ARAŞTIRMA SONUÇLARININ GENELLENEBİLİRLİĞİ
ÖZET
Araştırma sonuçlarının genellenebilirliği, elde edilen bulgunun belirli başka kişilerde ve gündelik uygulama ortamında ne ölçüde kullanılabileceği sorusudur. Rothwell’in yöntem tartışması, yalnız araştırmanın kendi içinde doğru yürütülmesine değil, sonuçların kimlere uygulanacağının açıkça tanımlanmasına da dikkat çeker. “Bu araştırma kaliteli mi?” ile “Bu sonuç benim değerlendirdiğim gruba uygun mu?” birbirini tamamlayan, fakat aynı olmayan sorulardır. Dış geçerlilik hakkında karar verebilmek için hedef grup ve bakım ortamı görünür olmalıdır.
Fry ve arkadaşlarının UK Biobank karşılaştırması, katılımcıların genel nüfusla aynı özelliklere sahip olmadığını ve sağlıklı gönüllü seçiminin bulunduğunu göstermiştir. Bununla birlikte yazarlar, maruziyet ile hastalık arasındaki geçerli ilişkilerin değerlendirilmesi için örneklemin nüfusun bütün özelliklerini aynen yansıtmasının zorunlu olmadığını belirtmiştir. Temsil edicilik ile her araştırma sonucunun taşınabilirliği bu nedenle eş anlamlı değildir. Bir örneklemin farklı oluşu, bütün bulgularının otomatik olarak geçersiz olduğu sonucuna götürmemelidir.
Dahabreh ve arkadaşları, bir araştırmadaki ortalama tedavi etkisinin başka hedef topluluğa aktarılmasını inceleyen yöntemler sunmuştur. Araştırma verileri, hedef topluluğun başlangıç özellikleriyle birlikte kullanılabilir; sonuç modeli, katılım olasılığı modeli veya ikisini birleştiren yaklaşımlar uygulanabilir. Amaç yalnız daha büyük bir veri kümesi elde etmek değil, tanımlanan hedef topluluk için uygun bir etki tahmini üretmektir. Çalışma bu yaklaşımları simülasyonla karşılaştırmış ve bir klinik araştırma örneğinde göstermiştir.
Ayrı bir tasarım makalesi, böyle bir çıkarımın ek varsayımlara dayandığını açıklar. Ölçülen başlangıç özellikleri dikkate alındığında katılanlarla hedef topluluğun karşılaştırılabilir olması ve ilgili özellik gruplarının araştırmada temsil edilme olasılığının bulunması önemlidir. İstatistiksel ağırlıklandırma bu gereklilikleri kendiliğinden sağlamaz. Veri kaynaklarının nasıl örneklendiği, hangi hedef etki hakkında çıkarım yapılabileceğini belirler; yöntem adı tek başına genellenebilirlik güvencesi değildir.
Kennedy-Martin ve arkadaşlarının ilaç araştırmalarına ilişkin incelemesinde, gerçek yaşam hastalarıyla araştırma örneklemleri arasında yaş ve ek hastalık gibi farklar bildirilmiştir. İnceleme belirli alanlara ve yayınlara dayanır; bulgular her araştırmanın dış geçerliliğinin yetersiz olduğu biçiminde genellenmemelidir.
- dış geçerlilik
- hedef popülasyon
- taşınabilirlik
- temsil edicilik
- etki değiştiriciler
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN HEDEFİ BELİRLEME
Sonucun kimlere ve hangi bakım ortamına uygulanmak istendiğini açıkça tanımlayın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN BİLİMSEL AÇIKLAMA
PROFESYONEL İÇİN KARŞILAŞTIRMA YAKLAŞIMI
Çalışma örneklemiyle hedef topluluğun özelliklerini karşılaştırın; temsil farkını doğrudan bütün sonuçların geçersizliği saymayın.
NİCEL TAŞIMA YAKLAŞIMININ SINIRI
Katılım ve hedef popülasyon varsayımlarını, veri kaynağı örneklemesini ve ortak özelliklerin kapsamını değerlendirin.
ÖRNEKLEMİN KLİNİK BAĞLAMI
Yaş ve ek hastalık dağılımı gibi uygunluk farklarını uygulama kararıyla birlikte inceleyin.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- External validity of randomised controlled trials: “to whom do the results of this trial apply?” ↗
Peter M. Rothwell; Lancet · Kaynak tarihi: Ocak 2005 · Erişim: 2026-10-31
- Comparison of Sociodemographic and Health-Related Characteristics of UK Biobank Participants With Those of the General Population ↗
Anna Fry ve arkadaşları; American Journal of Epidemiology · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-31
- Extending inferences from a randomized trial to a new target population ↗
Issa J. Dahabreh ve arkadaşları; Statistics in Medicine · Kaynak tarihi: Çevrimiçi 2020-04-06; sayı 2020-06-30 · Erişim: 2026-10-31
- Study Designs for Extending Causal Inferences From a Randomized Trial to a Target Population ↗
Issa J. Dahabreh ve arkadaşları; American Journal of Epidemiology · Kaynak tarihi: Çevrimiçi 2020-12-16; sayı Ağustos 2021 · Erişim: 2026-10-31
- A literature review on the representativeness of randomized controlled trial samples and implications for the external validity of trial results ↗
Tessa Kennedy-Martin ve arkadaşları; Trials · Kaynak tarihi: 2015-11-03 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Konunun yöntemsel yorumunu doğrudan ele alan doğrulanmış özgün çalışma seçildi. Yirmi yayın bir kota değildir; bu seçki sistematik derleme veya uzman onayı değildir.
01 · İLAÇ ARAŞTIRMASI ÖRNEKLEMLERİNİN GERÇEK YAŞAM HASTALARINI TEMSİLİ
A literature review on the representativeness of randomized controlled trial samples and implications for the external validity of trial results
Tessa Kennedy-Martin ve arkadaşları · Trials · 2015
Çalışma türü: Yayımlanmış karşılaştırma çalışmalarının literatür incelemesi.
Kapsam: Kardiyoloji, ruh sağlığı ve onkoloji alanlarında 52 çalışma.
ÖZET
Çalışmaların 37’si araştırma örneklemlerinin gerçek yaşam hastalarını geniş ölçüde temsil etmediğini belirtti.
İngilizce yayınlar ve belirli alanlarla sınırlıdır. Eli Lilly finansmanı ve yazar ilişkileri bildirilmiştir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26530985 · DOI: 10.1186/s13063-015-1023-4
Bu içerik araştırma okuryazarlığı eğitimi içindir; kişisel sağlık kararı, bağımsız istatistik danışmanlığı veya araştırma protokolü onayı değildir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.