AORT ANEVRİZMALARI

GENEL BAKIŞ

Aort anevrizması, vücudun ana atardamarının bir bölümünde kalıcı genişlemedir. Göğüs içindeki torasik ve karın içindeki abdominal anevrizmaların nedenleri, izlemi ve onarım kararları aynı değildir. Anevrizma, aort duvarı tabakalarının ayrıldığı diseksiyonla eş anlamlı değildir; ancak her ikisi yaşamı tehdit eden komplikasyonlarla ilişkili olabilir. Pek çok anevrizma hiçbir yakınma vermeden, başka nedenle yapılan görüntülemede saptanır. [1]

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Büyüyen anevrizma bulunduğu yere göre göğüs, sırt veya karın ağrısı, ses kısıklığı ya da çevre organlara bası belirtileri oluşturabilir. Ani başlayan şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısında tek başına da acil yardım istenir. Bayılma, soğuk terleme veya ciddi halsizlik ek tehlike işaretleridir. Bilinen anevrizması olan kişi bu belirtileri rutin kontrol gününe kadar bekletmemelidir. Evde tansiyonun normal ölçülmesi ciddi aort sorununu güvenle dışlamaz. [5]

Anevrizma tanısı, her an yırtılacağı anlamına gelmez. Ama büyümenin ve komplikasyon riskinin izlenmesi gerekir. Kontrol sıklığı boyuta, nedene ve önceki ölçümlere bağlıdır. Onarım sonrası da görüntüleme gerekebilir; işlem yapılması bütün aortun yaşam boyu risksiz hale geldiği anlamına gelmez. Yeni bir ağrının nedenini kişinin kendisinin tahmin etmesi yerine sağlık ekibi değerlendirmelidir. [6]

NEDENLER VE TANI

Sigara kullanımı, hipertansiyon ve aile öyküsü özellikle abdominal hastalık değerlendirmesinde önem taşır. Karın aortunun değerlendirilmesinde ultrason sık kullanılan bir yöntemdir. Onarım planlanırken damarların ayrıntılı yapısını göstermek için BT anjiyografi gerekebilir. Ölçümün hangi yöntem ve düzlemle yapıldığı önemlidir; farklı tekniklerle elde edilen küçük farklar gerçek büyüme olarak yorumlanmamalıdır. Belirti veren veya yırtılma şüphesi olan durumda değerlendirme elektif taramadan farklı ve acildir. [2]

ONARIM VE İZLEM KARARI

Tedavi kararı yalnız çapın bir sayıyı aşmasına indirgenmez. Anevrizmanın yeri, biçimi, büyüme hızı, belirtiler, kişinin genel sağlığı ve beklenen yaşam süresi birlikte değerlendirilir. Açık ameliyat ile endovasküler onarımın kısa ve uzun dönem yararları ve riskleri farklıdır. Daha küçük kesi her kişide daha uygun veya kalıcı olarak daha az takip gerektiren seçenek anlamına gelmez. Damar anatomisi ve eşlik eden hastalıklar seçimi etkiler. [2]

Karar görüşmesinde onarımsız izlemin riski, girişimin riski, iyileşme dönemi ve ileride ek işlem gerekme olasılığı konuşulmalıdır. Özellikle endovasküler onarımdan sonra greft çevresinde devam eden akım gibi sorunları saptamak için düzenli takip önemlidir. Kişi görüntüleme randevularını yalnız ağrısı olmadığı için bırakmamalıdır. [2]

Torasik hastalıkta iki yaprakçıklı aort kapağı, Marfan veya başka kalıtsal aort hastalıkları araştırılabilir. Ailede aort hastalığı veya açıklanamayan ani ölüm öyküsü sorgulanır. Uygun kişilerde genetik danışmanlık ve yakınların görüntülenmesi önerilebilir. Bu özellikler onarım eşiğini ve kontrol planını değiştirebildiği için herkese aynı çap sınırını vermek doğru değildir. Vücut ölçüleri de bazı kararlarda dikkate alınır. [3]

Tansiyonun kontrolü, sigaranın bırakılması ve genel damar risklerinin yönetimi bakımın önemli parçalarıdır. Egzersiz ve ağır kaldırma konusunda kişisel öneri alınmalıdır. Gebelik planlayan aort hastalarında gebeliğin riski, ilaçlar ve gerekirse önleyici girişim seçenekleri önceden çok disiplinli biçimde görüşülür. Genç yaştaki tanı veya güçlü aile öyküsü, sıradan yaşa bağlı genişleme varsayımıyla geçiştirilmemelidir. [4]

Kontrole önceki görüntülerin yalnız raporunu değil, mümkünse görüntü dosyalarını da götürmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Hangi aort bölümünün geniş olduğu, mevcut çap, son değişim ve bir sonraki kontrol yöntemi yazılı olarak öğrenilebilir. Tedavi planı kişinin tercihlerini de içermeli; belirsizlikler açıkça konuşulmalıdır. Ailede yeni tanılar olduğunda takip ekibi ayrıca bilgilendirilmelidir. [3]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.