BAŞ DÖNMESİ: OLASI NEDENLER VE NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

KLİNİK ANAMNEZ: ZAMAN ÇİZELGESİ VE EŞLİK EDEN YAKINMALAR

Bu klinik yol ağırlıkla erişkin değerlendirmesine yöneliktir. Hastanın “dönme”, “sersemlik” veya “bayılacak gibi olma” sözcüklerini kaydedin, ancak nedeni yalnız bu tanıma bağlamayın. İlk başlangıç zamanını, sürekli mi ataklar halinde mi olduğunu, her atağın süresini, önceki atakları ve hareketle ilişkisini sorun. Kusma, ishal, ateş veya yetersiz sıvı alımı; yeni ilaç sonrası başlangıç; göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ve kanama bulguları farklı değerlendirme yolları gerektirir.

Özgeçmişte diyabet, kalp hastalığı, geçirilmiş inme ve nörolojik hastalıkları; yakın enfeksiyon, travma ve mevcut tedavileri araştırın. Baş dönmesini otomatik olarak iç kulağa bağlamak, hipoglisemi, aritmi, kan kaybı veya şoku gözden kaçırabilir. İlk kez gelişen, kötüleşen veya işitme değişikliğiyle birlikte olan yakınma yeniden değerlendirilmelidir. Şiddetli kusma nedeniyle sıvı tutamama, muayene kadar tedavi ve güvenli izlem kararını da etkiler.

ANAMNEZ: SENKOP, SOYGEÇMİŞ VE KARDİYAK TEHLİKE

Gerçek bilinç kaybı olup olmadığını hastadan ve tanıktan ayrı öğrenin. Olay öncesi duruş, efor, ağrı, sıcaklık/terleme prodromu; olay sırasındaki renk ve hareketler; sonrasındaki toparlanma ve konfüzyonu kaydedin. Önceki bayılmalar, yapısal kalp hastalığı ve ailede genç yaşta ani ölüm ya da kalıtsal kalp hastalığı önemlidir. Diüretik dahil ilaçların olayla zaman ilişkisini değerlendirin.

Bilinç kaybı varsa vital bulgular, uygun hastada yatar-ayakta basınç ve kardiyovasküler/nörolojik muayeneye 12 derivasyonlu EKG ekleyin. Efor sırasında senkop, anormal EKG, kalp yetersizliği, yeni açıklanamayan dispne, üfürüm veya 40 yaş altında ailevi ani ölüm öyküsü acil kardiyovasküler değerlendirme gerektirir. Bu, her baş dönmesine senkop protokolü uygulamak anlamına gelmez; bilinç kaybı ve kardiyak ipuçları ayrı bir güvenlik yolunu açar. Sadece “kulak kaynaklı” ön tanısıyla bu bulguları yok saymayın.

KRONİK HASTALIK VE İLAÇ ÖYKÜSÜ: ORTOSTATİK NEDENLER

Postürle ilişkili yakınmada diyabete bağlı nöropati, Parkinson hastalığı ve diğer otonom bozuklukları araştırın. Diüretik, vazodilatör, alfa bloker, beta bloker ve psikiyatrik ilaçları, son değişiklikleriyle birlikte gözden geçirin. Yemek, sıcak ortam ve alkolle ilişkiyi; sıvı kısıtlaması ve düşmeleri sorun. Nabzın yeterince artmaması nörojenik nedeni düşündürebilir, ancak beta bloker, ritim bozukluğu, pacemaker veya geçirilmiş ablasyon bu yorumu bozabilir.

İLAÇ ALERJİSİ: TEDAVİ ÖNCESİ GÜVENLİK KONTROLÜ

Semptomatik ilaç dahil yeni tedavi öncesinde ilaç alerjisi durumunu hasta veya bakım verenden doğrulayın. Şüpheli ilacın adını, reaksiyonun belirtilerini, ağırlığını ve zamanını kaydedin. “Alerjim var” ifadesini açıklığa kavuşturun; sıradan yan etkiyle alerjiyi aynı kabul etmeyin. Bilgi alınamıyorsa bilinmiyor olarak belgeleyin.

GEBELİKTE BAŞ DÖNMESİ: ÖYKÜ ODAĞI

Bayılma, düşme/yaralanma, karına darbe ve sonrasında bebek hareketlerinde değişiklik olup olmadığını sorun. İlk bayılma veya baş yaralanması gecikmeden değerlendirilmelidir.

