AXENFELD-RİEGER SENDROMU
ÖZET
Axenfeld-Rieger sendromu, gözün ön bölümünün doğumsal gelişim farklılıklarıyla karakterize genetik bir tablodur. İris ince veya yetersiz gelişmiş olabilir; göz bebeği merkezden kayabilir ya da iriste birden fazla göz bebeği varmış gibi görünen açıklıklar bulunabilir. Göz dışındaki bulgular arasında diş sayısı veya boyutundaki farklılıklar ve göbek çevresindeki fazla deri yer alabilir. Bulguların bileşimi her hastada aynı değildir.
Glokom, görmeyi tehdit eden temel sorunlardan biridir; ancak görsel sonuç yalnız basınçla belirlenmez. Kırma kusuru, ambliyopi ve şaşılık da görmeyi etkileyebilir. Bu nedenle glokom uzmanı ve çocuk göz hekimi birlikte değerlendirme yapar. Diş, kalp veya nörolojik bulgular olduğunda ilgili uzmanlıkların katılımı gerekir. Tedavinin hedefi, göz içi basıncını kontrol ederken çocuğun görsel gelişimini de desteklemektir.
PITX2 ve FOXC1 ilişkili hastalıklar göz bulguları bakımından örtüşse de sistemik özellikleri farklılaşabilir. Yüz yirmi sekiz kişinin incelendiği bir çalışmada PITX2 ile diş ve göbek bulguları, FOXC1 ile işitme ve doğumsal kalp sorunları öne çıkmıştır. FOXC1 grubunda glokom daha erken başlayabilmiştir. Bu ilişkiler tek bir hastada bütün bulguların bulunacağını göstermez; moleküler sonuç bakım planını kişiselleştirmeye yardımcı olur.
Göz değerlendirmesi iris görünümünün yanı sıra ön kamara açısını, göz içi basıncını ve optik siniri kapsar. Gerekli hastalarda görme alanı incelemesi de kullanılır. Glokomun ortaya çıkma yaşı değişkendir; çocuklukta normal bir ölçüm daha sonraki dönemde hiç sorun olmayacağını garanti etmez. Klinik görünümü benzer olan diğer ön segment gelişim bozukluklarının ayrımı da önemlidir.
Bazı hastalarda ilaç tedavisine ek olarak ameliyat, hatta birden fazla girişim gerekebilir. Küçük retrospektif cerrahi seriler, farklı yöntemlerin sonuçlarının hasta seçimi ve izlem süresinden etkilendiğini gösterir. Bu nedenle bir çalışmadaki en yüksek başarı yüzdesi herkes için aynı ameliyatın seçilmesi anlamına gelmez; karar uzman tarafından bireysel göz yapısına ve önceki tedavilere göre verilmelidir.
- Axenfeld-Rieger sendromu
- PITX2
- FOXC1
- glokom
- ön segment disgenezi
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Kalıtım çoğunlukla otozomal dominanttır. PITX2 veya FOXC1 değişiklikleri saptanabilir; bazı klinik olgularda bilinen genlerde neden gösterilemez. Negatif sonuç, bütün gelişimsel göz bulgularının yok sayılması anlamına gelmez.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Corectopia, iris hipoplazisi ve göz bebeği benzeri ek açıklıklar görülebilir. Glokom bebeklikte başlayabileceği gibi daha geç dönemde de ortaya çıkabilir ve görme kaybına yol açabilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Ani görememe veya şiddetli göz ağrısında acil değerlendirme gerekir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Ailede benzer iris görünümü veya glokom öyküsü araştırılır. Aile üyelerinin göz ve açı muayenesi, fark edilmemiş olguları saptamaya yardımcı olabilir. Çocukta göz dışı tutulum için pediatri değerlendirmesi planlanır.
FİZİK MUAYENE
Biyomikroskopi ve gonioskopide öne yerleşmiş Schwalbe çizgisi, posterior embriyotokson ve açıya uzanan iris köprüleri araştırılır. Basınç ve optik sinir değerlendirmesi iris görünümünden ayrı kaydedilir.
AYIRICI TANI
Primer konjenital glokom, Peters anomalisi ve diğer iris hipoplazileri ayırıcı tanıdadır. Kornea yapısı ve opasitenin özellikleri, iris ve açı bulgularıyla birlikte yorumlanır.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Klinik tanı göz muayenesiyle değerlendirilir; sistemik bulgular destekleyicidir. Moleküler test, genetik nedeni belirlemeye ve danışmanlığa yardımcı olabilir.
