ANTİFOSFOLİPİD SENDROMU

Trombozun yeri, görüntülemeyle doğrulanması, tetikleyicileri, tekrarı ve kullanılan ilaçlar kaydedilir. Gebelik kaybının haftası, preeklampsi/plasental yetmezlik, lupus öyküsü ve eski antikor sonuçları incelenir; olayların belge ve zaman ilişkisi önemlidir. [1]

MUAYENE VE ORGAN DEĞERLENDİRMESİ

Tek taraflı bacak şişliği, fokal nörolojik bulgu, livedo, dijital iskemi, kanama ve kalp kapağı bulguları değerlendirilir. Trombosit sayısı, böbrek işlevi ve olayın yerine yönelik görüntüleme, mikro/makrovasküler tutulumun ayrılmasına yardım eder. [2]

Trombozda malignite, immobilizasyon, östrojen maruziyeti ve başka trombofili nedenleri; gebelik kaybında anatomik/genetik ve diğer obstetrik nedenler araştırılır. Geçici enfeksiyon ilişkili antikor pozitifliği kalıcı APS’den ayrılmalıdır. [1]

LABORATUVAR VE TANI

Lupus antikoagülanı, antikardiyolipin IgG/IgM ve anti-β2 glikoprotein I IgG/IgM test edilir. Kalıcılık en az 12 hafta arayla iki ölçüm gerektirir. Antikoagülanlar özellikle lupus antikoagülanı testini bozabilir; test planı laboratuvar/hematolojiyle yapılır. [1,2]

SINIFLANDIRMA TANI DEĞİLDİR

2023 ACR/EULAR sisteminde klinik ölçütten üç yıl içinde pozitif antikor giriş koşuludur; klinik ve laboratuvar alanlarında ayrı ayrı ≥3 puan gerekir. Araştırma özgüllüğü için tasarlanan eşikler, bireysel hastada klinik tanıyı otomatik reddetmek için kullanılmaz. [2]

TROMBOTİK VE OBSTETRİK TEDAVİ

İlk venöz trombozda VKA ve genellikle INR 2–3 hedeflenir; provoke edilmemiş olayda uzun süreli tedavi gerekir. Arteriyel olayda hedef kanama/tromboz riskine göre kişiselleştirilir. Üçlü pozitif APS’de rivaroksaban kullanılmaz; arteriyel trombozlu APS’de DOAC’lardan kaçınılır. Obstetrik APS’de gebelikte düşük doz aspirin ve profilaktik heparin standart yaklaşımdır; önceki tromboz tedavi yoğunluğunu değiştirir. [3]

INR, kanama, yeni tromboz, uyum ve ilaç/besin etkileşimleri izlenir; sigara ve kardiyovasküler riskler azaltılır. Tedavi altında olay gelişirse önce yetersiz antikoagülasyon ve uyum araştırılır. Gebelik izlemi romatoloji/hematoloji ve yüksek riskli obstetriyle birlikte yürütülür. [3]

ACİL DURUMLAR

Ani nefes darlığı/göğüs ağrısı, inme belirtileri veya soğuk ağrılı ekstremite acildir. Kısa sürede çoklu organ trombozu katastrofik APS düşündürür; enfeksiyon gibi tetikleyicilerle birlikte hastanede hızla değerlendirilir. Antikoagülasyon, glukokortikoid ve plazma değişimi/IVIG gibi kombine tedaviler uzman ekipçe uygulanır. [3]