BAĞIMLI KİŞİLİK BOZUKLUĞU
ÖZET
Bağımlı kişilik bozukluğu, kişinin bakım ve destek alma ihtiyacının aşırı ve yaygın hale gelmesiyle tanımlanan bir örüntüdür. Ayrılma korkusu, boyun eğme ve tek başına karar vermekte güçlük görülebilir. İnsanlardan yardım istemek tek başına hastalık değildir; değerlendirme erken erişkinlikten beri süren davranışların kişinin özerkliğini ve yaşamını nasıl etkilediğine odaklanır. Tanı kalıcı klinik özelliklerin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Kişi günlük seçimlerde sürekli güvence arayabilir, başkalarının hayatının önemli alanlarını yönetmesini isteyebilir veya destek kaybı korkusuyla anlaşmazlık belirtmekten kaçınabilir. Bir ilişki sona erdiğinde yoğun çaresizlik yaşanabilir. İlişkiyi kaybetmeme isteği bazen fiziksel, duygusal veya cinsel istismara katlanma riskini artırabilir. Bu kırılganlık, kişinin zarar görmesini haklı çıkarmaz; güvenlik ve ilişkilerin etkisi bakım görüşmesinde önemlidir.
Ruh sağlığı görüşmesinde geçmiş deneyimler, ilişkiler ve iş yaşamı ele alınır. Psikoterapi, düşünce ve duyguların davranışlarla bağlantısını anlamaya, bağımsızlık korkusunu incelemeye ve kendini uygun biçimde ifade etme becerisini geliştirmeye yardımcı olabilir. Depresyon veya kaygı gibi eşlik eden sorunlar ayrıca tedavi edilir. Bakımın amacı kişiyi başkasına daha fazla bağımlı kılmak değil daha sağlıklı ilişki ve karar verme yollarını desteklemektir.
Konuşma terapisinde yaşamla ilgili daha bağımsız seçimler yapabilmek önemli bir hedeftir. Değişimin uzun süreli terapi gerektirebileceği anlatılır; destek, hızlı veya garantili bir düzelme vaadi biçiminde sunulmamalıdır. Alkol ya da madde sorunları ve depresyon gibi ek güçlükler gözden kaçırılmamalıdır. İntihar düşüncesi ya da girişimi olduğunda acil yardım geciktirilmez; girişim sonrası kişi yardım çağrılmış olsa da yalnız bırakılmaz.
Şema terapisini değerlendiren çok merkezli bir araştırmada, farklı kişilik bozuklukları bulunan üç yüz yirmi üç kişi üç tedavi yaklaşımına ayrılmıştır. Üç yıl sonraki kör görüşmelerde kişilik bozukluğu tanısından düzelme şema terapisi grubunda daha fazla bulunmuştur. Ancak örneklem yalnız bağımlı kişilik bozukluğundan oluşmamıştır ve öz bildirim ölçümlerinde aynı farklar görülmemiştir. Sonuçlar bu tanıdaki her birey için kesin başarı oranı değildir.
- bağımlı kişilik bozukluğu
- ayrılma korkusu
- özerklik
- psikoterapi
- istismar kırılganlığı
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Aşırı bakım ihtiyacı özerkliği ve ilgi alanlarını sınırlayabilir.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Kararda güvence arama, yalnızlıkta çaresizlik ve destek kaybından korkma görülebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
İlişki ve çalışma güçlükleri için profesyonel değerlendirme alın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
İlişkiler, karar verme, ayrılma korkusu ve erken erişkinlikten beri seyir değerlendirilir.
FİZİK MUAYENE
Genel kişilik değerlendirmesinde muayene ve gerekli testler bedensel nedenleri araştırabilir.
AYIRICI TANI
Kaçıngan örüntü, borderline örüntü ve depresyon/panik/agorafobiye eşlik eden bağımlılık ayrılır.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Kalıcı aşırı bakım ihtiyacı ve sekiz tanımlı özellikten en az beşi; erken erişkinlik başlangıcı aranır.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Psikoterapi bağımsızlık ve kendini ifade etmeye odaklanır; klinisyen tedavi ilişkisinde bağımlılığı pekiştirmemelidir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Daha bağımsız seçimler, depresyon ve alkol/madde sorunları izlenir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
İntihar düşüncesi veya girişiminde acil yardım alın; girişim sonrası yalnız bırakmayın.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Dependent Personality Disorder (DPD) ↗
MSD Manual Professional · Kaynak tarihi: 2023-09 inceleme; 2026-01 güncelleme · Erişim: 2026-10-28
- Dependent Personality Disorder ↗
Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2023-09-28 · Erişim: 2026-10-28
- Dependent personality disorder ↗
MedlinePlus Medical Encyclopedia · Kaynak tarihi: 2024-10-20 · Erişim: 2026-10-28
- Personality disorders: diagnosis and treatment ↗
Mayo Clinic · Kaynak tarihi: 2023-07-14 · Erişim: 2026-10-28
- Results of a multicenter randomized controlled trial of the clinical effectiveness of schema therapy for personality disorders ↗
American Journal of Psychiatry · Kaynak tarihi: 2014-03 dergi sayısı; erken çevrimiçi gün bağımsız doğrulanmadı · Erişim: 2026-10-28
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
1 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · KİŞİLİK BOZUKLUKLARINDA ŞEMA TERAPİSİNİN ÇOK MERKEZLİ DENEMESİ
Results of a multicenter randomized controlled trial of the clinical effectiveness of schema therapy for personality disorders
Bamelis LLM, Evers SMAA, Spinhoven P, Arntz A · American Journal of Psychiatry · 2014
Çalışma türü: Tek kör, çok merkezli randomize kontrollü çalışma.
Kapsam: 323 karışık tanılı hasta; şema 147, olağan bakım 135, açıklığa kavuşturma odaklı terapi 41.
ÖZET
Üç yıllık kör görüşmede tanısal düzelme şema lehine; öz bildirim sonuçlarında fark yok.
Bağımlı kişilik bozukluğuna özel tek tanılı örneklem değil; kişisel kür oranı vermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 24322378 · DOI: 10.1176/appi.ajp.2013.12040518
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.