İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

ANAPLAZMOZ VE ERLİHİYOZ

ÖZET

Anaplazmoz ve erlihiyoz kene kaynaklı bakteriyel enfeksiyonlardır. Ateş ve halsizliğe lökopeni, trombositopeni ve transaminaz yüksekliği eşlik edebilir; bu laboratuvar üçlüsünün tamamının bulunması zorunlu değildir. [1,2]

Kaynaklar:[1][2]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KAPSAM

Lökopeni/trombositopenili kene enfeksiyonları, PCR ve tedavi; riketsiyal gruptan ayrı etkenler.

HALK İÇİN KISA BİLGİ

Belirtiler çoğunlukla kene temasından 5–14 gün sonra başlar; ısırık hatırlanmayabilir. Baş ağrısı, kas ağrısı ve sindirim yakınmaları görülebilir. Anaplazmozda döküntü seyrektir; döküntü olmaması hastalığı dışlamaz. [1]

Erlihiyozda döküntü özellikle çocuklarda görülebilir. Küçük çocuklar, ileri yaştakiler ve bağışıklığı baskılanmış kişiler daha ağır hastalık riski taşır. Bilinç değişikliği, nefes darlığı veya hızlı kötüleşmede acil başvuru gerekir. [2]

Kaynaklar:[1][2]

KENE SONRASI YAKLAŞIM

Belirtisiz kene ısırığı sonrası bu hastalıkları önlemek için rutin antibiyotik önerilmez. İlk 2 haftada ateş, baş ağrısı veya yeni yakınma gelişirse değerlendirme yapılmalıdır. Klinik şüphe oluştuğunda ise antibiyotik geciktirilmemelidir. [6]

Kaynaklar:[6]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Ormanlık ve çalılık alanlar, bahçe işleri, seyahat, mevsim ve temas zamanı sorgulanır. Hastanın kene görmemiş olması olasılığı ortadan kaldırmaz. Önceki antibiyotiklerin zamanı kaydedilir; uygun tedaviden sonraki ilk 48 saatte bile PCR duyarlılığı azalabilir. [3]

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

MUAYENE VE İLK TETKİKLER

Ateş, hemodinami, solunum ve nörolojik durum değerlendirilir. Erlihiyozda makülopapüler veya peteşiyal döküntü bulunabilir; muayenede normal deri hastalığı dışlamaz. Tam kan sayımı, böbrek-karaciğer işlevleri ve klinik ağırlığa göre koagülasyon testleri organ hasarını belirlemeye yardımcıdır. Pansitopeni, şok veya merkezi sinir sistemi tutulumu ağır hastalığı düşündürür. [2]

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

Erlihiyoz sepsis, meningoensefalit, toksik şok, hepatit ve hematolojik maligniteyi taklit edebilir. Sitopeni yalnız enfeksiyona bağlanmamalıdır; diğer yaşamı tehdit eden nedenler eş zamanlı araştırılır. [4]

Lyme hastalığında lökopeni veya trombositopeni Anaplasma eş enfeksiyonunu düşündürür. Beta-laktamla Lyme tedavisi anaplazmozu kapsamaz; yetersiz yanıt eş enfeksiyon açısından yeniden değerlendirilir. [7]

Kaynaklar:[4][7]

TANISAL YAKLAŞIM

İlk haftada tam kan PCR en yararlı doğrulama araçlarındandır. Negatif sonuç klinik şüpheyi ortadan kaldırmaz. Anaplazmoz serolojisinde akut ve 2–10 hafta sonraki serumda IgG titresinin 4 kat artışı aranır; tek akut pozitiflik veya IgM güvenilir kesin tanı değildir. Antikorun kalması tek başına yeniden tedavi gerektirmez. [3]

Yaymada morula görülmesi şüpheyi güçlendirir fakat duyarlılık düşüktür. Monosit veya granülositteki yerleşim tek başına kesin tür ayrımı sağlamaz. Ehrlichia ve Anaplasma serolojileri çapraz reaksiyon gösterebilir; rutin kan kültürü bu etkenleri saptamaz. [4]

Kaynaklar:[3][4]

TEDAVİ

TEDAVİ VE ÖZEL GRUPLAR

Doksisiklin erişkinde 100 mg 12 saatte bir; 45 kg altındaki çocukta 2,2 mg/kg/doz 12 saatte bir, en çok 100 mg/doz kullanılır. Anaplazmozda olası Borrelia eş enfeksiyonunu da kapsamak için 10–14 gün önerilir. Her yaşta kullanılabilir. Hafif anaplazmozlu gebede veya ciddi intoleransta alternatif ancak enfeksiyon uzmanıyla seçilir; rifampin RMSF ve olası Borrelia enfeksiyonunu tedavi etmez. [5]

Erlihiyozda aynı doksisiklin dozlarıyla en az 5–7 gün ve ateşin bitiminden sonra 72 saat, klinik iyileşme görülene kadar tedavi sürdürülür. Erken başlama ağır komplikasyonları önlemede önemlidir. [6]

Kaynaklar:[5][6]

İZLEM VE ÖNERİLER

Ateş genellikle 24–48 saatte geriler. Yanıt alınmazsa başlangıç tanısı ve başka enfeksiyonlar yeniden değerlendirilir. Tedavi sonrası sadece antikor yüksekliği nedeniyle kür uzatılmaz. Klinik yanıtla birlikte başlangıçtaki organ hasarı ve sitopenilerin düzelmesi izlenir. [3,5]

Kaynaklar:[3][5]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

YATIŞ VE ACİL SEVK

Solunum veya böbrek yetmezliği, kanama, rabdomiyoliz ya da koagülopati ağır anaplazmoz bulgularıdır. İleri yaş, immünsüpresyon ve gecikmiş tedavi yatış eşiğini düşürür; organ desteği gereken hasta hastanede, gerektiğinde yoğun bakımda yönetilir. [1]

Kaynaklar:[1]

DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR

AYIRICI DEĞERLENDİRME

Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.

