BEDENSEL BELİRTİ BOZUKLUĞU

BELİRTİ VE İŞLEVİ BİRLİKTE DEĞERLENDİR

Belirtilerin başlangıcı, günlük yaşam etkisi, kaçınılan etkinlikler, korkular, stresler, ilişkiler, madde kullanımı ve önceki tedaviler sorgulanır. [2]

Fiziksel ve psikososyal değerlendirme eşzamanlı yürütülür; “ya organik ya psikolojik” ikilemi kurulmaz. Önceki tetkiklerin sonuçları anlaşılır biçimde gözden geçirilir. [3]

HEDEFLİ MUAYENE

Yakınmayla ilgili muayene ve gerekli incelemeler tedavi gerektiren eş hastalığı belirlemek içindir. [2]

Başlangıçta kapsamlı muayene, takipte yeni hastalık veya tedavi zararını düşündüren değişimlerde yeniden değerlendirme gerekir. Sadece güvence vermek için tekrarlanan, özellikle invaziv incelemelerden kaçınılır. [3]

BENZER VE EŞLİK EDEN DURUMLAR

Hastalık kaygısı bozukluğunda fiziksel belirti yok veya hafiftir, ciddi hastalık korkusu baskındır. Yapay bozuklukta kasıtlı belirti üretimi bulunur; bedensel belirti bozukluğunda böyle bir varsayım yapılmaz. [1]

İrritabl bağırsak sendromu veya ülseratif kolit gibi tıbbi tanılarla birlikte bulunabilir. Bu nedenle birinin varlığı diğerinin belirtilerini otomatik açıklamaz; aşırı düşünce/davranışın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. [5]

POZİTİF TANISAL ÖZELLİKLER

Sıkıntı veya günlük yaşam aksaması yaratan en az bir bedensel belirtiye şu üç özellikten en az biri eşlik eder: ciddiyet hakkında orantısız ve kalıcı düşünceler, sürekli yüksek sağlık/belirti kaygısı veya belirtilere aşırı zaman ve enerji ayırma. [1]

Belirti durumu kalıcıdır; tek tek yakınmalar değişse de genellikle 6 aydan uzundur. Bu süre, yeni ciddi belirtileri araştırmadan beklemek anlamına gelmez. [2]

SSD-12 psikolojik bileşenleri ölçmeye yardımcı olur. Geliştirme çalışması özbildirim ölçeğinin güvenirliğini destekler; tek başına tanı ya da organik hastalığı dışlama testi değildir. [4]

BASAMAKLI VE KOORDİNELİ BAKIM

2019 çok disiplinli kılavuz, erken dönemde değerlendirme ve açıklama; kalıcı sıkıntıda genişletilmiş bedensel/psikososyal inceleme ve öz-yönetim; ağır işlev kaybında çok bileşenli psikoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımı önerir. Kapsamı SSD’den daha geniş işlevsel belirtilerdir. [3]

BDT; belirtilerin yorumlanması, stresle baş etme, kaçınmayı azaltma ve günlük işlevi artırmaya odaklanır. Aile ilişkileri ve destek için aile terapisi de düşünülebilir. [2]

İnternet temelli veya grup psikoterapileri bazı çalışmalarda yararlı bulunmuştur; bekleme listesine üstünlük, bütün tedavilerden üstünlük anlamına gelmez. Bütünleştirici grup terapisi destekleyici grup terapisinden daha etkili bulunmamıştır. [6,7]

İLAÇ SEÇİMİNİ HEDEFE BAĞLA

Antidepresanlar özellikle eşlik eden depresyon veya ağrı için düşünülebilir; seçenek ve yan etkiler hastayla görüşülür. İlaç, ilişkisel ve davranışsal bakımın yerine geçmez. [2]

2019 kılavuzu yalnız işlevsel belirtiler için opioid, benzodiazepin veya kannabis kullanımını önermez; eş hastalık veya özgül ağrı sendromu varsa ilgili endikasyon ayrıca değerlendirilir. [3]

SÜREKLİLİK VE ÖLÇÜLEBİLİR HEDEF

Görüşmeler yalnız yeni yakınma çıktığında değil, planlı aralıklarla yapılır. Sağlık, belirtiler ve işlev birlikte izlenir. [1]

Uzun dönem kohortta belirtilerin sürdüğü bir alt grup vardı; ciddi takip kaybı kesin oran yorumunu sınırlar. Kaygı ve belirtilere zihinsel yükün izlenmesi yararlı olabilir. [9]

YENİ ALARM BULGULARI

Kendine zarar veya intihar düşüncesi/planı, ciddi beslenme bozukluğu ve yeni somatik hastalık bulguları acil güvenlik değerlendirmesi gerektirir. Gastrointestinal yakınmayla dışkıda kan veya yorgunlukla sistemik belirtiler yeniden araştırılmalıdır. [3]

Çocukta nesnel kilo kaybı/büyüme geriliği, kalıcı ateş, ilerleyen veya tutarlı fokal nörolojik bulgu, eforla senkop ve yeni nöbet uzman değerlendirmesi gerektirir. Bunlar işlevsel belirtilerle birlikte gerçek hastalığın bulunabileceğini hatırlatır. [8]