ÇOCUKTA BAŞ DÖNMESİ/SENKOP: OLAYIN AYRINTILARI

Olayın pozisyonunu, tetikleyicileri, öncü belirtileri, bilinç kaybını ve toparlanmayı çocuk ve tanıktan öğrenin. Açlık, sıcak, sıvı kaybı, ilaçlar ve önceki atakları sorgulayın.

FİZİK MUAYENE: ORTOSTATİK ÖLÇÜMÜN DOĞRU UYGULANMASI

Hasta güvenle ayağa kalkabiliyorsa beş dakika yatar dinlenme sonrası kan basıncı ve nabzı ölçün; ayağa kalkınca birinci ve üçüncü dakikada yineleyin ve belirtileri kaydedin. Sistolik basınçta en az 20 veya diyastolikte en az 10 mmHg düşüş ortostatik hipotansiyon açısından anlamlıdır. Baş dönmesinin ölçüm sırasında oluşması ayrıca anormal bir bulgudur; yalnız bu belirtiyi, basınç düşüşü olmadan kesin ortostatik hipotansiyon tanısı diye yazmayın. Düşme riski olan hastayı desteksiz ayağa kaldırmayın.

FİZİK MUAYENE: NÖROLOJİK KIRMIZI BAYRAKLAR

Ani tabloda konuşma, göz hareketleri/nistagmus, yeni işitme değişikliği, ekstremite gücü ve yürüme dengesini değerlendirin. Yeni belirgin dengesizlik, fokal bulgu veya sağırlık posterior dolaşım olayını düşündürebilir. Diyabette hipoglisemiyi ölçüp düzeltin; belirtiler sürüyorsa değerlendirmeyi kapatmayın. Tipik BPPV dışında tabloyu açıklayan güvenilir neden yoksa acil inme yoluna yönlendirin. Manevra öncesi instabil servikal omurga hastalığını sorgulayın; uygunsuz hastada zorlayıcı pozisyon testi yapmayın.

ÇOCUKTA PRESENKOP/SENKOP: MUAYENE

Senkop/presenkop bağlamında ortostatik nabız ve kan basıncını değerlendirin; tam kardiyak ve nörolojik muayene yapın. Yaşa özgü değerlendirme gerekir; erişkin sayısal eşikleri bu karta aktarılmamıştır.

ÇOCUKTA VERTİGO: MUAYENE VE ALTERNATİF NEDENLER

Dengeyi ve göz hareketlerini içeren nörolojik/vestibüler muayene yapın; işitme yakınmalarını araştırın. Migren ilişkili tanı başka vestibüler, nörolojik veya sistemik nedenle daha iyi açıklanmamalıdır; ilerleyici dengesizlik, diplopi veya başka nörolojik bulgular ileri değerlendirme gerektirir.

AYIRICI TANI: ÖRÜNTÜYE GÖRE ÖNCELİKLENDİRME

Tetiklenen kısa ataklarda posterior kanal BPPV için uygun Dix–Hallpike değerlendirmesi; spontan ataklarda TİA, vestibüler migren ve Ménière ayrımı düşünülür. Ani sürekli tabloda inme olasılığı önceliklidir. BPPV veya ortostatik hipotansiyon açıklamıyorsa ve HINTS konusunda eğitimli, deneyimli klinisyen bulunmuyorsa NICE acil inme yoluna yönlendirmeyi önerir.

VESTİBÜLER NÖRİT: DIŞLAMA KOŞULLARINI KORUMA

Akut unilateral vestibülopati, orta-ağır sürekli vertigo, dengesizlik, bulantı/kusma ve tek taraflı vestibülo-oküler refleks kaybıyla uyumlu bir sendromdur. Tipik spontan nistagmus yönü sabit, çoğunlukla yatay-torsiyoneldir. Tanı akut santral nörolojik, işitsel veya otolojik bulgu olmamasını gerektirir; bu nedenle yeni işitme kaybını “nöritin parçası” saymayın. Kulak ağrısı, işitme değişikliği veya nörolojik bulgu farklı tanıları araştırmayı gerektirir.

