BAKTERİYEL KÜLTÜR VE ANTİBİYOTİK DUYARLILIK TESTLERİ

İKİ FARKLI SORUYA YANIT

Antibiyotik duyarlılık testi, saptanan bakterinin belirli antibiyotiklere laboratuvarda verdiği yanıtı inceler. Kültür ve duyarlılık bu nedenle bağlantılı, fakat farklı aşamalardır. Direnç, kişinin vücudunun antibiyotiğe alışması veya ilaca alerjisi olması demek değildir; bakterinin ilaç etkisine karşı dayanıklılığıyla ilgilidir. Sonuç, uygun tedavinin seçilmesine yardımcı olur. Rapordaki antibiyotik isimleri kişinin kendi başına seçim yapabileceği bir alışveriş listesi olarak görülmemelidir. [2]

ÖRNEK VE BEKLEME SÜRECİ

Örnek toplama yöntemi teste göre değişir. İdrar kabının iç yüzeyine dokunmamak, istenen bölgeden doğru materyali almak ve verilen toplama talimatını izlemek önemlidir. Kullanılan antibiyotikler ve diğer ilaçlar ekibe bildirilmelidir. Laboratuvarda bakterinin çoğalması zaman aldığı için sonuç hemen çıkmayabilir; bazı bakteriler daha yavaş ürer. İlk bilgi ile tamamlanmış kültür ve duyarlılık raporu farklı zamanlarda gelebilir. Bekleme süresi tek başına enfeksiyonun ağırlığının göstergesi değildir. [1]

Kan kültüründe örnek alınırken derideki bakterilerin şişeye karışması, gerçekte kanda olmayan bir bakterinin üremesine yol açabilir. Buna kontaminasyon denir. Uygun cilt temizliği ve doğru örnek alma tekniği bu riski azaltır. Gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek için şüpheli üreme dikkatle değerlendirilir; ancak pozitif bir sonuç yalnız “deriden gelmiştir” denilerek geçiştirilmez. Kan kültürü, özellikle ciddi enfeksiyon kuşkusunda önemli bir tanı aracıdır. [4]

Kan kültürü gerektiğinde, örneklerin antimikrobiyal tedavi başlanmadan önce alınması tanısal değerlendirmeyi destekler. Yetişkinlerde birden fazla kültür seti istenmesi aynı işlemin gereksiz tekrarı değildir; yeterli örnek hacmi ve uygun toplama, etkeni yakalama olasılığını artırır. Örnek alma planını sağlık ekibi düzenler. Hastanın görevi antibiyotiği kendi kararıyla geciktirmek değil, önceden aldığı tedavileri doğru bildirmektir. [4]

PROFESYONEL YORUM İLKESİ

EUCAST sisteminde duyarlılık kategorileri, antibiyotiğin bakteriye ulaşan etkili miktarıyla birlikte düşünülür. Maruziyet yalnız tabletin üzerindeki miktar değildir; uygulama yolu, doz aralığı, infüzyon süresi ve enfeksiyon bölgesindeki dağılım da önemlidir. Bu nedenle aynı harfin anlamı kullanılan yorum sistemi bilinmeden başka bir rapora taşınmamalıdır. “I” kategorisini otomatik olarak dirençli saymak EUCAST'ın güncel tanımıyla uyumlu değildir. Doz veya uygulama değişikliklerini tedaviyi düzenleyen ekip belirler. [3]

Kan kültüründe üreyen organizma, örneklerin kaçında ürediği ve örnek alma kalitesi birlikte değerlendirilir. Yetersiz veya kirlenmiş örnek, sonuç üzerinden verilen kararları zayıflatabilir. Kontaminasyonun yanlış enfeksiyon tanısına dönüşmesi gereksiz tedaviye ve hastanede daha uzun kalmaya neden olabilir. Laboratuvar ile klinik ekip arasındaki iletişim bu nedenle rapordaki teknik ayrıntıların anlaşılmasını sağlar. Bir sonucun klinik önemini yalnız pozitif veya negatif kelimesine indirgemek güvenli değildir. [4]

KAVRAMSAL HIZLI KART

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

GÜVENLİ KULLANIM

Antibiyotikler virüslere karşı etkili değildir. Başkasına yazılmış ilaç kullanılmamalı, kalan antibiyotik sonraki bir hastalık için saklanarak başlanmamalıdır. Kültür sonucu çıktı diye mevcut tedavi kendi kendine kesilmez veya değiştirilmez; rapor ve kişinin durumu birlikte değerlendirilir. Duyarlılık testinin amacı gelişigüzel daha güçlü ilaç kullanmak değil, gerektiğinde uygun antibiyotik seçimini desteklemektir. [2]