ANESTEZİ YÖNTEMLERİ VE PERİOPERATİF GÜVENLİK

YÖNTEMLER VE SEÇİMİN AMACI

Anestezi, ameliyat veya girişim sırasında ağrı ve rahatsız edici duyumların önlenmesini amaçlar. Genel anestezide bilinç kapalıdır. Lokal anestezi küçük bir alanı, bölgesel anestezi ise daha geniş bir bölgeyi uyuşturur. Spinal, epidural ve sinir blokları bölgesel yöntemlere örnektir. Sedasyon kişiyi rahatlatıp uykulu hale getirir; derinliği değişebilir ve genel anesteziyle aynı kavram değildir. Yöntemler birlikte de kullanılabilir. Hangi seçeneğin uygun olduğu işlem türü, hastanın durumu ve tercihlerinin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. [1]

Bir yöntem herkeste en güvenli seçenek değildir. Anestezi uzmanı uygulanabilir seçenekleri, beklenen yararı, kişisel riskleri ve alternatifleri açıklar. Bölgesel anestezi sırasında basınç veya dokunma hissi bulunabilmesi, mutlaka ağrı kontrolünün başarısız olduğu anlamına gelmez; hissedilen rahatsızlık ekibe söylenmelidir. Ağrı kontrolü yalnız ameliyat sırasına ait değildir; sonrasındaki plan da görüşülür. Hasta önceki deneyimlerini, korkularını ve uyanık kalma konusundaki tercihlerini paylaşabilir. Bununla birlikte tercih, cerrahi gereksinimler ve güvenlik koşullarıyla birlikte ele alınır. Onam görüşmesi, yöntemin adını öğrenmekten öte ne beklenmesi gerektiğini anlamayı sağlamalıdır. [1]

Anestezi uzmanıyla ağrı kontrolünün sonraki aşamaları da konuşulur. Hasta uyanıkken basınç hissetmesiyle ağrı duymasını ayırt edemiyorsa, hissettiklerini ekibe açıkça anlatmalıdır. [1]

HAZIRLIK VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Anestezi görüşmesinde kalp, akciğer, böbrek ve karaciğer hastalıkları, diyabet, alerjiler ve kullanılan bütün ilaçlar bildirilir. Reçetesiz ürünler, bitkisel destekler ve vitaminler de listeye dahil edilir. Horlama veya uykuda solunum durması olasılığı önemlidir. Alkol ve diğer madde kullanımı dürüstçe paylaşılmalıdır; amaç yargılamak değil güvenli planlamadır. Kişide veya ailesinde anesteziye ciddi reaksiyon öyküsü varsa, yıllar önce yaşanmış olsa bile söylenmelidir. Önceki ameliyatta yaşanan bulantı veya başka sorunlar da bakımın kişiselleştirilmesine yardımcı olur. [2]

Açlık ve sıvı talimatı işlem ekibinden alınır. Her hastaya aynı saatten sonra hiçbir şey içmeme kuralını uygulamak yerine kendi anestezi planına uyulur. Talimat ihlali veya yeni hastalık belirtisi saklanmamalıdır. İlaçlar hastanın kararıyla kesilmez; özellikle kan sulandırıcılar ve diyabet tedavileri için kişisel düzenleme gerekir. Sigara kullanımı, beslenme, fiziksel kapasite ve uyku hazırlık görüşmesinde ele alınabilir. Ayaktan işlem sonrasında eve götürecek kişi önceden ayarlanır. Hasta sorularını yazabilir ve görüşmeye bir yakınını dahil edebilir. Güvenli tesis, eğitimli ekip ve acil durum olanakları, anestezinin uygulandığı yerden bağımsız önem taşır. [2]

Hazırlık görüşmesinde soruların yanıtları not edilebilir. Önceki bir reaksiyonun belgesi varsa getirilmesi, hangi ilaç veya uygulamayla ilişkili olduğunun anlaşılmasını kolaylaştırır. [2]

İZLEM, İSTENMEYEN ETKİLER VE TABURCULUK

Genel anestezi sırasında solunum, dolaşım ve diğer yaşamsal işlevler anestezi ekibi tarafından izlenir. Uyanma sonrasında da gözlem devam eder; kişinin solunumu, ağrısı ve genel durumu değerlendirilir. Bulantı, titreme, boğaz ağrısı, sersemlik veya geçici kafa karışıklığı görülebilir. Daha ciddi komplikasyonlar solunum sorunları, ağır alerjik reaksiyon ve başka organ sorunlarını içerebilir. Risk, kişinin sağlık durumu ve ameliyatın niteliğine göre değişir. Sıfır risk sözü verilmesi doğru değildir; kişisel risklerin nasıl azaltıldığı konuşulmalıdır. [3]

Taburculuk sonrası yargılama, denge ve refleksler bir süre etkilenebilir. Kendini uyanık hissetmek araç kullanma veya önemli kararlar için yeterli değildir. Refakat, alkol, çalışma, yemek ve içmeye dönüş konusunda verilen talimatlara uyulur. Evde solunum güçlüğü, şiddetli göğüs ağrısı, uyandırılamama veya ağır alerji belirtilerinde acil yardım istenir. Devam eden kusma, belirgin kafa karışıklığı veya geçmeyen yakınmalar da sağlık ekibiyle görüşülmelidir. Hastaya ne zaman ve kiminle iletişim kuracağı yazılı verilmelidir. Ameliyattan sonra gelişen her belirti otomatik olarak anesteziye bağlanmamalı; cerrahi ve diğer tıbbi nedenler de değerlendirilmelidir. [3]

Uyanma odasında izlem tamamlanmadan eve dönülmez. Taburculuk için yalnız saat değil, solunumun, genel durumun ve verilen ilaçların etkilerinin değerlendirilmesi önemlidir. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Sedasyon, lokal anestezi ve genel anestezi farklıdır; seçimin nedeni ve sonraki ağrı planı birlikte konuşulur. [1]