ANİRİDİ
ÖZET
Aniridi, gözün renkli bölümü olan irisin tamamen veya kısmen gelişmemesiyle belirginleşen, çoğunlukla doğuştan gelen bir durumdur. Ancak sorun yalnız iristen ibaret değildir. Foveal gelişim farklılığı, nistagmus, katarakt, kornea hastalığı ve glokom görmeyi etkileyebilir. Bazı bulgular doğumda vardır, bazıları zamanla gelişir; dolayısıyla başlangıçtaki görme düzeyi ömür boyu değişmeden kalacakmış gibi değerlendirilmemelidir.
PAX6 ile ilişkili hastalıkta moleküler tanı ve delesyonun kapsamı önemlidir. Daha önce genetik incelemesi yapılmamış bir çocukta, PAX6 ile komşu WT1 bölgesini birlikte etkileyen kayıpları araştırmak için kromozomal mikrodizin düşünülebilir. Bu birliktelik WAGR spektrumunu ve farklı sistemik izlem gereksinimlerini gündeme getirir. Belirsiz anlamlı bir varyant ise tek başına tanıyı doğrulamaz veya dışlamaz.
Göz değerlendirmesi görme keskinliği ve kırma kusurunun yanında kornea, lens, göz içi basıncı, fovea ve optik siniri kapsar. Nistagmus veya kornea bulanıklığı bazı görüntüleme ve görme alanı testlerini zorlaştırabilir. Gerektiğinde farklı görüntüleme yöntemleri seçilir. Tedavi kararında yalnız görme keskinliğindeki olası artış değil, hastanın yakınmaları, günlük işlevi ve işlemin riski de dikkate alınmalıdır.
Bakım, düzeltilebilir kırma kusurlarının tedavisini, az görme yardımcılarını ve ışık hassasiyetini azaltan uygun çözümleri içerir. Katarakt, glokom veya kornea sorunları için girişim gerekebilir; fakat her hastaya aynı ameliyat uygun değildir. Japon klinik rehberi, bazı kornea ve göz yüzeyi girişimlerine ilişkin kanıtın zayıf olduğunu vurgular. Uzmanla ortak karar, beklenen yararın ve olası zararların açıkça konuşulmasını gerektirir.
Uzun dönem bir merkez serisinde PAX6 ilişkili aniridisi olan hastalarda göz komplikasyonları ve seyir genetik alt gruplar arasında farklılık göstermiştir. Bu gözlem, tek bir genetik sonucun kişinin gelecekteki görmesini kesin belirlediği anlamına gelmez. Düzenli kontrol, yeni komplikasyonların saptanması ve destek gereksinimlerinin güncellenmesi için önemlidir.
- aniridi
- PAX6
- keratopati
- glokom
- WAGR ayırıcı tanısı
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Bu madde doğumsal aniridinin göz ağırlıklı bakımını kapsar. Travma sonrası iris kaybı edinilmiş bir durumdur ve aynı genetik değerlendirme çerçevesiyle otomatik eş tutulmaz.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Işık hassasiyeti, gözlerde sallanma ve görme azlığı sık yakınmalardır. Katarakt, keratopati ve glokom zamanla görsel işlevi daha da etkileyebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Görmede ani kötüleşme varsa yıllık kontrol beklenmez; kornea, göz içi basıncı ve lens sorunları açısından daha erken göz değerlendirmesi gerekir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Ailede aniridi, görme sorunlarının başlangıcı, önceki ameliyatlar ve mevcut yakınmalar kaydedilir. Çocuklarda sistemik ve gelişimsel değerlendirme de planlanır; bakım yalnız gözün görünür iris eksikliğiyle sınırlandırılmaz.
FİZİK MUAYENE
Görme ve refraksiyon, kornea, iris, açı, lens, fovea ve optik sinir incelenir. Nistagmus ve kornea bulanıklığı OCT ya da görme alanı ölçümlerinin güvenilirliğini sınırlayabilir; test uygunluğu ayrı değerlendirilir.
AYIRICI TANI
PAX6 ve WT1 birlikte silinmişse WAGR spektrumu düşünülür. ITPR1 ilişkili Gillespie sendromu ve FOXC1/PITX2 ilişkili ön segment disgenezi de aniridi benzeri görünüm oluşturabilir.
