BELL PARALİZİSİ

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Ağız köşesinde düşme, göz kapatmada zorlanma, salya akması, tat değişikliği ve gözde kuruluk veya sulanma görülebilir. Yüzdeki değişiklik günler içinde belirginleşebilir. Yüz düşmesine kol güçsüzlüğü veya konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa inme olasılığı nedeniyle 112 aranır. Ani yüz güçsüzlüğünde kişi kendi kendine Bell tanısı koymamalıdır; gecikmeden sağlık değerlendirmesi gerekir. [1]

Göz kapağının kapanmaması yalnız görünüm sorunu değildir. Göz yüzeyi kuruyup zarar görebilir. Gözde ağrı, belirgin kızarıklık veya görme değişikliği gelişirse yeniden değerlendirme geciktirilmemelidir. Muayenede gözü ne kadar kapatabildiğinin gösterilmesi ve önerilen koruma yönteminin doğru uygulanması önemlidir. Gözün sulanıyor olması, yüzeyin yeterince korunduğunu tek başına göstermez. [2]

NEDENLER VE RİSKLER

Kesin neden her hastada bilinmez; yüz sinirindeki şişme ve inflamasyon rol oynayabilir. Gebelik, diyabet, yüksek tansiyon ve bazı enfeksiyonlarla ilişki bildirilmiştir. Risk faktörü bulunması kişiyi suçlamak için kullanılmamalı ve tek başına tanı sayılmamalıdır. Sinirin etkilenmesi tat duyusu, gözyaşı ve seslere duyarlılık gibi yüz hareketi dışındaki işlevleri de değiştirebilir. [3]

Kulak çevresinde ağrı, tat bozukluğu veya yüksek sese hassasiyet eşlik edebilir. Ramsay Hunt sendromu gibi başka yüz siniri hastalıkları da benzer görünüm oluşturabilir. Enfeksiyon öyküsü, kulak bulguları ve başka nörolojik yakınmalar hekime anlatılmalıdır. Kişinin daha önce yüz felci geçirmiş olması, yeni olayın aynı nedene bağlı olduğunu kesinleştirmez. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Tanı ayrıntılı öykü ve muayeneyle konulur; başka neden bulunmayan tipik akut tek taraflı yüz güçsüzlüğü değerlendirilir. Tipik olguda herkese rutin kan testi veya beyin görüntülemesi gerekmez. Bunun anlamı, atipik veya ilerleyici bulguların araştırılmayacağı değildir. Yeni nörolojik bulgular, beklenmeyen seyir veya göz yakınmaları değerlendirme planını değiştirir. Muayene yalnız fotoğraf üzerinden tamamlanmamalıdır. [2]

Yüz güçsüzlüğünün derecesi ve başlangıç zamanı kaydedilir. Gülümseme veya göz kapatma gibi hareketlerdeki değişim izlemde karşılaştırılabilir. Hastanın yemek yeme, içme ve konuşma güçlüğü ayrıca sorulur. Yüz görünümündeki değişiklik sosyal iletişimi ve duygusal iyilik halini etkileyebilir; bunu yalnız kozmetik bir sorun olarak küçümsemek uygun değildir. [3]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Uygun erişkinlerde erken kortikosteroid tedavisi yararlı olabilir. AAO-HNSF kılavuzu 16 yaş ve üzerindekiler için ilk 72 saati vurgular. Antiviral ilaçlar tek başına önerilmez; bazı hastalarda steroid tedavisine eklenmesi değerlendirilebilir. İlaç kararı, ek hastalıklar ve olası yan etkilerle birlikte hekim tarafından verilir. Çocuklarda erişkin tedavi önerisi otomatik uygulanmaz. [2]

Gözü korumak için önerilen damla veya merhem ve gerektiğinde gece kapatma yöntemi kullanılabilir. Bantlama tekniği sağlık çalışanından öğrenilmelidir; göze bası yapan veya yüzeyi tahriş eden rastgele uygulamalardan kaçınılır. İlaç başlamak göz bakımının yerini tutmaz. İlk başvuruyu geciktirmemek önemlidir; tedavinin erken dönemde değerlendirilmesi iyileşme olasılığını destekleyebilir, fakat tam düzelmeyi garanti etmez. [1]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

İyileşme süresi kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda kalıcı güçsüzlük veya istemsiz birlikte hareketler kalabilir. Birkaç hafta içinde düzelme başlamıyorsa yeniden görüşme gerekir. Kaygı, depresyon veya sosyal çekilme varsa destek istenebilir. Yemek ve içme sırasında yaşanan pratik zorluklar kontrol randevusunda konuşulmalıdır. Tekrarlayan olaylarda önceki tanı ve tedavi kayıtları değerlendirmeye getirilir. [1]

Üç ayda yüz işlevi tam toparlamadıysa veya herhangi bir zamanda yeni nörolojik ya da göz bulgusu oluştuysa uzman yeniden değerlendirmesi gerekir. Gebelik ve diyabet gibi durumlarda tedavi öncesi ek riskler gözden geçirilir. Kişi başkasının steroid reçetesini kullanmamalı; önceden verilen ilacı yeni bir yüz felcinde muayenesiz tekrar başlamamalıdır. [2]

Tablo aynı yüz bulgusunun farklı gereksinimlerini ayırır. [3]