AVÜLSE DAİMİ DİŞİN REPLANTASYONU

Daimi bir dişin travma sonucu yuvasından tamamen çıkması diş hekimliği acilidir. Replantasyon, çıkan dişin yeniden yuvasına yerleştirilmesidir. Hızlı ve uygun ilk yardım dişin korunma şansını artırabilir. Ancak süt dişi yerine geri konmaz; altta gelişen daimi dişe zarar verilebilir. Çocuk olması, çıkan dişin mutlaka süt dişi olduğu anlamına gelmez.

Diş yalnız ağızda görünen beyaz taç bölümünden tutulmalıdır; köke dokunulmamalıdır. Kirliyse süt, serum fizyolojik veya tükürükle nazikçe durulanabilir. Daimi diş kolayca yerine oturuyorsa yerleştirilip temiz bez üzerine hafifçe ısırılabilir. Yerine konamıyorsa süt veya kişinin bir kaba tükürdüğü tükürük içinde taşınır. Her durumda hemen diş hekimine başvurulur.

Kökü ovalamak, kazımak veya dezenfektanla temizlemek korumayı kolaylaştırmaz. Dişin kurumasına izin verilmemelidir. Tam bir diş yerine kırık parça bulunduysa parçayı zorla yuvaya sokmaya çalışmayın. Diş bulunamasa da acil değerlendirme gerekir; yutulmuş veya solunum yoluna kaçmış olması araştırılabilir. Kliniğe dişin tamamen çıktığını söylemek doğru yönlendirmeye yardımcı olur.

Diş yaralanması baş ve yüz travmasıyla birlikte olabilir. Önce hayatı tehdit eden yaralanmalar ve genel travma güvenliği değerlendirilir. Kayıp dişin aslında diş etinin içine itilmiş olması da mümkündür. Olayın zamanı, dişin kuru kaldığı süre ve yapılan ilk yardım tedavi planını etkiler. Tetanoz aşı durumu klinik değerlendirmede sorgulanır.

Gecikmiş başvuru dişi otomatik çöpe atma gerekçesi değildir. Şili’nin 2025 rehberi, kök ucu kapanmış daimi dişte bir saati aşan avülsiyonda da replantasyonu koşullu olarak önerir. Kanıtın kesinliği çok düşüktür; bu, beklemenin güvenli olduğu veya başarının garanti edildiği anlamına gelmez. Karar kişiye ve dişin durumuna göre verilir.

Türkiye’deki retrospektif bir hastane araştırmasında yeniden yerleştirilip takip edilen 51 dişin 17’si korunmuştur. Kuru saklanan dişlerde ağızda kalma süresi daha kısadır. Bu sonuç her hastanın aynı başarı olasılığına sahip olduğunu göstermez. Başvuru gecikmesi, saklama koşulları ve takip seçimi gibi etkenler gözlemsel sonuçları etkileyebilir; uzun dönem kontrol önemlidir.