Uzman değerlendirmesinde baş itme bulgusunu gerektiğinde video baş itme ya da kalorik testle doğrulamak mümkündür. İleri vestibüler testler acil inme değerlendirmesini geciktirmemelidir. Kesin tanı ölçütlerindeki en az 24 saatlik süre, yeni başlayan tehlikeli tabloyu değerlendirmek için 24 saat bekleme talimatı değildir; gelişmekte olan sendrom erken başvurabilir. Şiddetli belirtilerin tek başına periferik-sentral ayrımını yapmadığını hatırlayın.

VESTİBÜLER MİGREN: ÖYKÜYE DAYALI TANI ÖLÇÜTLERİ

ICHD-3 çerçevesinde en az beş orta-ağır vestibüler atak, 5 dakika–72 saat süre, mevcut/geçmiş migren ve atakların en az yarısında migren özelliği aranır. İlişkili özellik migren karakterli baş ağrısı, fotofobi ve fonofobi birlikteliği veya görsel aura olabilir. Her atakta baş ağrısı bulunması gerekmez. Tanı başka vestibüler ya da baş ağrısı hastalığıyla daha iyi açıklanmamalıdır.

Atak günlüğüne süre, eşlik eden ışık/ses duyarlılığı, aura ve işitme yakınmasını yazdırın; yalnız “migrenim var” öyküsü yeni nörolojik tabloyu açıklamaz. Ménière ile örtüşme mümkündür; odyometrik işitme kaybını önemseyin. Tanısal ölçütler, her baş dönmesine migren ilacı başlama gerekçesi değildir; kesinleştirme ve koruyucu tedavi seçimi klinik değerlendirme ve gerektiğinde nöroloji görüşüyle yapılır.

GEBELİKTE BAŞ DÖNMESİ: OLASI NEDENLER

Olası nedenler arasında hormonal kan basıncı düşüşü, aşırı sıcak, düşük kan şekeri ve demir eksikliği bulunur. İkinci/üçüncü trimesterde sırtüstü yatmak belirtileri tetikleyebilir; bu olasılıklar acil bulguları açıklayıp kapatmaz.

ÇOCUKTA VERTİGO: PEDİATRİK TANISAL ÇERÇEVE

18 yaş altında tekrarlayan vertigoda çocukluk çağı vestibüler migreni ve tekrarlayan çocukluk çağı vertigosu düşünülebilir. Çocuk belirtileri anlatamayabilir; bakım verenin dengesizlik gözlemi önemlidir. Bilinç kaybı bu vestibüler atakların beklenen özelliği değildir.

TEŞHİS: ZAMAN VE TETİKLEYİCİ TEMELLİ SENDROM

Akut baş dönmesini sürekli akut vestibüler sendrom, spontan epizodik veya tetiklenen epizodik örüntü olarak sınıflayın. GRACE-3, nistagmuslu akut vestibüler sendromda eğitimli klinisyenin HINTS değerlendirmesini; nistagmus yokluğunda yürüme dengesizliğinin derecesini değerlendirmeyi önerir. Santral veya belirsiz HINTS sonucunda MRI/MRA gerekir. Normal rutin beyin BT’si santral nedeni güvenle dışlamaz.

BAŞ DÖNMESİNDE ZAMAN VE TETİKLEYİCİ

Sentetik eğitim görseli

Görseli büyüt

Görsel açıklaması ve kaynaklar

Erişkin akut baş dönmesi bağlamı; pediatrik veya kronik baş dönmesi algoritması değildir. HINTS evde uygulanacak test değildir; eğitimli muayeneci ve uygun klinik sendrom gerektirir. Normal görünen tek muayene/görüntüleme bulgusu bu tablo üzerinden inme dışlama gerekçesi olamaz.

• Görsel kaynağı 1 ↗
• Görsel kaynağı 2 ↗
• Görsel kaynağı 3 ↗
• Görsel kaynağı 4 ↗

HINTS: DOĞRU HASTA VE EĞİTİM KOŞULU

HINTS yalnız uygun akut vestibüler sendromda, halen sürekli belirtileri ve spontan nistagmusu bulunan hastada, eğitimli klinisyenin uygulayacağı bir değerlendirmedir. Kısa pozisyonel ataklarda, ataklar arasında belirtisiz kişide veya sıradan baş dönmesi taramasında kullanılmaz. İşitmeyi de değerlendirin. Teste eğitimsiz uygulayıcının “normal” sonucu, inmeyi dışlama veya taburcu etme gerekçesi değildir.

