BİYOPSİ VE PATOLOJİ ÖRNEKLEME SÜRECİ

BİYOPSİ NEYİ YANITLAR?

Biyopsi, hücre veya doku örneğinin hastalık yönünden incelenmesidir. Kanser şüphesinin yanı sıra enfeksiyon, iltihabi hastalık veya uzun süren bir durumun izlenmesi için de gerekebilir. Bu nedenle biyopsi istenmesini kanser tanısıyla eşitlemek yanlıştır. Kan testi veya görüntülemeden sonra tanıyı netleştirmek için kullanılabilir. Örnekleme deri üzerinden, iğneyle, endoskopi sırasında ya da ameliyatla yapılabilir; yöntem örnek alınacak bölgeye ve araştırılan soruya bağlıdır. Aynı isim altında çok farklı risk ve hazırlık gereksinimleri bulunur. [1]

Hekim işlemin amacını, beklenen yararı ve sonucunun tedaviyi nasıl etkileyebileceğini açıklar. Lokal uyuşturma çoğu örneklemede yeterli olabilir; bazı işlemlerde sedasyon veya genel anestezi gerekir. Hazırlık buna göre değişir. Kanama riskini etkileyebilen ilaçlar dahil bütün ilaçlar bildirilmelidir. İlacı durdurma ve yeniden başlama kararları ilgili hekimlerce verilmelidir. Hasta açlık gerekip gerekmediğini, refakat ihtiyacını ve işine dönüşün hangi koşula bağlı olduğunu kendi işlem ekibinden öğrenmelidir. İşlemin süresi veya iyileşme zamanı için tek bir standart beklemek doğru değildir; yüzeysel deri örneği ile derin organ biyopsisinin deneyimi aynı olmaz. [1]

Bazı biyopsiler başka bir endoskopik işlemin veya ameliyatın parçasıdır. Böyle durumlarda hazırlık ve eve dönüş planı, yalnız örneklemeye değil bütün girişime göre düzenlenir. [1]

YÖNTEM SEÇİMİ, SINIRLAR VE RİSKLER

İğne biyopsisinde ultrason, tomografi veya başka görüntüleme yöntemleri hedefin yerini belirlemeye yardımcı olabilir. Daha az girişimsel yöntem, her durumda en doğru seçenek değildir; gerekli doku miktarı ve hedefin güvenli ulaşılabilirliği önem taşır. Görüntüleme bazı lezyonların niteliğini açıklayabilse de her zaman kesin ayrımı sağlayamaz. Cerrahi örnekleme, iğneyle yeterli materyal elde edilemediğinde veya tanı belirsiz kaldığında düşünülebilir. Tekrar biyopsi önerilmesi mutlaka hastalığın kötüleştiği anlamına gelmez; örneğin yetersizliği de neden olabilir. [2]

Gebelik olasılığı, ilaç ve anestezi alerjileri, kanama öyküsü ve mevcut hastalıklar ekibe bildirilir. İşlem planını ve görüntüleme seçimini bu bilgiler etkileyebilir. Kanama, enfeksiyon ve komşu yapıların zarar görmesi olası komplikasyonlardır; risk organ ve yöntemle değişir. Giderek artan ağrı, durmayan kanama, ateş veya belirgin kötüleşme halinde işlem birimiyle gecikmeden görüşülür. Göğüs bölgesi örneklemesinden sonra solunum güçlüğü acil değerlendirme gerektirir. Pansuman, aktivite ve kontrol talimatı organın özelliğine göre verilir. Evde iğne, dren veya yara üzerinde müdahale yapılmaz; beklenmedik değişiklikler sağlık ekibine bildirilir. [2]

Görüntü rehberliği ancak hedef yeterince görülebiliyorsa yararlıdır. Kullanılacak görüntüleme yöntemi, lezyonun özelliğine ve güvenli örnekleme olanağına göre radyoloji ekibi tarafından seçilir. [2]

PATOLOJİ RAPORU VE İZLEM

Alınan örnek, hücre ve dokuları değerlendirme konusunda uzman olan patolog tarafından incelenir. Raporda kimlik bilgileri, örneğin alındığı bölge, çıplak gözle görünüm, mikroskobik bulgular ve tanı yer alabilir. Bazı durumlarda ek boyamalar veya biyobelirteç testleri gerekir. Bu çalışmaların sonuçları sonradan ek rapor halinde gelebilir. Dolayısıyla ilk raporla bütün incelemelerin tamamlanmış olduğu varsayılmamalıdır. Raporun bir kopyasının alınması ve klinik bulgularla birlikte değerlendirilmesi izlem açısından yararlıdır. [3]

Ameliyat sırasında hızlı değerlendirme amacıyla yapılan donuk kesit, kalıcı doku incelemesiyle aynı değildir. Hızlı yanıt sağlayabilse de ayrıntı ve kullanılabilecek testler bakımından sınırlılıkları vardır. Kesin tanı ve tedavi planı, gerekiyorsa tamamlayıcı incelemeler sonrasında netleşir. Kanser saptanırsa rapor tümörün özellikleri ve bazı tedavi seçenekleri hakkında bilgi sağlayabilir; ancak evreleme için başka klinik veriler de gerekebilir. Bekleme süresi kurumun işleyişine ve istenen testlere bağlıdır. Sonucun kime iletileceği, ek rapor beklenip beklenmediği ve kontrol randevusu önceden öğrenilmelidir. Teknik terimler tek başına yorumlanmamalı, hastanın soruları tedaviyi yürüten hekimle görüşülmelidir. [3]

Patoloji raporundaki cerrahi sınır veya biyobelirteç bilgileri tedavi planını etkileyebilir. Bu ifadelerin anlamı, örneğin alındığı organ ve klinik bağlam içinde açıklanmalıdır. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Biyopsi istenmesi tanı konduğu anlamına gelmez; örnekleme tanısal belirsizliği azaltmayı amaçlar. [1]