına hemoroid tanısı koydurmaz. Yeni oluşmuş ve kronikleşmiş fissürlerin tedavi gereksinimi farklı olabilir; yakınmanın ne zamandır sürdüğü değerlendirmede mutlaka sorulmalıdır. [2]

TANI VE AYIRICI TANI

Öykü ve makat bölgesinin dikkatli muayenesi çoğu zaman yol göstericidir. Ağrılı muayene hastanın zorlanması anlamına gelmemelidir; tanı belirsizse veya muayene yapılamıyorsa uzman değerlendirmesi ve gerektiğinde anestezi altında inceleme düşünülebilir. Yakınmaların kötüleşmesi veya evde bakımın yaklaşık bir haftada yarar sağlamaması görüşme nedenidir. [1]

Orta hattın dışında, birden fazla, ağrısız ya da uygun tedaviye rağmen iyileşmeyen fissürler farklı hastalıkları düşündürür. Crohn hastalığı, enfeksiyonlar ve anal tümörler araştırılabilir. Fissürün kendisi kansere dönüşmez; fakat kanamayı her zaman fissüre bağlamak başka bir hastalığın tanısını geciktirebilir. [2]

İLK BASAMAK YÖNETİM

Dışkının yumuşak tutulması önemlidir. Yeterli sıvı, lif içeren beslenme ve gerekirse hekim önerili dışkı yumuşatıcılar kullanılabilir. Ilık oturma banyosu ağrıyı hafifletebilir; su yakacak kadar sıcak olmamalıdır. Amaç dışkılama sırasında dokunun tekrar zorlanmasını azaltmaktır. Bölgenin nazikçe temizlenmesi ve tuvalet gereksiniminin ertelenmemesi de destekleyici yaklaşımlardır. [1,3]

İLAÇ VE GİRİŞİM SEÇENEKLERİ

Topikal gliseril trinitrat veya diltiazem gibi ilaçlar iç sfinkteri gevşetmek için seçilebilir. Baş ağrısı ya da yerel tahriş gibi sorunlar gelişebilir; ürün, uygulama biçimi ve süre sağlık ekibiyle belirlenmelidir. Bu ilaçlar sıradan hemoroid kremleriyle aynı amaçta değildir. Tedavi birkaç gün içinde tamamen sonuç vermedi diye gelişigüzel değiştirilmemelidir. [3]

Dirençli olgularda botulinum toksini enjeksiyonu veya seçilmiş hastada lateral internal sfinkterotomi değerlendirilebilir. Ameliyat kas spazmını azaltarak iyileşmeye yardım eder; ancak gaz-dışkı kontrolünün etkilenmesi riski vardır. Seçenekler kişinin mevcut kontinansı ve diğer özellikleriyle birlikte konuşulmalıdır. Her fissür cerrahi gerektirmez. [3]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Önceden dışkı kaçırması olanlarda, doğuma bağlı sfinkter hasarı bulunanlarda veya Crohn hastalığı gibi durumlarda cerrahi karar özellikle dikkat gerektirir. İyileşmeden sonra da iyi dışkılama alışkanlıklarının sürdürülmesi nüksü azaltmaya yardımcı olur. Tekrarlayan yakınma yeni muayene gerektirebilir. [2]

Çocukta dışkıda kan görülmesi değerlendirilmelidir. Kanamayla birlikte açıklanamayan kilo kaybı, artmış yorgunluk veya kalıcı dışkılama değişikliği varsa yalnız krem kullanarak beklenmemelidir. Muayenede gerekirse dışkı incelemesi veya başka testler planlanabilir; her kişiye aynı test dizisi uygulanmaz. [4]

Kanamanın rengi, miktarı, dışkıyla ilişkisi ve ne zamandır sürdüğü görüşmede anlatılmalıdır. Kullanılan ilaçların listesi de paylaşılmalı; yalnız parlak kırmızı renk görülmesiyle neden kesinleştirilmemelidir. [4]

ACİL UYARILAR VE KLİNİK AKIL KARTI

Durmayan veya tuvaleti belirgin biçimde kırmızıya boyayan bol kanamada acil yardım alın. Siyah-koyu kırmızı dışkı ve kanlı ishal de hızlı değerlendirme gerektirir. [4]