ANORMAL UTERİN KANAMA

NEDENLER VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Polipler, miyomlar, yumurtlama bozuklukları, pıhtılaşma sorunları ve bazı ilaçlar kanamaya yol açabilir. Rahim iç tabakasının aşırı kalınlaşması veya kanser daha seyrek nedenler arasındadır. Hekime kan sulandırıcılar, hormonal tedaviler ve reçetesiz kullanılan ürünler de söylenmelidir. İlaç ilişkisi olası olsa bile kişi reçetesini kendi başına kesmemelidir. [1]

Adet arası veya ilişki sonrası kanama her zaman rahim içinden kaynaklanmaz. Rahim ağzındaki polip, yüzey değişiklikleri, enfeksiyon ve vajinal kuruluk da değerlendirilir. Bu nedenle “uterin” tanımlaması, kanamanın kaynağı incelendikten sonra anlam kazanır. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için test gereksinimi öykü ve muayeneye göre belirlenir. [2]

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Sık ped değiştirme, gece taşma, büyük pıhtılar ve günlük işlerin kanama nedeniyle aksaması önemlidir. Yorgunluk ve nefes darlığı demir eksikliği anemisine işaret edebilir. Yalnız tahmini kan hacmini değil, kişinin yaşamına etkisini de değerlendirmek gerekir. Kan sayımı bu nedenle incelemenin önemli parçalarından biridir. [3]

Adet gecikmesiyle birlikte alışılmadık kanama ve karın ağrısı varsa dış gebelik açısından gecikmeden değerlendirme gerekir. Gebelik olasılığı, kullanılan korunma yönteminden bağımsız olarak sorulmalıdır. Bu durum rutin adet düzensizliği incelemesinden farklı bir aciliyet taşır; kişinin evde kanamanın durmasını beklemesi uygun değildir. [2]

TANI: KAYNAĞI VE NEDENİ AYIRMAK

Kanama takvimi; başlangıç gününü, süresini, miktardaki değişimi ve eşlik eden ağrıyı görünür kılar. Hekim gebelik olasılığını ve diğer belirtileri sorgular. Muayene, kan testleri, ultrason ve seçilmiş hastalarda rahim iç tabakasından örnekleme kullanılabilir. Her kişiye bütün tetkikler yapılmaz; karar olası nedene göre verilir. [1]

Örüntüler tanı koydurmaz; incelemenin yönünü belirler. Rahim ağzı muayenesi, gerektiğinde ultrason veya histeroskopiyle tamamlanabilir. [2]

YÖNETİM

Yoğun adet kanamasında uygun hastalarda hormonal yöntemler, hormonlu rahim içi sistem veya kanamayı azaltan ilaçlar düşünülebilir. Bazı antiinflamatuvar ilaçlar da seçenekler arasındadır. Hangi yaklaşımın güvenli olduğu eşlik eden hastalıklar ve kullanılan ilaçlara bağlıdır. İlaçlar yeterli olmazsa, altta yatan nedene yönelik girişimsel seçenekler uzmanla görüşülür. [3]

İZLEM VE ÖZEL DURUMLAR

Menopoz sonrasında bir kez bile görülen az miktarda kanama değerlendirilmelidir. Sıklıkla iyi huylu nedenler bulunabilse de kanser dışlanmalıdır. Vajinal ultrason, spekulum muayenesi veya histeroskopi sırasında biyopsi gerekebilir. Kanamanın durmuş olması inceleme gereğini ortadan kaldırmaz; sonucu ve sonraki planı öğrenmek önemlidir. [4]

Menopoz sonrası kanamada vajinal veya endometrial incelme, polip ve endometrial hiperplazi ayırıcı tanıdadır. Uygulanacak tedavi bunlar arasında değişir. Başka bir kişiye iyi gelen hormon tedavisi, nedeni bilinmeyen kanama için doğrudan örnek alınmamalıdır. [4]

Çok yoğun devam eden kanama veya bayılacak gibi olma varsa acil yardım gerekir; Türkiye’de 112 aranabilir. Kişinin güvenli ulaşımı sağlanmalı, tek başına araç kullanması beklenmemelidir. Kanamanın olağan adet zamanına denk gelmesi, ağır belirtileri önemsiz yapmaz. [5]

Tedavi seçilirken gelecekte gebelik isteği ayrıca konuşulmalıdır. Kanamayı azaltmak, altta yatan hastalığı tedavi etmek ve üreme hedefini korumak her zaman aynı işlemle sağlanmaz. Hasta seçeneklerin yararlarını, sınırlılıklarını ve yeniden tedavi ihtimalini sormalıdır. [1]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.