BÖBREK İŞLEVİNE GÖRE İLAÇ DOZU AYARLAMA

Böbrek işlevine göre ilaç dozu ayarlama, bir ilacın vücuttan uzaklaştırılmasının yavaşlaması veya diğer farmakokinetik değişiklikler nedeniyle tedavi planının yeniden değerlendirilmesidir. Böbrekler yalnız değişmemiş ilacı değil, bazı metabolitleri de uzaklaştırır. Böbrek bozukluğu emilim, proteinlere bağlanma, dağılım ve böbrek dışı metabolizma yollarını da etkileyebilir; bu nedenle yalnız idrarla atılan miktara bakmak her zaman yeterli değildir.

Bazı ilaçlar ileri böbrek hastalığında birikerek yan etki riskini artırabilir. Uygun yaklaşım bazen dozu azaltmak, bazen uygulama sıklığını değiştirmek veya başka bir ilacı değerlendirmektir. Ancak bütün ilaçlar için aynı değişiklik yapılmaz. Düzenli böbrek işlevi izlemi ve sağlık profesyoneliyle görüşme, yarar ile güvenlik arasında kişiye uygun denge kurulmasına yardımcı olur.

Böbrek işlevi çoğu zaman tahmini glomerüler filtrasyon hızıyla, yani eGFR ile değerlendirilir. İlaçların ürün bilgilerindeki doz önerileri ise farklı dönemlerde farklı hesaplama yöntemleriyle geliştirilmiş olabilir. NIDDK, doz eşiğine yakın sonuçlarda kreatinin ve sistatin C’yi birleştiren güncel denklemin değerlendirilmesini önerir. Kas kitlesi gibi kreatinin düzeyini etkileyen etkenler de göz önünde bulundurulmalıdır.

Kreatinin klirensi ile eGFR her durumda birbirinin yerine konamaz. Örneğin Birleşik Krallık MHRA güvenlik duyurusu, doğrudan etkili oral antikoagülanlarda doz değerlendirmesi için Cockcroft–Gault kreatinin klirensini belirtir. Akut böbrek hasarı gibi işlevin hızla değiştiği durumlarda böbrek değerlendirmesi ve ilaç dozu yeniden gözden geçirilmelidir; eski bir sonuç süresiz güvence sağlamaz.

Hernandez ve arkadaşlarının 17.718 hastanede yatan yetişkini kapsayan gözlemsel araştırmasında, kreatinin ve sistatin C temelli tahminler arasında hastaların yüzde 45’inde yüzde 30’dan fazla fark bulunmuştur. Araştırma hangi yöntemin her hasta için doğru olduğunu veya verilen dozların uygunluğunu belirlememiştir. Bulgular, belirsizliği klinik bağlamda değerlendirme gereğini gösterir.

Hesaplamalar farklı doz seçeneklerine götürüyorsa otomatik olarak daha düşük sonucu seçmek yeterli bir karar yöntemi değildir. NKF açıklaması; ilacın yarar ve riskinin, hastanın durumunun, tedavi süresinin ve kullanılabilir izlem olanaklarının birlikte değerlendirilmesini vurgular. Daha kesin böbrek ölçümü bazı yüksek riskli durumlarda gerekebilir.