AORT DİSEKSİYONU
ÖZET
Aort diseksiyonu, kanın aort duvarının katmanları arasına girerek yalancı bir kanal oluşturmasıdır. Hayati organların kanlanmasını bozabilir ve damar yırtılmasına yol açabilir. Ani başlayan şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısında düşünülmesi gereken zaman duyarlı bir acildir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Erişkin akut aort diseksiyonu ve uzun dönem takip çerçevesi sunulur. Gebelik, kalıtsal aortopati ve travmatik aort yaralanmaları özel ekip yaklaşımı gerektirir.
HALK İÇİN ACİL BİLGİ
Aniden başlayan çok şiddetli göğüs veya sırt ağrısı, bayılma, nefes darlığı, konuşma bozukluğu ya da bir tarafta güç kaybı varsa 112’yi arayın. Belirtiler kalp krizi veya başka hastalıklarla karışabilir; evde ayırt etmeye çalışmak değerlendirmeyi geciktirmemelidir. [2]
AĞRI HER ZAMAN BULUNMAZ
Ağrısız diseksiyon da bildirilmiştir. Açıklanamayan nörolojik bulgu, dolaşım bozukluğu veya yeni kalp üfürümü olan seçilmiş hastalarda ağrı yokluğu güvenli dışlama değildir. Ağrısız olgu raporlarından hastalığın toplumdaki sıklığı veya tüm hastaların ölüm riski hesaplanamaz. [5]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Ağrının başlangıç anı, en başta en şiddetli olup olmadığı, yayılımı ve senkop sorgulanır. Hipertansiyon, bilinen aort genişlemesi, bağ dokusu hastalığı, ailede aort hastalığı, yakın aort girişimi/kalp ameliyatı ve kokain kullanımı risk değerlendirmesine katılır. [1]
FİZİK MUAYENE
Her iki kolda kan basıncı, periferik nabızlar ve nörolojik durum değerlendirilir. Yeni aort yetersizliği üfürümü, nabız/basınç asimetrisi, hipotansiyon veya şok önemli bulgulardır. Ekstremite ve karın organlarının kanlanma bozukluğu araştırılır; tek bir bulgunun yokluğu tanıyı dışlamaz. [1]
AYIRICI TANI
Akut koroner sendrom, pulmoner emboli ve diğer akut aort sendromları ayrılır. Diseksiyon koroner dolaşımı da etkileyebildiği için iskemik EKG veya troponin yüksekliği tanıyı dışlamaz. Klinik şüphede antitrombotik/fibrinolitik tedavi öncesi diseksiyon olasılığı acilen değerlendirilir. [1]
TANISAL YAKLAŞIM
GÖRÜNTÜLEME VE ANATOMİK SINIFLAMA
Şüpheli akut aort sendromunda hızlı BT anjiyografi temel incelemedir; uygun koşullarda TEE veya MR alternatif olabilir. Akciğer grafisi ve biyobelirteçler tek başına tanı koydurmaz. D-dimer yalnız düşük ön olasılıklı doğrulanmış dışlama yaklaşımında yardımcıdır. [3]
Çıkan aort tutulumu tip A; çıkan aort tutulmadan distal diseksiyon tip B olarak sınıflanır. [4]
TEDAVİ
ACİL TEDAVİ İLKELERİ
Yoğun bakımda invaziv basınç izlemi, analjezi ve anti-impuls tedavi başlanır. Kontrendikasyon yoksa intravenöz beta-bloker; ardından gerekirse vazodilatör kullanılır. Hedef, organ perfüzyonunu koruyarak sistolik basınç <120 mmHg ve kalp hızı 60–80/dakikadır; şokta mekanik biçimde basınç düşürülmez. [3]
Akut tip A acil cerrahi; komplike tip B uygun anatomide öncelikle endovasküler tedavi gerektirir. Komplikasyonsuz tip B başlangıçta medikal izlenir; yüksek riskli anatomi için erken girişim uzman ekipçe değerlendirilir. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
UZUN DÖNEM TAKİP
Medikal yönetilen veya onarım sonrası rezidüel hastalığı bulunan hastada BT/MR ile 1., 6. ve 12. aylarda, stabilse sonrasında yıllık izlem önerilir. Kan basıncı ve kalp hızı kontrolü sürdürülür. Kalıtsal hastalık olasılığına göre genetik değerlendirme ve aile taraması planlanır. [3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KÖTÜLEŞME VE SEVK