Kafa veya göz travması sonrası iris kaybı doğumsal genetik anirididen ayrılmalıdır.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Sporadik doğumsal aniridili yenidoğanda PAX6 ve WT1 delesyonu araştırılır. WT1 kaybı saptanırsa Wilms tümörü taraması için çocuk uzmanı/genetik ekibiyle plan oluşturulur.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Kırma kusuru düzeltmesi, az görme cihazları ve uygun renkli lensler işlevi destekleyebilir. Glokom ilaç veya cerrahi, katarakt ve kornea sorunları seçilmiş girişimler gerektirebilir. Yöntem hastanın yapısal bulguları, görsel potansiyeli ve riskleriyle birlikte seçilir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Avrupa rehberi sekiz yaş altında altı aylık, sonrasında yıllık genel göz kontrolünü önerir; basınç izlemi yaş ve bulguya göre daha sık gerekebilir. Aralık kişisel sorunlara göre ayarlanır.
WT1 delesyonunda NCI, sekiz yaşa kadar üç ayda bir ultrason taramasını önerir. Bu şema bütün izole aniridi olgularına otomatik uygulanmaz.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Akut görme kötüleşmesinde göz kontrolü öne alınmalıdır. Genetik sonucun belirsizliği uzman değerlendirmesiyle çözülür; izlem kendi kendine sonlandırılmaz.
Sporadik yenidoğan aniridisinde WT1 durumunun netleştirilmesi geciktirilmemelidir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Aniridia ↗
MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2026-04-09 · Erişim: 2026-10-28
- PAX6 Aniridia Syndrome ↗
GeneReviews · Kaynak tarihi: 2026-06-02 · Erişim: 2026-10-28
- Congenital aniridia: European COST action ANIRIDIA-NET guidelines for diagnosis, management and care ↗
Acta Ophthalmologica · Kaynak tarihi: 2025-09-02 · Erişim: 2026-10-28
- Clinical practice guideline for aniridia ↗
Japanese Journal of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2026-03 · Erişim: 2026-10-28
- Longitudinal genotype-phenotype analysis in 86 patients with PAX6-related aniridia ↗
JCI Insight · Kaynak tarihi: 2021-07-22 · Erişim: 2026-10-28
- Wilms Tumor and Other Childhood Kidney Tumors Treatment (PDQ) – Health Professional Version ↗
National Cancer Institute · Erişim: 2026-10-28
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · PAX6 İLİŞKİLİ ANİRİDİDE 86 HASTANIN UZUNLAMASINA GENOTİP-FENOTİP ANALİZİ
Longitudinal genotype-phenotype analysis in 86 patients with PAX6-related aniridia
Kit V, Cunha DL, Hagag AM, Moosajee M · JCI Insight · 2021
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif uzunlamasına kohort.
Kapsam: 62 aileden 86 hasta, 172 göz; ortalama 16,3 yıl takip.
ÖZET
Komplikasyonların sıklığı ve girişim gereksinimi genetik alt gruplar arasında değişti.
Seçilmiş merkez örneklemi; ameliyat yapılmayan gözlerin daha iyi görmesi cerrahinin zararını kanıtlamaz, başlangıç ağırlığı seçimi etkiler.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34101622 · DOI: 10.1172/jci.insight.148406
02 · ANİRİDİ İÇİN KLİNİK UYGULAMA REHBERİ
Clinical practice guideline for aniridia
Aniridia Clinical Practice Guideline Development Committee · Japanese Journal of Ophthalmology · 2026
Çalışma türü: Sistematik kanıt değerlendirmesi ve uzman önerileri.
Kapsam: Aniridi ve göz komplikasyonları; yeni hasta kohortu değildir.
ÖZET
Az görme, fotofobi, glokom, katarakt ve kornea bakımı için yarar-zarar temelli öneriler sunuldu.
Literatür taraması Kasım–Aralık 2018, eleme 2019 dönemindedir; 2026 İngilizce yayın tarihi yeni tarama anlamına gelmez. Birçok önerinin kanıtı düşük/çok düşüktür; Japon bakım bağlamı gözetilmelidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41903000 · DOI: 10.1007/s10384-025-01296-y
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.