BPPV: TANIYI POZİSYONEL BULGUYLA DOĞRULAMA

Yatakta dönme veya baş pozisyonuyla başlayan kısa ataklarda, eğitimli uygulayıcı Dix–Hallpike sırasında vertigoyla birlikte karakteristik torsiyonel-yukarı vuran nistagmusu arar. Öykü uyumlu fakat testte yatay nistagmus veya nistagmus yoksa lateral kanal için supin yuvarlama testi ya da yetkin uzmana sevk düşünülür. Sadece “başımı oynatınca kötüleşiyor” ifadesiyle BPPV tanısı koymayın; klinik örüntü ve muayene uyumu gerekir.

Tipik tanı kriterlerini karşılayan ve atipik ek bulgusu olmayan hastada rutin görüntüleme veya vestibüler test önerilmez. Hareket kısıtlılığı, merkezi sinir sistemi hastalığı, evde destek yetersizliği ve düşme riskini yönetim planına katın.

MÉNİÈRE: İŞİTME DEĞERLENDİRMESİ VE HEDEFLİ YÖNETİM

Yetişkinde iki veya daha fazla spontan vertigo atağına işitme kaybı, tinnitus veya kulakta basınç eşlik ediyorsa Ménière düşünün. Kesin hastalıkta tipik atak süresi 20 dakika–12 saat, olası hastalıkta 24 saate kadardır; odyogram ve alternatif nedenlerin değerlendirilmesi gerekir. Asimetrik sensörinöral kayıpta iç akustik kanal/posterior fossa MRI seçeneği değerlendirilir; tanı koymak amacıyla rutin elektrokokleografi veya vestibüler test istenmez.

HEDEFLİ TETKİK VE ORTOSTATİK SONUCUN SINIRLILIKLARI

Klinik ortostatik tablo varsa EKG, anemi için hemogram, sıvı/elektrolit ve böbrek işlevi gibi testleri olası nedene göre seçin. Tek normal ayakta ölçüm, aralıklı veya gecikmiş ortostatik hipotansiyonu dışlamaz; kuşku sürerse güvenli kayıt, uzatılmış ölçüm veya uzman otonom incelemesi gerekebilir. Tedavide tetikleyen ilaçları reçeteleyen klinisyenle yeniden değerlendirin. Sıvı/tuz artırımı kalp yetersizliği ve ödem riski gözetilmeden standart öneriye dönüştürülmemelidir. Amaç yalnız basıncı yükseltmek değil belirtileri ve düşmeleri azaltmaktır.

ÇOCUKTA SENKOP: HEDEFLİ TESTLER

Senkoplu çocukta en az bir kez EKG değerlendirilmelidir; önceki normal kayıt ve yeni kaygı yoksa tekrar gerekmeyebilir. Olaydan hemen sonra glukoz, anemi kuşkusunda hemogram yardımcıdır.

TOPLUMDA YAŞAYAN İLERİ YAŞTAKİ KİŞİDE DÜŞME SORGUSU

Toplumda yaşayan 65 yaş ve üzerindeki kişide son bir yıldaki düşmeleri, ayakta veya yürürken dengesizliği ve düşme korkusunu sorgulayın. Olumlu yanıt, düşme öyküsünün ve değiştirilebilir etkenlerin değerlendirilmesini gerektirir. Yürüme, denge ve güç; ilaçlar, görme ve ev içi tehlikeler birlikte ele alınır. Saptanan soruna göre fizik tedavi, güvenli hareket programı veya ev güvenliği değerlendirmesine yönlendirin.

AKUT VESTİBÜLER SENDROMDA HINTS KANITI

Cochrane derlemesi, akut vestibüler sendromlu 2.024 katılımcıyı içeren 16 çalışmayı değerlendirmiştir. Klinik HINTS için 12 çalışmada 1.890 katılımcı üzerinden duyarlılık %94,0 (%95 güven aralığı %82,0–98,2), özgüllük %86,9 (%75,3–93,6) bulunmuştur; kanıt kesinliği düşüktür. Eğitimli klinisyen ve doğru sendrom seçimi temel koşullardır. Tanısal doğruluk, her uygulayıcıda aynı performansı veya hasta sonuçlarında iyileşmeyi kanıtlamaz. HINTS genel baş dönmesi taraması ya da kişinin kendi kendine uygulayacağı test değildir.

