BİRİKTİRME BOZUKLUĞU
ÖZET
Biriktirme bozukluğu, eşyanın gerçek değerinden bağımsız olarak ondan ayrılmakta sürekli güçlük yaşanmasıyla tanımlanır. Kişi eşyayı saklama gereksinimi duyar; atma düşüncesi belirgin sıkıntı yaratabilir. Biriken nesneler etkin yaşam alanlarını doldurarak olağan kullanımı engeller. Tanı için belirgin sıkıntı veya işlev kaybı gerekir. Düzenli, yaşam alanını bozmayan koleksiyon yapmak tek başına bu bozukluk değildir.
Evde yemek hazırlama, temizlik yapma ve faturalarla ilgilenme gibi gündelik işler zorlaşabilir. Yakın ilişkiler de etkilenebilir. Kişi durumdan endişe ediyorsa sağlık uzmanına başvurmalıdır; yakınları da yardım almasını destekleyebilir. Değerlendirmede eşya birikiminin yanı sıra ruh hali, davranışlar, genel sağlık ve aile öyküsü konuşulur. Bozukluk obsesif kompulsif bozuklukla ilişkili olsa da onun bir alt biçimi olarak görülmemelidir.
Fiziksel sağlık sorunları ayrıca araştırılmalıdır. Hareket kısıtlılığı veya bilişsel bozulma nedeniyle oluşan dağınıklık, her zaman biriktirme bozukluğu anlamına gelmez. Yığılmış eşyalar düşme, yangın veya altında kalma tehlikesi yaratabilir; hijyen sorunları da gelişebilir. Yakınların kişiyi utandırması ya da yalnızca bütün eşyaları kaldırması kalıcı çözüm sağlamaz. Yargılamadan yardım aramayı desteklemek önemlidir.
Tedavi zaman gerektirebilir. Bilişsel davranışçı terapi bireysel veya grup biçiminde uygulanabilir; eşya edinme ve elden çıkarma davranışları üzerinde çalışılır. Eşlik eden kaygı gibi ruhsal güçlüklerin değerlendirilmesi bakım planına dahildir. Tedavinin amacı yalnız evin görünümünü değiştirmek değil, kişinin günlük yaşamını daha iyi sürdürebilmesine yardımcı olmaktır. Klinik görüşmeler, kişinin güçlüklerini ve yardım gereksinimini anlamaya odaklanır.
Üç yüz yirmi üç yetişkinin katıldığı bir randomize araştırmada, akranların yürüttüğü on beş haftalık grup programı ile psikologların yürüttüğü on altı haftalık bilişsel davranışçı grup programı karşılaştırılmıştır. İki yaklaşım benzer belirti iyileşmesi göstermiştir. İzlemde aile ve arkadaş desteği ile ödevlere katılım daha düşük belirti şiddetiyle ilişkili bulunmuştur. Bu sonuç, her destek grubunun aynı etkiyi göstereceğini veya herkesin tamamen iyileşeceğini kanıtlamaz.
- biriktirme bozukluğu
- eşyadan ayrılma güçlüğü
- yaşam alanı
- bilişsel davranışçı terapi
- ev güvenliği
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Eşyadan ayrılma güçlüğü yaşam alanını ve işlevi bozabilir.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Atmaya karşı sıkıntı ve odaların kullanılamaması görülebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Gündelik işler veya ilişkiler etkileniyorsa değerlendirme alın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Birikimin etkisi, ruh hali, genel sağlık ve aile öyküsü konuşulur.
FİZİK MUAYENE
Hareket kısıtlılığı, bilişsel bozulma ve bedensel sağlık sorunları değerlendirilir.
AYIRICI TANI
Düzenli koleksiyon ve geçici eşya birikimi ayrıştırılır; başka tıbbi veya ruhsal açıklamalar dışlanır.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Sürekli atma güçlüğü, saklama gereksinimi, alanların tıkanması ve belirgin sıkıntı/işlev kaybı aranır.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
BDT ile hedef belirleme, düzenleme ve eşyadan ayrılma becerileri geliştirilir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Günlük işlev ve eşlik eden ruhsal güçlükler izlenir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Yangın, düşme ve yığın altında kalma tehlikesi güvenlik önceliğidir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Hoarding Disorder ↗
MSD Manual Professional · Kaynak tarihi: 2025-11 · Erişim: 2026-10-28
- Hoarding disorder ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026-01-12 · Erişim: 2026-10-28
- Hoarding disorder ↗
Healthdirect Australia · Kaynak tarihi: 2025-11 · Erişim: 2026-10-28
- Randomised clinical trial of community-based peer-led and psychologist-led group treatment for hoarding disorder ↗
BJPsych Open · Kaynak tarihi: 2018-07-20 · Erişim: 2026-10-28
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
1 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · BİRİKTİRME BOZUKLUĞUNDA AKRAN VE PSİKOLOG GRUPLARI
Randomised clinical trial of community-based peer-led and psychologist-led group treatment for hoarding disorder
Mathews CA, Mackin RS, Chou CY ve ark. · BJPsych Open · 2018
Çalışma türü: Aşağı kalmama amaçlı randomize grup tedavisi araştırması.
Kapsam: 323 yetişkin; 15 haftalık akran veya 16 haftalık psikolog programı.
ÖZET
İki program benzer belirti iyileşmesi gösterdi.
Yapılandırılmış programlar; tedavi sonrası veri 247, uzunlamasına izlem 183 kişide bulundu. Eksik izlem vardır; her destek grubuna veya tam iyileşmeye genellenemez. Özgün özet ve indekslenmiş sonuçlar okundu.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30083381 · DOI: 10.1192/bjo.2018.30
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.