İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

ANİZAKİYAZİS

ÖZET

Anizakiyazis, çiğ veya yeterince pişmemiş balık ya da kalamar tüketimiyle ilişkili paraziter bir hastalıktır. Karın ağrısı, bulantı, kusma, şişkinlik, ishal ve hafif ateş görülebilir. Bazı kişilerde döküntü veya kaşıntı, nadiren yaşamı tehdit eden alerjik reaksiyon ortaya çıkar. Maruziyet öyküsünün hekime bildirilmesi tanısal değerlendirmeye yardımcı olur. Hastalık kişiden kişiye bulaşmaz. Korunmada çiğ veya az pişmiş balık ve kalamar tüketiminden kaçınmak önemlidir; sindirim sistemi belirtileriyle alerjik belirtiler birlikte değerlendirilmelidir.

Mide tutulumunda endoskopi tanı koymayı ve tedaviyi aynı değerlendirmede sağlayabilir. Bağırsak tutulumunda ise yaklaşım farklıdır; birçok olgu cerrahi işlem gerekmeksizin izlenebilir. Buna karşılık bağırsak tıkanıklığı, apandisit veya karın zarı iltihabı geliştiğinde ameliyat gerekebilir. Albendazol ile başarı bildiren olgular bulunması, ilacın her hastada standart ve kesin etkili seçenek olduğunu göstermez. CDC bu kullanımın FDA tarafından onaylanmış bir endikasyon olmadığını belirtir. Yönetim, tutulan bölge ve komplikasyonlara göre belirlenmelidir.

Tanıda yakınmaların yemekle zaman ilişkisi ve tutulum yeri önemlidir. Mide hastalığında saatler içinde belirgin üst karın ağrısı gelişebilir; ince bağırsak hastalığının belirtileri daha geç ve daha az özgül olabilir. Ülser veya Crohn hastalığı benzer görünebilir. Görüntülemede duvar ödemi, çevre dokularda değişiklik ve karın içinde sıvı tanıya yardımcıdır, ancak tek bir işaret kesin etken tanısı değildir. Antikor testlerinin gecikmesi veya çapraz reaksiyon olasılığı da yorumda dikkate alınır.

Karın ağrısının bulunmaması mide enfeksiyonunu tek başına dışlamaz; başka nedenle yapılan endoskopilerde tesadüfi saptama mümkündür. Bu nedenle hastanın yakınmaları ile inceleme bulguları ayrı kaydedilerek birlikte yorumlanmalıdır. Belirtili ve belirtisiz hastaların özellikleri aynı olmayabilir. Çok merkezli erişkin kohortunda bu farklılık gösterilmiş olmakla birlikte, seçilmiş endoskopi grubundaki oranlar toplum sıklığı değildir. Araştırmadaki yaş ve mide mukozası özellikleriyle ilişkiler, tek bir kişide belirtilerin mutlaka ortaya çıkacağını veya çıkmayacağını öngören kesin kurallar oluşturmaz.

Kaynaklar:[1][2][3][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • Anizakiyazis
  • Endoskopi
  • Ayırıcı tanı
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ

Mide ve bağırsak tutulumunda yönetim aynı değildir. Mide hastalığı endoskopik değerlendirmeyle tanınıp tedavi edilebilirken, bağırsak hastalığında karar komplikasyonlara ve klinik izleme dayanabilir. Her hastaya aynı ilaç veya işlem yaklaşımı uygulanmaz.

Kaynaklar:[2]

BELİRTİLER

Karın ağrısı, kusma, şişkinlik ve alerjik yakınmalar görülebilir. Döküntü ve kaşıntı sindirim sistemi yakınmalarına eşlik edebilir. Hastanın yalnız yediği yiyeceği değil belirtilerin tümünü anlatması değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Kaynaklar:[1]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Boğaz şişmesi veya nefes darlığında 112’yi arayın; sıradan gıda rahatsızlığı gibi beklemeyin.

Kaynaklar:[5]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Çiğ veya yeterince pişmemiş balık ya da kalamar tüketimi özellikle sorgulanır. Bu öykünün hekime bildirilmesi önemlidir; hastalık kişiden kişiye bulaşmadığından çevrede benzer hasta bulunmaması maruziyet olasılığını dışlamaz.

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

Karın şişkinliği ve alerjik döküntü değerlendirilir.