AKUT BAŞ DÖNMESİNDE GÖRÜNTÜLEME KANITI

Acil servise akut baş dönmesi veya vertigoyla gelen erişkinlerde 12 çalışmanın derlemesi, merkezi nedenleri saptamak için kontrastsız BT duyarlılığını %28,5 (%95 güven aralığı %14,4–48,5), MRG duyarlılığını %79,8 (%71,4–86,2) bildirmiştir. Yöntemler farklı çalışma örneklemlerinde değerlendirilmiş; zamanlama ve referans standartlar değişmiştir. Özellikle erken negatif görüntüleme, inme dışlamada klinik değerlendirmeden bağımsız güvence değildir. Bulgular çocuklar veya gebeler için doğrulanmış ayrı bir görüntüleme yolu sunmaz.

STANDING-M: EĞİTİMLİ UYGULAYICI BAĞLAMI

Toskana’daki dört acil serviste 456 erişkin vertigo hastasını izleyen prospektif çalışmada, 242 kişi eğitimli hekim tarafından STANDING ile değerlendirilmiştir. Merkezi vertigo için duyarlılık %88,2, özgüllük %91,6 bildirilmiş; özette bu tahminlerin güven aralıkları verilmemiştir. Değerlendirme biçimi randomizasyonla değil eğitimli hekimin bulunmasına göre seçilmiştir. Uzman incelemesi ve 30 günlük izlem referans alınmıştır. Kaynak kullanımıyla ilişkiler nedensel yarar kanıtı değildir; bu sonuçlardan yeni bir genel baş dönmesi algoritması çıkarılamaz.

BPPV: MANEVRA, İLAÇ SINIRLARI VE İLK KONTROL

Doğrulanmış posterior kanal hastalığında kanalit yeniden konumlandırma manevrası uygulayın veya yönlendirin. Antihistaminik/benzodiazepin gibi vestibüler baskılayıcılar rutin BPPV tedavisi değildir. İlk gözlem veya tedaviden sonra bir ay içinde yeniden değerlendirin; devam eden yakınmada çözülmemiş BPPV ile başka periferik/santral nedeni ayırın. Nüks olasılığı ve güvenli başvuru planını açıklayın.

MÉNİÈRE: ATAK VE UZUN DÖNEM TEDAVİ

Atak sırasında vestibüler baskılayıcı gerekiyorsa sınırlı süreli kullanım planlanır. Yaşam tarzı, işitme rehabilitasyonu ve uzun dönem seçenekleri KBB ile bireyselleştirin; diüretik veya betahistin seçeneği herkes için zorunlu tedavi değildir. Dirençli aktif hastalıkta intratimpanik veya cerrahi seçenekler uzmanlık konusudur. Kronik dengesizlikte vestibüler rehabilitasyon önerilebilir, fakat akut Ménière atağını sonlandırmak için kullanılmaz. İzlemde yalnız vertigo sıklığını değil işitme, tinnitus ve yaşam kalitesini de kaydedin.

AKUT TEDAVİDE TANIYA BAĞLI KARAR

Doğrulanmış posterior kanal BPPV’de Epley manevrası önerilir; tipik doğrulanmış tabloda rutin BT veya MRI gerekli değildir. Vestibüler nöritte ilk üç günde steroid kararı ortak karar vermeyle değerlendirilir; kanıt kesinliği çok düşüktür. Merkezi neden kuşkusu veya yeni nörolojik bulgu, semptomatik tedaviyle taburculuk gerekçesi olmamalıdır.

GEBELİKTE BAŞ DÖNMESİ: İLK GÜVENLİK

Bayılacak gibi hisseden kişiyi güvenli biçimde oturtun veya yan yatırın; yalnız bırakmayın. Bayılmış gebeyi sol yana çevirin. Uyanmama, nöbet veya ciddi yaralanmada 112 çağırın.

DOĞRULANMIŞ ARKA KANAL BPPV’DE MANEVRA KARŞILAŞTIRMASI

Üç sevk merkezindeki randomize çalışmanın protokole uygun analizine, arka kanal kanalolitiazisi doğrulanmış 195 hasta alınmıştır; ortalama yaş 62,6’dır. Eğitim sonrası tekrarlanan ev manevralarıyla kalıcı belirti çözülmesine kadar medyan süre Semont-plus grubunda bir, Epley grubunda iki gündü. Hekimin uyguladığı ilk tek manevranın başarısı anlamlı farklılık göstermemiştir. Bulgular bütün vertigo nedenlerine, tüm BPPV alt tiplerine veya değerlendirilmemiş kişilere genellenemez; çalışma burada evde uygulama talimatına dönüştürülmemiştir.

