BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ (BT)

BT HANGİ BİLGİYİ ÜRETİR?

Bilgisayarlı tomografi, vücudun çevresinden alınan X ışını verilerini bilgisayarda kesitsel görüntülere dönüştürür. Kesitler farklı düzlemlerde veya üç boyutlu biçimde incelenebilir. Bu yaklaşım, organların yalnız üst üste düşen gölgelerini değil, iç yapıların konumunu ve ilişkilerini değerlendirmeyi sağlar. Karmaşık kemik yaralanmaları, akciğer sorunları, kanama ve çeşitli organ hastalıklarının araştırılması kullanım örnekleridir. Çekimin kapsamı, hangi organın ve hangi klinik sorunun araştırıldığına göre belirlenir; bütün BT incelemeleri aynı değildir. [3]

Bazı dokular doğal olarak belirgin görünürken bazılarının ayrımı için kontrast madde gerekebilir. Damar yoluyla verilen iyotlu kontrast damarları belirginleştirebilir; sindirim sistemi değerlendirmesinde ağızdan verilen maddeler kullanılabilir. Kontrast, radyasyonla aynı şey değildir ve her BT'de kullanılmaz. Çekim isteğinde kontrast bulunması tek başına hastalığın ağır olduğunu göstermez. Asıl soru, bu ek bilginin tanı veya planlamayı değiştirip değiştirmeyeceğidir. Kullanılacak yöntemi ve hazırlığı merkezle doğrulamak bu nedenle önemlidir. [3]

HAZIRLIK VE ÇEKİM DENEYİMİ

Önceden kontrast reaksiyonu, böbrek veya tiroit sorunu, diyabet, gebelik olasılığı ve kullanılan ilaçlar bildirilmelidir. Açlık gerekip gerekmediği çekim protokolüne bağlıdır. Bütün BT'ler için kendi kendinize aç kalma veya ilaç bırakma kararı vermeyin. Metal eşyaların çıkarılması istenebilir. Hareketli masa, halka biçimindeki cihazın içinden geçer; ekip başka odadan sizi görebilir ve sizinle konuşabilir. Görüntü kalitesi için hareketsiz kalmanız veya kısa süre nefes tutmanız istenebilir. [1]

Damar yolundan kontrast verildiğinde kısa süreli sıcaklık ve ağızda metalik tat görülebilir. Bununla birlikte nefes almada güçlük, belirgin fenalık veya hızla gelişen alerji bulguları hemen bildirilmelidir. Kontrast sonrası kısa gözlem uygulanabilir. Çekimin bitmesi raporun hazır olduğu anlamına gelmez; görüntüler radyolog tarafından değerlendirilir. Sonuçların ne zaman ve hangi hekim tarafından açıklanacağını öğrenin. Beklenen sürede haber gelmezse testi isteyen birimle iletişime geçin. [1]

YÖNTEM SEÇİMİ VE YORUM SINIRLARI

BT hızlıdır; travmada ve bazı acil durumlarda iç yaralanmaları değerlendirmeye yardımcı olabilir. Kemik, yumuşak doku ve damarların aynı incelemede ele alınabilmesi önemli bir avantajdır. Ancak bazı beyin, eklem veya pelvis sorunlarında MR daha yararlı olabilir. Gebelikte ultrason veya MR uygun bir alternatif oluşturabilir; yine de seçimin ölçütü gerekli soruyu güvenle yanıtlayabilmesidir. Gereken bir incelemeyi yalnız yöntem adından dolayı reddetmek yerine alternatiflerin yeterliliğini görüşün. [2]

Radyolog raporu, belirtiler ve önceki incelemelerle ilişkilendirilmelidir. Takip görüntülemesi bazen bir bulguyu farklı teknikle açıklamak, bazen zaman içindeki değişimini görmek için önerilir. Bu öneri otomatik olarak kötü huylu hastalık anlamına gelmez. İyonlaştırıcı radyasyon kullanıldığı için beklenen yarar ve olası risk tartılır; özellikle çocuklarda inceleme gerekliliği dikkatle değerlendirilir. BT bittikten sonra vücutta X ışını kalmaz. Bu yazı genel radyasyon güvenliği yerine test seçimi ve hasta deneyimine odaklanır. [2]

GÖRÜŞMEYE HAZIRLIK

Kontrastın veriliş yolu da araştırılan bölgeye göre seçilir. Ağızdan kullanılan maddeyle damar yolundan verilen madde aynı amacı taşımaz. Randevuda hangi hazırlığın neden istendiğini sormak, çekim protokolünü doğru anlamanıza yardımcı olur. [3]

Önceki görüntüleri veya raporları erişilebilir kılmak, yeni bulgunun zaman içindeki değişimini değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Takip istenmişse hangi görüntüyle karşılaştırılacağını sorun. Ek çekimin amacı, görüntüdeki her farklılığa hastalık etiketi koymak değil klinik soruyu açıklamaktır. [2]

Klostrofobi veya hareketsiz yatmayı zorlaştıran durum varsa randevu öncesinde haber verin. Ekip uygun düzenlemeyi konuşabilir. Çekim sırasında kendinizi kötü hissederseniz iletişim kurabildiğinizi unutmayın; yakınmayı saklamak yerine o anda bildirin. [1]

PRATİK KARŞILAŞTIRMA

Bu bölümün içeriği aşağıdaki öğretici tabloda sunulmuştur.

AKIL KARTI

Bu bölümün özgün metni aşağıdaki akıl kartında sunulmuştur.