Yeni ağrı, bayılma, bilinç değişikliği veya kol/bacakta güçsüzlük acil yeniden değerlendirme gerektirir. Belirtilerin geçmesi güvenli iyileşme kanıtı değildir; hastaneye sevk ve aort ekibiyle iletişim geciktirilmemelidir. [2]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
REHABİLİTASYONUN SINIRLARI
Cerrahi sonrası erken mobilizasyon, stabil hastada ekip gözetiminde ve hedefe yönelik olabilir. Küçük randomize çalışmada işlevsel iyileşme bildirildi; bu sonuç ameliyatsız akut diseksiyonda serbest egzersiz veya herkes için aynı efor programı anlamına gelmez. [6]
KLİNİK AYRIM VE KARAR NOKTALARI
Hasta bağlamı ve kaynakların kapsamı birlikte değerlendirilmelidir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Aortic dissection clinical tool ↗
Emergency Care Institute, NSW Health · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Symptoms of aortic dissection ↗
Health Service Executive, Ireland · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
- 2022 ACC/AHA Guideline for the Diagnosis and Management of Aortic Disease ↗
Isselbacher EM ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-25
- 2024 ESC Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases ↗
ESC · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
- Painless Aortic Dissection. ↗
Marroush TS ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-25
- Early goal-directed mobilization in patients with acute type A aortic dissection: A randomized controlled trial. ↗
Lin Y ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA
7 ilgili çalışma seçilmiştir; 20 üst sınırdır, zorunlu sayı değildir.
01 · STABİL TİP B DİSEKSİYONDA UZUN DÖNEM TEVAR: INSTEAD-XL
Endovascular repair of type B aortic dissection: long-term results of the randomized investigation of stent grafts in aortic dissection trial.
Nienaber CA ve arkadaşları · Circulation. Cardiovascular interventions · 2013
Çalışma türü: Randomize kohortun uzun dönem analizi
Kapsam: 140 stabil tip B hasta; TEVAR ve medikal tedavi, yalnız medikal tedaviyle karşılaştırıldı.
ÖZET
Beş yılda aorta bağlı ölüm ve hastalık ilerlemesi TEVAR grubunda daha düşüktü; tüm nedenli ölüm farkı ana karşılaştırmada anlamlı değildi.
Uzamış izlem ve landmark analizleri; akut komplike hastaya veya her stabil hastaya aynı girişim zamanını doğrudan belirlemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 23922146 · DOI: 10.1161/CIRCINTERVENTIONS.113.000463
02 · AĞRISIZ AORT DİSEKSİYONUNUN KLİNİK GÖRÜNÜMÜ
Painless Aortic Dissection.
Marroush TS ve arkadaşları · The American journal of the medical sciences · 2017
Çalışma türü: Olgu ve sistematik olgu derlemesi
Kapsam: Sunulan olguya ek 86 yayımlanmış olgu.
ÖZET
Nörolojik bulgular, nefes darlığı ve nabız asimetrisi bildirildi; yanlış fibrinoliz veya antikoagülasyon örnekleri vardı.
Olgu yayın yanlılığı belirgindir; yüksek bildirilen ölüm oranı tüm diseksiyon hastalarının prognozu değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29173364 · DOI: 10.1016/j.amjms.2016.11.005
03 · KAN BASINCI VE AORT DİSEKSİYONU RİSKİ
Blood Pressure, Hypertension, and the Risk of Aortic Dissection Incidence and Mortality: Results From the J-SCH Study, the UK Biobank Study, and a Meta-Analysis of Cohort Studies.