Genin tanımlanması göz dışı taramayı yönlendirir; tek bir genel sendrom etiketi bütün hastaların ihtiyaçlarını açıklamayabilir.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Glokom tedavisi topikal ilaçlarla başlayabilir; yeterli kontrol sağlanamazsa cerrahi gerekebilir.
Brimonidin iki yaş altında ciddi santral ve solunumsal etkiler nedeniyle kullanılmamalıdır.
Açı cerrahisi, filtreleme ameliyatı veya drenaj cihazı seçimi uzman tarafından yapılır. Küçük serilerdeki yöntem karşılaştırmaları randomize üstünlük kanıtı değildir.
İZLEM VE ÖNERİLER
PITX2 ilişkili hastalıkta diş ve büyüme değerlendirmesi; FOXC1 ilişkili hastalıkta işitme ve kalp değerlendirmesi özellikle önemlidir. Kohort yazarları gen temelli izlem önermiştir; bireysel belirtiler ve yerel uzman planı dikkate alınır.
Çocuklar göz içi basıncı yükselmesi açısından düzenli izlenir. Aile muayenesi yalnız başlangıç tanısını değil, fark edilmemiş hastalığı belirlemeyi de hedefler.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Yeni ani görme kaybı acil göz değerlendirmesi gerektirir.
Görme azalması yalnız glokoma bağlanmamalı; ambliyopi ve kırma kusuru gibi eşlikler çocuk göz hekimince değerlendirilmelidir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Axenfeld-Rieger syndrome ↗
MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2019-11-01 · Erişim: 2026-10-28
- Axenfeld-Rieger syndrome: more than meets the eye ↗
Journal of Medical Genetics · Kaynak tarihi: 2022-07-26 · Erişim: 2026-10-28
- Ophthalmological Manifestations of Axenfeld-Rieger Syndrome: Current Perspectives ↗
Clinical Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2023-03-10 · Erişim: 2026-10-28
- Surgical outcomes of Glaucoma associated with Axenfeld-Rieger syndrome ↗
BMC Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2020-05-01 · Erişim: 2026-10-28
- Axenfeld-Rieger syndrome ↗
Orphanet · Kaynak tarihi: 2011-07 · Erişim: 2026-10-28
- Secondary Glaucoma: Glaucoma Associated With Non-Acquired Ocular Anomalies ↗
American Academy of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2015 · Erişim: 2026-10-28
- Vision loss ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2025-08-28 · Erişim: 2026-10-28
- Brimonidine tartrate ophthalmic solution prescribing information ↗
Somerset Therapeutics / DailyMed · Kaynak tarihi: 2025-03 · Erişim: 2026-10-28
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · AXENFELD-RİEGER SENDROMUNDA GÖZÜN ÖTESİNDEKİ BULGULAR
Axenfeld-Rieger syndrome: more than meets the eye
Reis LM, Maheshwari M, Capasso J ve ark. · Journal of Medical Genetics · 2023
Çalışma türü: Klinik-genetik kohort ve önceki olguların birleşik analizi.
Kapsam: 128 kişi; 81 yeni, 47 önceden bildirilmiş olgu.
ÖZET
PITX2 ve FOXC1 gruplarında farklı sistemik örüntüler ve gen temelli bakım gereksinimleri saptandı.
Tüm bireylere aynı tarama yapılmadı; bazı bulgular eksik saptanmış olabilir. 128 bağımsız yeni olgu değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35882526 · DOI: 10.1136/jmg-2022-108646
02 · AXENFELD-RİEGER İLİŞKİLİ GLOKOMDA CERRAHİ SONUÇLAR
Surgical outcomes of Glaucoma associated with Axenfeld-Rieger syndrome
Zepeda EM, Branham K, Moroi SE, Bohnsack BL · BMC Ophthalmology · 2020
Çalışma türü: Retrospektif tek merkez cerrahi serisi.
Kapsam: 32 hasta; 23 hastada glokom; 18 hastanın 31 gözünde cerrahi.
ÖZET
Birçok gözde basınç kontrolü için birden fazla ameliyat gerekti.
Yöntem alt grupları küçük, takip süreleri farklı ve seçim randomize değildi; belirli cihazın evrensel üstünlüğünü kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32357855 · DOI: 10.1186/s12886-020-01417-w
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.