Seçilmiş mide olgularında belirti bulunmayan hastalar da saptanmıştır. Bu nedenle ağrı yokluğu tek başına enfeksiyonun bulunmadığını göstermez; klinik bulgular, endoskopi endikasyonu ve tesadüfi bulgular birlikte yorumlanır.

Kaynaklar:[1][4]

AYIRICI TANI

Ülser ve Crohn hastalığıyla görüntüleme örtüşmesi olabilir. Duvar ödemi ve çevre yağ dokusu değişiklikleri yardımcıdır, fakat tek bir görüntüleme işareti kesin etken tanısı olarak kullanılmamalıdır.

Kaynaklar:[3]

TANISAL YAKLAŞIM

Görüntüleme bulguları maruziyet ve klinik tabloyla birlikte yorumlanır. Antikor sonuçlarının gecikmesi ve çapraz reaksiyonlar tanısal kullanımını sınırlayabilir; klinik karar yalnız bu sonuca bağlanmamalıdır.

Endoskopi parazitin görülmesini ve çıkarılmasını sağlayabilir; uygun olguda tanı cerrahi değerlendirmeyle konabilir.

Kaynaklar:[3][1]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Mide hastalığında endoskopik tedavi; komplikasyonlu bağırsak hastalığında cerrahi değerlendirme gerekebilir. Albendazol için olgu bildirimleri vardır; gebelik veya çocuklukta yarar–risk ayrıca değerlendirilir. Kitlesel ilaç uygulamalarının güvenlik verileri, bireysel hastalık için otomatik reçete oluşturmaz.

Kaynaklar:[2]

İZLEM VE ÖNERİLER

İzlemde tıkanıklık veya peritonit gelişmesi yönetimi değiştirir. Konservatif yaklaşım seçilmesi, kötüleşen belirtilerin önemsenmeyeceği anlamına gelmez.

Kaynaklar:[2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Tıkanıklık veya peritonit şüphesinde cerrahi değerlendirmeyi geciktirmeyin. Bağırsak tutulumunda apandisit de cerrahi gereksinim oluşturabilir; klinik kötüleşmede ilk tanı ve yönetim yeniden değerlendirilmelidir.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. About Anisakiasis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024-01-31 · Erişim: 2026-10-29

  2. Clinical Care of Anisakiasis ↗

    CDC · Kaynak tarihi: 2024-07-30 · Erişim: 2026-10-29

  3. Clinical and radiological features of gastric and small intestinal anisakiasis: comparison with gastric ulcers and crohn’s disease ↗

    Japanese Journal of Radiology · Kaynak tarihi: 2025-01-16 · Erişim: 2026-10-29

    Çevrimiçi: 16 Ocak 2025; sayı: Mayıs 2025.

  4. Clinical factors associated with acute abdominal symptoms induced by gastric anisakiasis: a multicenter retrospective cohort study ↗

    BMC Gastroenterology · Kaynak tarihi: 2023-07-18 · Erişim: 2026-10-29

  5. Anaphylaxis ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2023-06-21 · Erişim: 2026-10-29

    İnceleme: 21 Haziran 2023; planlanan 2026 incelemesi sayfada tamamlanmış görünmüyor.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

Doğrudan ilgili özgün insan çalışmaları seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları belirtilmiştir; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · ANİZAKİYAZİSTE GÖRÜNTÜLEME AYIRICI TANISI

Clinical and radiological features of gastric and small intestinal anisakiasis: comparison with gastric ulcers and crohn’s disease

Kengo Ikejima ve ark. · Japanese Journal of Radiology · 2025

Çalışma türü: Retrospektif tek merkez karşılaştırması.

Kapsam: 148 mide incelemesi/139 kişi; 53 ince bağırsak incelemesi/52 kişi.

ÖZET

Ödem ve çevresel değişiklikler ayırıcı tanıya katkı sağladı.

Tek merkez, değişen görüntüleme teknolojileri; bulgular tam özgül değil.

02 · BELİRTİLİ VE BELİRTİSİZ MİDE OLGULARI

Clinical factors associated with acute abdominal symptoms induced by gastric anisakiasis: a multicenter retrospective cohort study

Yutaka Okagawa ve ark. · BMC Gastroenterology · 2023

Çalışma türü: Çok merkezli retrospektif kohort.

Kapsam: 264 başlangıç kaydından 212 analiz edilen erişkin.

ÖZET

165 belirtili, 47 belirtisiz olgu.

Seçilmiş endoskopi grubu; çoklu tutulum dışlandı, toplum prevalansı değildir.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.