ASPERGİLLOZ
ÖZET
Aspergilloz, Aspergillus küfleriyle ilişkili farklı hastalıkları kapsar. Çevredeki sporların solunması yaygındır; her temas hastalık oluşturmaz. Alerjik bronkopulmoner aspergilloz, kronik pulmoner enfeksiyon, aspergilloma ve invaziv hastalık aynı tedaviye sahip değildir. Bir balgam örneğinde mantar üremesi de tek başına doku invazyonunu kanıtlamaz. Hastanın bağışıklık durumu, akciğer yapısı ve klinik seyri birlikte değerlendirilmelidir. [1] Astım veya kistik fibrozis gibi hastalıklar alerjik biçimlerle, önceden oluşmuş akciğer boşlukları kronik biçimlerle ilişkili olabilir. Uzamış nötropeni, hematolojik malignite, organ veya kök hücre nakli ve yoğun immünsüpresyon invaziv enfeksiyon riskini artırır. Bu grupta ateş, öksürük, göğüs ağrısı veya yeni nefes darlığı daha düşük değerlendirme eşiği gerektirir. Enfeksiyon akciğer dışına yayılabilir. [2]
GENEL OKUYUCU
GİRİŞ
Yerel paket sırası: 76; kalıcı kimlik değildir. Durum: klinik/editoryal inceleme bekleyen taslak. Kaynak kontrolü: 25 Ekim 2026. Kapsam: Aspergillus hastalık spektrumu; bakteriyel pnömoni, astım ve dermatofitlerden ayrı.
GENEL BAKIŞ VE RİSK
Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.
TANI VE AYIRICI TANI
Tanısal yöntemler hastalık biçimine göre seçilir. BT, solunum örneklerinde kültür ve mikroskopi, uygun hastada galaktomannan, PCR veya doku incelemesi kullanılabilir. Testler aynı duyarlılığa sahip değildir ve klinik ön olasılıkla yorumlanır. Bir testin negatif olması bütün hastalarda invaziv enfeksiyonu dışlamaz. Kültür ayrıca tür ve gerektiğinde ilaç duyarlılığı değerlendirmesine katkı sağlar. [2] ABPA değerlendirmesinde mantara duyarlanma, total IgE, diğer immünolojik bulgular ve uyumlu görüntüleme bir arada ele alınır. Sadece yüksek IgE veya astım alevlenmesi tanı koydurmaz. Mukus tıkaçları ve değişen infiltratlar ipucu olabilir. Bronkoskopi her olguda rutin değildir; tanı belirsizliği, açıklanamayan kanama veya başka enfeksiyon şüphesinde seçici kullanılır. Tedavi öncesi tüberküloz gibi alternatiflerin düşünülmesi önemlidir. [3]
TEDAVİ YAKLAŞIMI
ABPA'da akut tablo için oral steroid veya uygun azol tedavisi uzman değerlendirmesiyle seçilebilir; tekrarlayan alevlenmeler farklı yaklaşım gerektirebilir. Belirtisiz her ABPA hastasına otomatik tedavi başlanmaz. Tedavi yanıtı yakınmalar, görüntüleme ve uygun immünolojik ölçümlerle değerlendirilir. Alerjik inflamasyon için kullanılan steroid yaklaşımı invaziv hastalığa aynen uygulanmamalıdır; ayrım yapılmadan steroid artırmak güvenli değildir. [3] İnvaziv hastalık güçlü biçimde düşünülüyorsa tedavi tanısal değerlendirmeyle birlikte gecikmeden planlanır. Küfe etkili triazoller önemli seçeneklerdir; ağır hastalık, direnç olasılığı ve konak özellikleri ilaç seçimini etkiler. Bazı hastalarda kombinasyon tedavisi düşünülebilir, ancak bütün gruplarda tek bir rejimin üstünlüğü kesin değildir. Güncel ATS önerilerinin dayandığı verilerin önemli bölümü hematolojik malignite ve kök hücre nakli hastalarından gelir; başka hasta gruplarına doğrudan genellenmez. [4]
İLAÇ GÜVENLİĞİ
Azoller birçok ilaçla etkileşir; özellikle takrolimus, siklosporin ve benzeri tedavilerde düzey ve toksisite izlemi önemlidir. Karaciğer testleri, elektrokardiyografik riskler ve uygun ilaç düzeyleri değerlendirilir. Böbrek işlev bozukluğu yalnız etkin maddeyi değil, damar yoluyla verilen ürünün taşıyıcı maddesini de önemli kılabilir. Oral ve intravenöz vorikonazol bu açıdan aynı kabul edilmez. Amfoterisin preparatlarının böbrek ve elektrolit etkileri de gözetilir. [5] Tedavi süresi hastalık biçimi, immünsüpresyonun devamı ve yanıta göre değişir. Kronik pulmoner hastalıkta uzun süreli tedavi ve görüntüleme izlemi gerekebilir. Aspergillomada kanama ve anatomik uygunluk, cerrahi veya başka müdahale kararını etkiler. Gebelik, çocukluk ve organ işlev bozukluğunda ilaç seçimi ayrıca uzmanlık gerektirir. Sabit doz veya süreyi bu genel metinden çıkarmak uygun değildir. [5]
KIRMIZI BAYRAKLAR VE TAKİP
Önemli miktarda kanlı balgam, ağır nefes darlığı, bilinç değişikliği veya hızla kötüleşme acil değerlendirme gerektirir. Bağışıklığı baskılanmış kişide yeni ateş de geciktirilmemelidir. Hastaya hangi belirtilerde hangi ekibe ulaşacağı açıklanır. Çevresel maruziyet riskini azaltma önerileri kişisel riskle uyumlu olmalıdır; bütün küf temasının tamamen önlenebileceği söylenmez. [1] Azol direnci, daha önce azol kullanmamış kişilerde de görülebilir. Beklenen iyileşme olmadığında yalnız dozu artırmak yerine tanı, emilim, etkileşimler, direnç ve başka etkenler yeniden değerlendirilir. Kültür ve duyarlılık incelemesi gereksinimi mikrobiyolojiyle görüşülür. Takip, ilacın verilmesinden ibaret değil, hem etkinliğin hem güvenliğin sürekli değerlendirilmesidir. [2]
AKIL KARTI
Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.
ÖĞRETİCİ TABLO
Bu bölümün içeriği öğretici tabloda sunulmuştur.
AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA
Önce hastalık biçimini ayır. Kolonizasyon invazyon değildir. Azol reçetesinde etkileşim kontrolünü unutma. [1,5]
Bu sürümde ayrı bir profesyonel bölüm bulunmuyor.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- NHS — Aspergillosis ↗
NHS · Erişim: 2026-10-25
- CDC — Clinical overview of aspergillosis,5 Ekim2026 ↗
CDC · Erişim: 2026-10-25
- ISHAM — ABPA clinical practice guideline,2024 ↗
ISHAM · Erişim: 2026-10-25
- ATS — Invasive pulmonary aspergillosis treatment guideline,2025 ↗
ATS · Erişim: 2026-10-25
- IDSA — Aspergillosis diagnosis and management guideline,2016 ↗
IDSA · Erişim: 2026-10-25
Bu içerik kişisel muayene ve tedavi planının yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.