BESİN PROTEİNİ İLİŞKİLİ ENTEROKOLİT SENDROMU (FPIES)

Yenilen besin/miktar, gecikme, tekrar, kusma sayısı, solukluk, ishal ve önceki benzer olaylar sorulur. Düzenli mama maruziyetinde kronik kusma-ishal ve büyüme yetersizliği olabilir. [1]

Hidrasyon, kapiller dolum, nabız/basınç, bilinç, ısı ve karın değerlendirilir. Hipotansiyon veya belirgin letarji ağır reaksiyon göstergesidir; dolaşım desteği geciktirilmez. [3]

Sepsis, gastroenterit, bağırsak tıkanıklığı, invajinasyon, metabolik hastalık ve anafilaksi ayırt edilir. FPIAP’ta iyi bebekte kanlı dışkı ön plandayken FPIES’te tekrarlayan kusma/sistemik etkilenme baskındır. [1]

TANI VE TEST SEÇİMİ

2017 uzlaşısında majör ölçüt: besinden 1–4 saat sonra kusma ve klasik IgE deri/solunum bulgularının olmaması. En az üç minör ölçüt aranır: aynı besinle tekrar; başka besinle benzer olay; letarji; belirgin solukluk; acil başvurusu; IV sıvı gereksinimi; 24 saatte ishal; hipotansiyon; hipotermi. Tek atakta tanı belirsizse uzman gözetiminde oral provokasyon değerlendirilir. [3]

Hafif olayda toleransa göre oral rehidrasyon; ağır olayda monitörizasyon ve IV izotonik sıvı gerekir. [1] 2017 uzlaşısı 10–20 mL/kg bolusu yanıtla yeniden değerlendirmeyi; ≥6 ayda ondansetron 0,15 mg/kg IV/IM (en fazla 16 mg) düşünmeyi önerir. QT/kalp hastalığında dikkat gerekir; <6 ayda otomatik uygulanmaz. [3]

Oral sıvıyı tolere eden, başlangıç durumuna dönen çocukta reaksiyon başlangıcından 4–6 saat sonra taburculuk değerlendirilebilir. [3] Büyüme ve diyet izlenir; tolerans provokasyonu son reaksiyondan çoğunlukla 12–18 ay sonra, IV sıvıya erişilen ortamda bireysel planlanır. [1]

ACİL BELİRTİLER VE SEVK

Durmayan kusma, soluk-gevşek görünüm veya bilinç değişikliğinde 112/acil başvuru gerekir; yalnız ev ilacına güvenilmez. [2] Şok, solunum sıkıntısı veya tedaviye direnç yoğun bakım değerlendirmesi gerektirir. [3]