BETA BLOKER ZEHİRLENMESİ
ÖZET
Beta blokerler tek özellikli bir ilaç grubu değildir. Kalp ve damar hastalıklarının yanında bazı nörolojik veya göz hastalıklarında da kullanılırlar; ağızdan alınan biçimler ve göz damlaları bulunur. Klinik değerlendirmede yalnız grup adının bilinmesi yeterli değildir. İlacın tam adı, kullanım nedeni, formu ve eşlik eden ilaçlar açıklığa kavuşturulmalıdır.
Zehirlenme kalp hızında yavaşlama ve kan basıncında düşme ile ortaya çıkabilir; ancak nörolojik ve solunumsal belirtiler de önemlidir. Güçsüzlük, bilinç değişikliği, nöbet veya nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir. Çocuklarda kan şekeri düşüklüğü görülebilir. Fazla alım şüphesinde yardım geciktirilmemeli, kişi kusturulmamalı ve ilaçla ilgili bilgiler sağlık ekibine verilmelidir.
Tedavide dolaşımın hangi bileşeninin bozulduğu önem taşır. Yüksek doz insülin uygulaması, yakından izlenen kritik bakım tedavisidir; evde kullanılacak bir zehirlenme çözümü değildir. Tedavi sırasında ve sonrasında glukoz ile potasyum değişebilir. Dolaşım toparlandıkça gelişebilen gecikmiş hipoglisemi, insülin infüzyonu bittikten sonra da izlem ve glukoz desteği gerektirebilir.
Glukagon uygulanmış hastaların incelendiği bir seride nabız ve sistolik basınç artışları istatistiksel olarak anlamlı, fakat mutlak büyüklükleri küçüktü. Kontrol grubu bulunmaması, çoğu hastanın hafif veya orta ağırlıkta olması ve az sayıda çocuk içermesi yorumu sınırlar. Bu bulgu ağır şokta etkisizlik kanıtı değildir; hastanın klinik yanıtı ayrıca değerlendirilmelidir.
Çocuklarda yüksek doz insülin deneyimini inceleyen güncel çalışma hem beta bloker hem kalsiyum kanal blokeri maruziyetlerini içerir. Olguların çoğu ergendir; küçük çocuklara ilişkin deneyim daha azdır. Zehirlenmeye bağlı ölümler bildirilmiştir. Tedavinin yan etki nedeniyle erken kesilmemiş olması, tedavinin bütünüyle risksiz olduğunu veya tek başına sağkalım sağladığını göstermez.
Glukagon seçimi yapılırken ürünün güvenlik bilgisi gözden geçirilmelidir. Feokromositoma, insülinoma ve ürüne karşı bilinen aşırı duyarlılık önemli kontrendikasyonlardır. Beta bloker zehirlenmesi bu ürünün ruhsatlı kullanım amaçları arasında değildir; bu nedenle hastanede uzman kararıyla değerlendirilir. Kullanım sırasında alerjik reaksiyon ve metabolik değişiklikler açısından uygun izlem gerekir.
- Beta bloker
- Bradikardi
- Propranolol
- Sotalol
- Glukagon
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Beta blokerler kalp ve damar hastalıklarında, bazen migren veya kaygı gibi durumlarda kullanılan reçeteli ilaçlardır. Tablet ve kapsüllerin yanında göz damlası biçimleri de vardır; ilaç adı ve formu önemlidir.
Fazla alınmaları kalp hızını ve kan basıncını tehlikeli biçimde düşürebilir. Zehirlenme kazayla veya kasıtlı alımla gelişebilir; çocuklarda kan şekeri düşüklüğü de görülebilir.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Baş dönmesi, belirgin güçsüzlük, uykuya eğilim, bilinç bulanıklığı, yavaş ya da düzensiz kalp atımı ve nefes darlığı olabilir. Ağır durumda nöbet, bilinç kaybı ve dolaşım çökmesi gelişebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Fazla alım şüphesinde hemen acil sağlık yardımı alın; kişiyi kusturmayın. İlaç kutusunu, alınmış olabilecek miktarı, zamanı, yaşı ve yaklaşık ağırlığı sağlık ekibine bildirin; bilgi toplamaya çalışmak yardım çağrısını geciktirmesin.
Baş dönmesi varken araç veya makine kullanmayın. Reçeteli ilaçların yanında diğer ilaçları ve alkol kullanımını da bildirin; etkileşimler istenmeyen etkileri artırabilir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
İlacın adı, formu, alım zamanı, eşlik eden maddeler ve önceki kalp hastalığı sorgulanır. Kalsiyum kanal blokeri, digoksin, klonidin veya kolinerjik ilaçların birlikte alımı özellikle araştırılır.