İZLEM VE REHABİLİTASYON: İŞLEVİ ÖLÇME

Doğrulanmış periferik vestibüler hipofonksiyonda bakış stabilizasyonu, denge ve yürüme eğitimini hastanın işlev kaybına göre planlayan gözetimli vestibüler rehabilitasyon yararlıdır. Bu kanıtı tanısı belirsiz her baş dönmesine veya santral hastalığa otomatik aktarmayın. Önceki kulak ameliyatı, ototoksik maruziyet, nöropati, görme sorunu, bilişsel durum, ilaçlar ve hareket kısıtlılığı rehabilitasyon planını etkiler.

Başlangıç ve kontrolde düşme, yürüyüş, görsel hareketle yakınma, günlük faaliyet ve bağımsızlığı kaydedin. Egzersizleri hastaya uygunlaştırın; yalnız gözleri başı hareket ettirmeden oynatma egzersizlerini bakış stabilizasyonunun yerine koymayın. Uzun süre vestibüler baskılayıcı kullanımı ve sedasyon işlevsel kazanımı etkileyebilir; tedaviyi gözden geçirin. Hedefe ulaşma, belirtilerin çözülmesi veya ilerlemenin durması planı yeniden değerlendirme nedenidir. Evde desteği, güvenli yürüme koşullarını ve düşme önleme gereksinimini kontrol edin; düzelmeyen hastada tanının doğruluğunu tekrar sorgulayın.

GEBELİKTE BAŞ DÖNMESİ: İZLEM VE ÖNLEME

Acil nedenler değerlendirildikten sonra yavaş ayağa kalkma, öğün atlamama, yeterli sıvı ve aşırı sıcaktan kaçınmayı önerin. Bayılma sonrasında araç kullanmayın; obstetrik ekiple değerlendirme planını netleştirin.

ÇOCUKTA SENKOP: YÖNETİM VE İZLEM

Doğrulanmış vazovagal/ortostatik senkopta tetikleyiciden kaçınma ve öncü belirtileri tanıma üzerinde çalışın. Tekrarlayan dirençli atakları veya nöbet kuşkusunu uzmana yönlendirin; taburculukta olası neden ve izlem planı belirlenmiş olmalıdır.

DÜŞME DEĞERLENDİRMESİNİN KAPSAMI

NICE NG249, 65 yaş ve üzerindekiler ile 50–64 yaş arasındaki daha yüksek riskli kişiler için düşme değerlendirmesini düzenler. Gereken hastada kapsamlı değerlendirme; kardiyovasküler inceleme ve yatarken-ayakta tansiyon, yürüme-denge, kas gücü, görme, ilaçlar ve çevresel etkenleri kapsar. Müdahale saptanan risklere göre planlanır. Yalnız genel egzersiz tavsiyesi vermek, ilaç etkisi veya görme sorunu gibi düzeltilebilir nedenleri kaçırabilir.

SEVK VE GÜVENLİK AĞI

Yeni güçsüzlük, konuşma/görme değişikliği, bilinç kaybı, göğüs ağrısı, düzensiz kalp atımı veya nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir. Kalıcı kusma ve sıvı alamama, güvenli ev izlemini engelleyebilir. Araç kullanma ve düşme riski taşıyan faaliyetleri belirtiler sürerken sınırlandırın.

GEBELİKTE BAŞ DÖNMESİ: KIRMIZI BAYRAKLAR

Baş dönmesine vajinal kanama, karın ağrısı, geçmeyen şiddetli yakınma, göğüs ağrısı/dispne, belirgin çarpıntı, şiddetli baş ağrısı veya ciddi görme bozukluğu eşlik ediyorsa acil obstetrik değerlendirme gerekir.

ÇOCUKTA BAŞ DÖNMESİ/SENKOP: KARDİYAK RİSK

Efor sırasında bayılma, göğüs ağrısı/çarpıntı, kalp hastalığı veya ailede erken ani ölüm öyküsü kardiyak nedeni düşündürür. Öykü, muayene veya EKG kuşkusu varsa acil pediatri/kardiyoloji değerlendirmesi sağlayın.