Kaynaklar:[1][2][4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Clinical Signs and Symptoms of Anaplasmosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  2. Clinical Signs and Symptoms of Ehrlichiosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  3. Clinical Testing and Diagnosis for Anaplasmosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  4. Clinical Testing and Diagnosis for Ehrlichiosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  5. Clinical Care of Anaplasmosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26

  6. Clinical Care of Ehrlichiosis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26

  7. Diagnosis and Management of Tickborne Rickettsial Diseases ↗

    CDC MMWR · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-26

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA

Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.

01 · ANAPLAZMOZDA HASTANEYE YATIŞLA İLİŞKİLİ BULGULAR

Trends in Anaplasmosis Over the Past Decade: A Review of Clinical Features, Laboratory Data, and Outcomes.

Silpita Katragadda, Zachary A Yetmar, Supavit Chesdachai, Madiha Fida, Bobbi S Pritt, Douglas W Challener, Omar M Abu Saleh, Nischal Ranganath · Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America · 2026

Çalışma türü: Retrospektif kohort

Kapsam: 2011–2021 döneminde kan PCR ile doğrulanmış 465 olgu.

ÖZET

Hastaların 153 tanesi yatırıldı. İleri yaş ve immünsüpresyon yatanlarda daha sıktı. Klasik lökopeni, trombositopeni ve transaminaz artışı üçlüsü yalnız %24 hastada bulundu; üçlünün yokluğu dışlama için uygun değildi.

Tek laboratuvar çevresindeki retrospektif olgular; ilişkili bulgular doğrulanmış bir bireysel risk skoru değildir.

02 · ÇOCUK ERLİHİYOZUNDA HEMOFAGOSİTİK LENFOHİSTİYOSİTOZ

Incidence and treatment of hemophagocytic lymphohistiocytosis in hospitalized children with Ehrlichia infection.

Stephanie S Cabler, Patrick G Hogan, Stephanie A Fritz, Jeffrey J Bednarski, David A Hunstad · Pediatric blood & cancer · 2020

Çalışma türü: Hastanede izlenen pediatrik kohort

Kapsam: PCR ile Ehrlichia doğrulanmış 49 çocuk.

ÖZET

Sekiz çocuk hemofagositik lenfohistiyositoz ölçütlerini karşıladı. Yalnız doksisiklin alan 5 çocuk iyileşti; kemoterapi ve doksisiklin alan 3 çocuktan biri öldü. Bulgular erken etken tedavisinin önemini ve bazı olgularda hiperinflamasyonun enfeksiyon tedavisiyle düzelebileceğini gösterir.

Tedavi kolları randomize değildi; daha ağır hastalara kemoterapi verilmiş olabilir. Hematolojik acilde immün tedavinin gereksiz olduğu sonucuna varılamaz.

03 · SEYAHAT SONRASI ATEŞTE ANAPLAZMOZ

Incidence of human granulocytic anaplasmosis in returning travellers with fever.

Daniel Camprubí-Ferrer, Aránzazu Portillo, Sonia Santibáñez, Alejandro Almuedo-Riera, Natalia Rodriguez-Valero, Carme Subirà, Miguel J Martinez, Jessica Navero-Castillejos, Marc Fernandez-Pardos, Blaise Genton, Ludovico Cobuccio, Steven Van Den Broucke, Emmanuel Bottieau, Jose Muñoz, José Antonio Oteo · Journal of travel medicine · 2021

Çalışma türü: Prospektif kohort

Kapsam: Nedeni açıklanamayan sıtma dışı ateşi olan 141 yolcu.

ÖZET

Sekiz kişide olası veya doğrulanmış anaplazmoz saptandı; bunların çoğu Asya seyahati bildirdi. Bir bölümünde eş enfeksiyon vardı. Tanısal yaklaşımın yalnız klasik endemik bölge varsayımlarına dayanmaması gerektiğini düşündürür.

Az sayıda olgu ve olası/kesin olguların birlikte ele alınması nedeniyle genel yolcu riskini veya antibiyotik etkinliğini belirlemez.

04 · ANAPLAZMOZ TANISINDA PCR VE SEROLOJİ

Value of PCR, Serology, and Blood Smears for Human Granulocytic Anaplasmosis Diagnosis, France.

Yves Hansmann, Benoit Jaulhac, Pierre Kieffer, Martin Martinot, Elisabeth Wurtz, Régis Dukic, Geneviève Boess, André Michel, Christophe Strady, Jean François Sagez, Nicolas Lefebvre, Emilie Talagrand-Reboul, Xavier Argemi, Sylvie De Martino · Emerging infectious diseases · 2019

Çalışma türü: Prospektif tanısal değerlendirme

Kapsam: Fransa’da klinik anaplazmoz şüphesi bulunan hastalar; erişilen özette örneklem sayısı belirtilmiyor.

ÖZET

PCR duyarlılığı 0,74, özgüllüğü 1 olarak bildirildi. Akut ve iyileşme dönemi serolojisinin birlikte değerlendirilmesi duyarlılığı artırırken özgüllüğü daha düşüktü; araştırmacılar PCR ile serolojinin birlikte kullanılmasını önerdi.

Kısa özet, seçilme ölçütleri ve belirsizlik aralıklarının ayrıntısını vermiyor. Bildirilen performans her klinik ortama aynen taşınamaz.

Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.