ARTROSKOPİ

AMAÇ VE UYGUN HASTA SEÇİMİ

Artroskopi, eklemin iç yapılarının küçük kesilerden yerleştirilen kamera ile değerlendirildiği cerrahi yöntemdir. Diz, omuz, ayak bileği, kalça, dirsek veya el bileğinde uygulanabilir. Muayene ve görüntüleme sonrasında, belirli bir eklem içi sorunun değerlendirilmesi veya onarılması amacıyla seçilir. Kamerayla bakılması ile bağ, kıkırdak veya başka bir yapının onarılması aynı büyüklükte girişimler değildir. Hastanın beklediği yarar, saptanan yapısal sorun ve planlanan müdahale arasında uyum bulunmalıdır. Sadece ağrının varlığı ameliyat gerekçesini tek başına oluşturmaz. [1]

Ortopedi hekimi yakınmaların süresini, yaralanma mekanizmasını, muayeneyi ve önceki tedavileri değerlendirir. Bazı hasarlar artroskopik, bazıları açık yöntemle veya iki yöntemin birlikte kullanılmasıyla tedavi edilir. İşlemden önce hangi yapının hedeflendiği, tamir mi yoksa başka bir müdahale mi planlandığı sorulmalıdır. Küçük kesiler daha kolay toparlanma sağlayabilse de eklem içindeki dokunun iyileşmesi zaman alır. Cerrahi sonrası rehabilitasyon bu nedenle önemlidir. Günlük yaşama dönüşün yalnız yaranın kapanmasına göre belirlenmesi doğru değildir. Beklenen sonuç, ameliyatın türüne ve hastalığın niteliğine bağlı olduğundan herkes için aynı başarı veya iyileşme süresi vaat edilemez. [1]

Artroskopik incelemede görülen her bulgu yakınmanın tek nedeni olmayabilir. Cerrah, bulguyu muayene ve görüntülemeyle birlikte yorumlayarak yapılacak işlemin kapsamını hastaya açıklamalıdır. [1]

ALTERNATİFLER VE YARARIN SINIRLI OLDUĞU DURUMLAR

Osteoartritte artroskopik yıkama veya temizleme rutin tedavi olarak önerilmez. NICE, osteoartritli kişilere bu amaçla artroskopik lavaj veya debridman sunulmamasını belirtir. Bu öneri, bütün eklem yaralanmalarında artroskopinin etkisiz olduğu anlamına gelmez; belirli bir dejeneratif hastalık ve müdahale içindir. Hastaya yalnız görüntülemede aşınma görülmesi nedeniyle ameliyat önerildiğinde, beklenen yararın ne olduğu ve alternatifler özellikle konuşulmalıdır. Başka bir onarılabilir lezyonun bulunması ayrı bir klinik değerlendirme gerektirir. [2]

Osteoartrit yönetiminde kişiye uygun tedavi edici egzersiz temel seçeneklerdendir. Gerektiğinde kilo yönetimi, bilgilendirme ve uygun ilaç tedavisi planlanır. Egzersizin başlangıcında rahatsızlık yaşanabilmesi, uzun dönem yarar hedefinin hekim veya fizyoterapistle görüşülmesini gerektirir. Belirgin işlev kaybı olan ve uygun cerrahi dışı yaklaşımlardan yeterli yarar görmeyen kişilerde eklem protezi değerlendirmesi gündeme gelebilir. Artroskopi ile protez birbirinin küçük ve büyük biçimi değildir; farklı amaç ve endikasyonları vardır. Tedaviyi seçerken ağrı kadar günlük işlev, kişinin hedefleri, eşlik eden hastalıklar ve daha önce denenmiş yöntemlerin sonuçları dikkate alınmalıdır. [2]

Osteoartritte tedavi hedefi yalnız görüntüdeki değişiklik değildir. Ağrının ve günlük işlev kaybının azaltılması, egzersize devam edebilme ve kişinin öncelikleri birlikte değerlendirilir. [2]

HAZIRLIK, RİSKLER VE TAKİP

Anestezi yöntemi ekleme, yapılacak işleme ve genel sağlığa göre seçilir. Gebelik olasılığı, hastalıklar ve kullanılan ilaçlar bildirilir. Açlık ve ilaç düzenleme talimatını ameliyat ekibi verir; kan sulandırıcılar kendi kendine kesilmez. Eve dönüş, işten izin ve evde yardım önceden planlanır. Ameliyat sonrası yük verme, egzersiz ve pansuman önerileri yapılan onarıma göre değişebilir. Başka bir hastanın hızla yürümüş olması, aynı davranışın herkes için güvenli olduğunu göstermez. Yazılı rehabilitasyon planı alınmalıdır. [3]

Enfeksiyon, pıhtı oluşumu, anestezi reaksiyonu ve eklem çevresinde ağrı veya duyu değişikliği görülebilen komplikasyonlardır. Ateş, artan şiddetli ağrı, kötü kokulu yara akıntısı, belirgin kızarıklık veya şişlik ve yeni uyuşma gecikmeden bildirilir. Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısında acil yardım gerekir. Kontrolde yara, eklem hareketi ve işlevsel ilerleme değerlendirilir. İşe ve sürüşe dönüş takvimden çok güvenli hareket yeteneği ve ekibin önerisine dayanır. Toparlanma süresi haftalar veya aylar arasında değişebilir; düzenli fizyoterapi gerekiyorsa cerrahinin ayrılmaz parçası olarak görülmelidir. [3]

Taburculukta kullanılacak yardımcı yürüme aracı veya egzersiz planı gösterilmelidir. Ağrı kontrolü yetersizse kişi önerilen hareketleri zorlayarak yapmak yerine ilgili ekiple görüşmelidir. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Küçük kesi, küçük rehabilitasyon gereksinimi anlamına gelmez; eklem içindeki işlem belirleyicidir. [1]