Hibino M ve arkadaşları · Circulation · 2022
Çalışma türü: İki prospektif kohort ve kohort meta-analizi
Kapsam: Japon kohortu 534.378; UK Biobank 502.424 kişi; hipertansiyon meta-analizinde yedi çalışma.
ÖZET
Hipertansiyon ve daha yüksek sistolik/diyastolik basınç diseksiyonla pozitif ilişkiliydi.
Gözlemsel ilişki; belirli bir kişinin gelecekte diseksiyon geçirip geçirmeyeceğini veya tek tedavinin önleyici etkisini hesaplamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34743557 · DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.121.056546
04 · TİP A DİSEKSİYON CERRAHİSİ SONRASI ERKEN MOBİLİZASYON
Early goal-directed mobilization in patients with acute type A aortic dissection: A randomized controlled trial.
Lin Y ve arkadaşları · Clinical rehabilitation · 2023
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: 77 ameliyat edilmiş hasta; erken mobilizasyon 39, standart bakım 38.
ÖZET
İşlevsel durum, kas gücü ve bazı yatış sonuçları erken mobilizasyon lehineydi; ciddi egzersizle ilişkili olay bildirilmedi.
Küçük tek merkezli çalışmadır; nadir güvenlik sorunlarını dışlayamaz ve akut ameliyatsız hastaya genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37070198 · DOI: 10.1177/02692155231169822
05 · TİP B DİSEKSİYONDA ENDOVASKÜLER GİRİŞİMİN ZAMANLAMASI
Thoracic endovascular aortic repair for hyperacute, acute, subacute and chronic type B aortic dissection: Meta-analysis of reconstructed time-to-event data.
Sá MP ve arkadaşları · Trends in cardiovascular medicine · 2024
Çalışma türü: Zamana bağlı sonuçların yeniden oluşturulduğu meta-analiz
Kapsam: 13 çalışma; 4.793 hasta.
ÖZET
Subakut dönemde girişim bazı uzun dönem sonuçlarda daha elverişli görünüyordu.
Başlangıç şiddeti ve hasta seçimi zamanlama gruplarını etkiler; rüptür veya organ iskemisinde beklemeyi desteklemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38142754 · DOI: 10.1016/j.tcm.2023.12.005
06 · GEBELİK VE DOĞUM SONRASINDA AORT DİSEKSİYONU
Aortic dissection during pregnancy and postpartum.
Meng X ve arkadaşları · Journal of cardiac surgery · 2021
Çalışma türü: Sistematik olgu derlemesi
Kapsam: 80 rapor; 103 hasta.
ÖZET
Doğum öncesinde tip A, doğum sonrasında tip B daha sık bildirilmişti; multidisipliner yönetim vurgulandı.
Kontrolsüz yayımlanmış olgulardır; belirli doğum veya cerrahi sırasının üstünlüğünü nedensel olarak kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33928681 · DOI: 10.1111/jocs.15575
07 · DİSEKSİYON CERRAHİSİNDE PLAZMA STRATEJİSİ: VIPER-OCTA
Resuscitation of Endotheliopathy and Bleeding in Thoracic Aortic Dissections: The VIPER-OCTA Randomized Clinical Pilot Trial.
Stensballe J ve arkadaşları · Anesthesia and analgesia · 2018
Çalışma türü: Tek merkezli randomize pilot çalışma
Kapsam: 57 randomize hasta; birincil biyobelirteç için 44 değerlendirilebilir hasta.
ÖZET
Solvent/deterjanla işlenmiş plazmayla bazı endotel hasarı belirteçleri, kanama ve transfüzyon gereksinimi daha düşüktü.
Birincil sonuç biyobelirteçti; küçük pilot çalışma ölüm yararını kanıtlamadı ve büyük doğrulama gerektirir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29863610 · DOI: 10.1213/ANE.0000000000003545
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde değerlendirmeyi geciktirmeyin.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.