Böbrek işlevi atenolol ve sotalolün uzaklaştırılmasını belirgin etkiler. Doz hatası ile akut fazla alım ayrılır; uzamış emilim ve organ perfüzyonundaki bozulma toksisite süresini değiştirebilir.
FİZİK MUAYENE
Hava yolu, solunum, oksijenlenme, bilinç, kan basıncı ve dolaşım değerlendirilir. Bradikardi, şok, bronkospazm ve solunum baskılanması aranır; kapiller glukoz ölçülür. Önceden kalp hastalığı ağırlaşma riskini artırabilir.
AYIRICI TANI
Bradikardi ve hipotansiyon yalnız beta blokerlere özgü değildir. Kalsiyum kanal blokeri, digoksin ve klonidin etkileri ayırıcı tanıdadır; birden çok ilaç birlikte sorumlu olabilir.
Propranololde sodyum kanal blokajı ve nöbet görülebilir. Bu nedenle yalnız düşük nabza odaklanmak yetersizdir; bilinç ve EKG ile birlikte değerlendirme gerekir.
Sotalolde tekrarlayan torsades de pointes, atenololde ise böbrek işleviyle ilişkili uzamış etki önemlidir; bütün beta blokerler aynı şekilde diyalizle uzaklaştırılamaz.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
On iki derivasyonlu EKG değerlendirilir; PR veya QRS uzaması ve bradiaritmiler görülebilir. Klinik tablo değiştikçe değerlendirme yinelenir; açıklanamayan belirtilerin diğer nedenleri gözden kaçırılmaz.
Beta bloker konsantrasyonları rutin pratikte yaygın erişilebilir değildir. Maruziyet her zaman laboratuvarla doğrulanamadığından klinik şüphe, öykü ve gözlenen fizyolojik etkiler birlikte yorumlanır.
Yatak başı ekokardiyografi, düşük kalp debili şokun belirgin vazodilatasyondan ayrılmasına yardımcı olabilir. Tedavi yanıtı dolaşım ölçümleriyle izlenir.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Hava yolu, oksijenlenme ve ventilasyon desteklenir; hızlı nakil ve toksikoloji görüşü sağlanır. Atropin veya pil uygulaması bradikardiyi tam düzeltmeyebilir.
AHA hipotansiyonda vazopresör, buna dirençli tabloda yüksek doz insülin-euglisemi tedavisini önerir. Glukagon makul bir seçenektir; dirençli kardiyojenik şokta ekstrakorporeal yaşam desteği değerlendirilebilir. Lipid emülsiyonunun yararı belirsizdir.
Glukagonun beta bloker zehirlenmesinde kullanımı bu ürün etiketindeki onaylı endikasyonlardan değildir. Feokromositoma, insülinoma veya ürüne aşırı duyarlılık kontrendikasyonları dikkate alınır; anafilaksi olasılığı için hazırlıklı olunur.
EXTRIP propranolol uzaklaştırılması için ekstrakorporeal tedaviyi önermez. Böbrek bozukluğuyla birlikte atenolol veya sotalole bağlı dirençli bradikardi-hipotansiyonda, ayrıca sotalolde tekrarlayan torsades varsa hemodiyaliz düşünülebilir. Kanıt kalitesi çok düşüktür; tek başına QT uzaması endikasyon değildir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Yüksek doz insülin yalnız yakın izlem altında uygulanır. Kan şekeri, potasyum, dolaşım ve sıvı yükü izlenir; insülin kesildikten sonra da hipoglisemi gelişebilir ve dekstroz gereksinimi sürebilir. Potasyum düşmesi hücre içine kaymayı yansıtabileceğinden aşırı düzeltmeden kaçınılır.
Glukagon sırasında bulantı, kusma ve hiperglisemi görülebilir. Küçük nabız veya tansiyon artışı tek başına klinik düzelme kabul edilmez; araştırmaların sınırlılığı bireysel hemodinamik değerlendirmeyi gerekli kılar.
İzlem süresi ilaca, böbrek işlevine ve klinik iyileşmeye göre belirlenir; bütün olgular için tek bir erken taburculuk süresi uygun değildir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Dirençli hipotansiyon, belirgin bilinç bozukluğu, nöbet veya kalp durması ileri acil bakım gerektirir. Propranolol serisinde ağır kardiyak ve nörolojik tablolarla birlikte ölümler de bildirilmiştir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Beta-blockers overdose ↗
MedlinePlus · Kaynak tarihi: 2025-07-01 · Erişim: 2026-10-27
- Beta blockers ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026-09-04 · Erişim: 2026-10-27
- J07: Beta Blocker Toxicity ↗
BCEHS · Erişim: 2026-10-27
Güncelleme ve inceleme tarihleri sayfada boş.
