BEYİN APSESİ

ODAK VE BAĞIŞIKLIK DURUMU

Yakın zamanda diş/kulak/sinüs enfeksiyonu, cerrahi, travma, immün baskılama ve önceki antibiyotikler sorgulanır. Ağız florası bakterileri önemli etkenlerdir; hastane sonrası veya immün baskılanmış hastadaki etken dağılımı farklı olabilir. [3]

AĞIRLIK DEĞERLENDİRMESİ

Bilinç düzeyi, fokal motor/dil bulguları ve nöbet değerlendirilir; baş ağrısı ve ateş olmadan da nörolojik defisit bulunabilir. Ventriküle açılma ve immün baskılanma erişkin kohortta kötü prognozla ilişkili bulunmuştur. [2]

HALKA KONTRASTLANAN LEZYON

Metastaz, glioblastom, infarkt/inflamatuvar lezyon ve kontüzyon ayırıcı tanıdadır. Klinik bağlam, difüzyon özellikleri ve gerektiğinde doku/aspirasyon sonucu birlikte değerlendirilir; görüntü tek başına etkeni belirlemez. [6]

İmmün baskılanmış hastada toksoplazmoz ve fungal enfeksiyon gibi farklı etkenler düşünülür; bütün lezyonlara standart piyojenik apse yaklaşımı uygulanmaz. [4]

GÖRÜNTÜLEME, ÖRNEK VE GÜVENLİK

Tanıda MR önerilir. Kültür negatif olduğunda erişilebiliyorsa moleküler tanı kullanılması düşünülebilir; etken doğrulaması tedavinin hedeflenmesini sağlar. [4]

Kafa içi basınç artışı düşündüren klinik veya görüntüleme bulgularında lomber ponksiyon herniasyon riski nedeniyle kontrendikedir; apse şüphesinde rutin bir işlem gibi uygulanmaz. [5]

ACİL EKİP VE KAYNAK KONTROLÜ

Enfeksiyon hastalıkları ve nöroşirürji birlikte yönetir. Uygunsa erken aspirasyon/eksizyon önerilir; toksoplazmoz istisnadır. Ağır olmayan ve 24 saat içinde girişim yapılabilecek seçilmiş hastada örnek öncesi antibiyotiği bekletme düşünülebilir; sepsis, rüptür veya herniasyon riskinde beklenmez. [4]

Cerrahi kararı apsenin yeri, boyutu, sayısı ve işlem riskini birlikte değerlendirir. BT rehberli aspirasyon püyü boşaltabilir. Aspirasyona yanıt vermeyen veya tekrarlayan apsede kraniyotomiyle drenaj/eksizyon gerekebilir; yalnız çap üzerinden evrensel bir kural kurulmaz. [10]

AMPİRİK TEDAVİ VE DARALTMA

Bağışıklığı normal hastanın toplum kökenli apsesinde üçüncü kuşak sefalosporin + metronidazol; nöroşirürji sonrasında karbapenem + vankomisin veya linezolid önerilir. Ağır immün baskılanmada TMP-SMX ve vorikonazol eklenmesi değerlendirilebilir. Sonuçlara göre tedavi hedeflenir. [4]

Kılavuz antimikrobiyal tedavi için 6–8 hafta önerir; erken oral geçiş için yeterli veri yoktur. Ağır ödem/herniasyon tehdidinde steroid kullanılır. Nöbet geçirmemiş hastaya rutin primer antiepileptik profilaksi önerilmez; rejim ve süre özel etkene göre değişebilir. [4]

Oral geçişi inceleyen retrospektif kohortta seçilmiş hastalarda olumsuz sonuç artışı görülmemiştir; tedaviye iyi yanıt verenlerin geçişe seçilmesi bu sonucu açıklayabilir. Bu veri erken oral tedavinin eşdeğerliğini kanıtlamaz. [7]

Pediatrik tedavi çocuk enfeksiyon ve nöroşirürji ekipleriyle yaş, kilo ve etken riskine göre düzenlenir. Çocuk kohortlarının bir bölümü beyin apsesine ek olarak ampiyemleri içerir; sonuçlar saf apse serisi gibi okunmamalıdır. [8]

ERKEN GÖRÜNTÜLEME VE UZUN DÖNEM İŞLEV

Tedavi sonrasında tekrarlayan görüntülemelerle apsenin gerilediği kontrol edilir. Tek bir sabit haftalık aralık bütün hastalara uygulanmaz; izlem planı tedavi ekibi tarafından belirlenir. Aspirasyona yanıtsızlık veya yeniden birikim cerrahi yaklaşımın yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. [10]

Antimikrobiyal plan enfeksiyonun yanı sıra etken ve eş hastalıkları dikkate alır. Uzun dönem takip nöbet, fokal defisit, duygu durum ve komorbiditeleri kapsamalıdır. [3]

İşe/okula dönüş ve bilişsel-motor rehabilitasyon ayrıca değerlendirilir. Nüfus kohortunda işgücüne katılım uzun dönemde düşük bulunmuştur; enfeksiyonun iyileşmesi bütün işlevlerin hemen normale dönmesi demek değildir. [9]

ACİL KÖTÜLEŞME

Yeni nöbet, konuşma bozukluğu, tek taraflı güç kaybı veya bilinç değişikliğinde acil yardım çağrılır. Tedavi sırasında yeniden artan baş ağrısı, kusma veya nörolojik kayıp tekrarlama ya da komplikasyon açısından gecikmeden değerlendirilmelidir. [1]

Ventrikül içine rüptür özellikle ciddi bir komplikasyondur; klinik kötüleşme tedavi ekibine derhal bildirilir. [2]