BESİN ALERJİSİNDE ELİMİNASYON DİYETİ
ÖZET
Besin alerjisinde eliminasyon diyeti, değerlendirmeyle belirlenen besinin veya reaksiyona yol açan biçiminin beslenmeden çıkarılmasıdır. Doğrulanmış IgE aracılı alerjide amaç tetikleyiciden kaçınırken güvenle tüketilen diğer besinleri korumaktır. Bir besine alerji olması, benzer bütün yiyeceklerin otomatik yasaklanmasını gerektirmez. Plan yaşa, kültürel beslenmeye ve kişinin gereksinimlerine uyarlanır. Gereksiz geniş kısıtlama besin çeşitliliğini, büyümeyi ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir; özellikle karmaşık durumlarda diyetisyen desteği önemlidir.
Tanısal deneme ile uzun süreli alerjen kaçınması aynı şey değildir. NICE, IgE aracılı olmayan alerjiden şüphelenilen çocuk ve gençlerde, öyküye göre genellikle iki ile altı haftalık hedefli çıkarma ve sonrasında planlı yeniden ekleme yaklaşımını önerir. Süre, beslenme yeterliliği ve izlem diyetisyenle düzenlenir. Bu öneri, ani reaksiyon öyküsü olan kişiye evde kendi başına alerjen deneme izni vermez. Alerji türü ve yeniden değerlendirme ortamı sağlık ekibince belirlenmelidir.
Değerlendirmede hangi yiyeceğin, ne miktarda ve hangi biçimde yenildiği, belirtilerin ne zaman başladığı ve tekrar edip etmediği önemlidir. Çocuklarda yalnız ağız çevresindeki temas kızarıklığı veya tek başına egzama, ani tip besin alerjisini kanıtlamaz. Klinik öyküye uygun hedefli testler gerekebilir. Şüpheli IgE aracılı reaksiyona yol açan besinden değerlendirme süresince kaçınılır; daha önce sorunsuz tüketilmiş benzer besinler gereksiz yere çıkarılmaz.
Günlük yaşamda etiket ve menü kontrolü, restoran çalışanlarına ve bakım verenlere bilgi verilmesi önem taşır. Kişiye alerji eylem planı verilir ve gerekli acil ilaçların kullanımı öğretilir. Nefes almada güçlük, boğaz veya dilde ani şişme, bayılma ya da yanıtsızlık ağır reaksiyon belirtisi olabilir. Reçeteli adrenalin otoenjektörü varsa hemen kullanılır ve acil yardım çağrılır; iyileşme olsa bile acil değerlendirme gerekir.
Beslenme takibinin odağı yalnız kaçınılan yiyecek değildir. Yerine kullanılacak besinlerin yeterliliği ve çocuğun büyümesi de izlenir. Tanı ve sonraki kontrollerde beslenme yeterliliği yeniden değerlendirilir. Güvenli olduğu doğrulanmış besinlerin diyette tutulması hedeflenir; toleransı belirsiz besini deneme kararı uzman ekibe bırakılır. Böylece gereksiz kısıtlama ile gerçek alerjen maruziyeti riski birlikte yönetilir.
- besin alerjisi
- eliminasyon diyeti
- IgE
- yeniden değerlendirme
- beslenme yeterliliği
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN HEDEFLİ KAÇINMA
Hangi besinden ve hangi biçiminden kaçınılacağını yazılı plandan öğrenin. Güvenle tüketilen diğer besinleri gereksiz yere çıkarmayın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
REAKSİYONUN AYRINTILARI
Yiyeceğin miktarı, çiğ veya pişmiş biçimi, belirtilerin zamanı ve tekrar edebilirliği kaydedilir.
FİZİK MUAYENE
AKUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ
Akut reaksiyonda hava yolu, solunum, dolaşım ve deri değerlendirilir. Anafilaksi deri bulgusu olmadan da ortaya çıkabilir.
AYIRICI TANI
BENZER GÖRÜNEN DURUMLAR
Temas kızarıklığı veya tek başına egzama, IgE aracılı alerji tanısı için yeterli değildir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANISAL ELİMİNASYONUN SINIRI
IgE aracılı olmayan alerji şüphesinde hedefli deneme, planlı yeniden ekleme ve beslenme izlemi birlikte düzenlenir.
TEDAVİ
GÜVENLİ GÜNLÜK YAŞAM
Etiketler ve menüler kontrol edilir. Aile, okul ve restoran çalışanları bilgilendirilir; kişisel eylem planı uygulanır.
İZLEM VE ÖNERİLER
BESLENME VE BÜYÜME
Beslenme yeterliliği ve çocukta büyüme izlenir. Güvenli alternatifler, gereksiz kısıtlamaları azaltacak şekilde düzenlenir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
AĞIR REAKSİYONDA ACİL YARDIM
Solunum güçlüğü veya boğaz şişmesi gibi ağır belirtilerde reçeteli adrenalin otoenjektörü hemen kullanılır; acil yardım çağrılır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- EAACI guidelines on the management of IgE-mediated food allergy ↗
Allergy; European Academy of Allergy and Clinical Immunology · Kaynak tarihi: 2024-10-30 çevrimiçi; 2025-01 sayı · Erişim: 2026-10-31
- Food allergy in under 19s: assessment and diagnosis, CG116 ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2011-02-23 yayımlanan rehber · Erişim: 2026-10-31
- Food allergy – IgE mediated food allergy ↗
Royal Children’s Hospital Melbourne · Kaynak tarihi: 2021-10 son güncelleme · Erişim: 2026-10-31
- Food allergy ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026-08-20 son inceleme · Erişim: 2026-10-31
- The effects of dietary counseling on children with food allergy: a prospective, multicenter intervention study ↗
Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics · Kaynak tarihi: 2014-06-03 çevrimiçi; 2014-09 sayı · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · BESİN ALERJİSİNDE DİYET DANIŞMANLIĞININ BESLENME SONUÇLARI
The effects of dietary counseling on children with food allergy: a prospective, multicenter intervention study
Roberto Berni Canani ve arkadaşları · Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics · 2014
Çalışma türü: Randomize olmayan, çok merkezli ileriye dönük müdahale çalışması.
Kapsam: 6–36 aylık 91 alerjili çocuk değerlendirildi; alerjisi olmayan 66 çocuk yalnız başlangıç karşılaştırmasını sağladı.
ÖZET
Danışmanlıktan altı ay sonra enerji alımı, antropometrik ve laboratuvar beslenme göstergelerinde iyileşme bildirildi.
Eş zamanlı izlenen randomize kontrol yoktu. Bulgular danışmanlığı destekler ancak değişimin tümünü müdahaleye bağlamaz; alerjinin geçtiğini de göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 24933388 · DOI: 10.1016/j.jand.2014.03.018
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.