- Extracorporeal treatment for poisoning to beta-adrenergic antagonists: systematic review and recommendations from the EXTRIP workgroup ↗
Critical Care · Kaynak tarihi: 2021-06-10 · Erişim: 2026-10-27
- Part 10: Adult and Pediatric Special Circumstances of Resuscitation — 2025 AHA Guidelines ↗
American Heart Association · Kaynak tarihi: 2025-10-21 · Erişim: 2026-10-27
- High Dose Insulin Therapy ↗
Utah Poison Control · Kaynak tarihi: 2021-07-01 · Erişim: 2026-10-27
- Glucagon for injection — prescribing information ↗
Lupin / DailyMed · Kaynak tarihi: 2025-08-04 · Erişim: 2026-10-27
Başlık Ağustos 2025; metin altbilgisi Mart 2024 revizyonunu gösteriyor.
- Cardiovascular and Adverse Effects of Glucagon for the Management of Suspected Beta Blocker Toxicity: a Case Series ↗
Journal of Medical Toxicology · Kaynak tarihi: 2022-12-07 · Erişim: 2026-10-27
Aralık 2022 çevrimiçi; Ocak 2023 sayısı.
- A prospective study of acute propranolol overdose defining dose thresholds of severe toxicity (ATOM - 9) ↗
Clinical Toxicology · Kaynak tarihi: 2024-12-10 · Erişim: 2026-10-27
Aralık 2024 çevrimiçi; Ocak 2025 sayısı.
- High-Dose Insulin for Calcium Channel-Blocker and Beta-Blocker Poisoning in Children: Referrals to the Minnesota Regional Poison Center, 2000-2024 ↗
Pediatric Critical Care Medicine · Kaynak tarihi: 2025-10-30 · Erişim: 2026-10-27
Ekim 2025 çevrimiçi; Ocak 2026 sayısı.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
3 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · ŞÜPHELİ BETA BLOKER TOKSİSİTESİNDE GLUKAGONUN ETKİLERİ
Cardiovascular and Adverse Effects of Glucagon for the Management of Suspected Beta Blocker Toxicity: a Case Series
Alicia M. Senart ve Lorrie A. LeClair · J Med Toxicol · 2023
Çalışma türü: Çok merkezli retrospektif seri.
Kapsam: 107 hastada 144 uygulama; çoğu erişkin, yalnız 27 hastada doğrulanmış fazla alım.
ÖZET
Ortalama nabız dört/dakika, sistolik basınç medyanı 4,5 mmHg arttı; klinik anlamı belirsizdi. Bulantı, kusma ve hiperglisemi bildirildi.
Özgün tam metin; kontrol grubu yok, çoğu hafif-orta tablo. Ağır şoka veya küçük çocuklara genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36479689 · DOI: 10.1007/s13181-022-00919-x
02 · AKUT PROPRANOLOL ZEHİRLENMESİNİN PROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ
A prospective study of acute propranolol overdose defining dose thresholds of severe toxicity (ATOM - 9)
Katherine Z. Isoardi ve arkadaşları · Clin Toxicol (Phila) · 2025
Çalışma türü: Prospektif çok merkezli gözlemsel seri.
Kapsam: 15–80 yaşlarında 165 kişiye ait 209 başvuru; eş alımlar yaygındı.
ÖZET
51 ağır toksisite, yedi kalp durması ve iki ölüm bildirildi; nöbet, koma ve sodyum kanal blokajı görüldü.
Yalnız özgün tam özet; bildirilen alım ve eş maddeler yorumu sınırlar. Doz eşikleri kişisel güvenlik sınırı olarak kullanılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39655516 · DOI: 10.1080/15563650.2024.2435397
03 · ÇOCUKLARDA BETA BLOKER VE KALSİYUM KANAL BLOKERİ ZEHİRLENMESİNDE İNSÜLİN
High-Dose Insulin for Calcium Channel-Blocker and Beta-Blocker Poisoning in Children: Referrals to the Minnesota Regional Poison Center, 2000-2024
Devon L. Stevens ve arkadaşları · Pediatr Crit Care Med · 2026
Çalışma türü: Zehir merkezi kayıtlarının retrospektif incelemesi.
Kapsam: Yedi aylık–18 yaş 36 çocuk; 14 beta bloker, 16 kalsiyum kanal blokeri, altı karma maruziyet.
ÖZET
Dört kalp durması ve zehirlenmeye bağlı üç ölüm vardı. Yan etki nedeniyle insülinin erken kesilmesi gerekmedi.
Yalnız özgün tam özet; çoğu ergen ve karşılaştırıcı yok. Erken kesilmemesi yan etki olmadığı anlamına gelmez; küçük çocuk verisi sınırlıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41165421 · DOI: 10.1097/PCC.0000000000003854
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.