BOŞ SELLA SENDROMU

Önceki hipofiz cerrahisi, radyoterapi, apopleksi, travma ve doğum sonrası ciddi kanama sorgulanır. Adet düzensizliği, cinsel işlev değişikliği, yorgunluk ve diğer hormon eksikliği belirtileri kaydedilir. Baş ağrısının başlangıcı ve görsel belirtiler ayrıca araştırılır. Bu öykü primer ile sekonder boş sella ayrımına yardım eder.

Klinik değerlendirme hormon eksikliği ve görsel etkilenme olasılığına yöneltilir. Baş ağrısı veya görme yakınmasında papilödem açısından göz değerlendirmesi önemlidir. Kilo fazlalığı ve intrakraniyal hipertansiyon birlikteliği bulunabilir; ancak bunlar her hastada mevcut değildir. Bulgular endokrinoloji ve gerektiğinde göz/nöroloji ile birlikte yorumlanır.

Boş sella intrakraniyal hipertansiyonla ilişkili olabilir fakat tek başına bu hastalığın tanısı değildir. Baş ağrısı ve görsel yakınmalar yalnız MR raporuna bağlanmamalıdır. Hipofiz çevresindeki kistik lezyonlar ve önceden hasarlanmış bezle ayrım, görüntünün ve klinik öykünün birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Tesadüfen saptanan boş sellada da başlangıç hipofiz hormon değerlendirmesi önerilir. Sabah kortizolü, tiroid ekseni, prolaktin, IGF-1 ve klinik bağlama göre gonadal eksen incelenir; şüpheli sonuçta ileri test uzman tarafından seçilir. Görme yakınması veya optik yapılara yakın bulguda göz incelemesi gerekir. Adenom izlem şemaları boş sellaya otomatik aktarılmaz.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Belirtisiz ve hormonları normal kişide sırf görüntüyü düzeltmek için tedavi gerekmeyebilir. Kanıtlanan hormon eksikliği uygun replasmanla yönetilir; baş ağrısı kendi klinik nedenine göre değerlendirilir. Tedavi hedefi MR’daki boşluğu doldurmak değil, saptanan işlev bozukluğunu gidermektir. İlaç seçimi ve doz bireyselleştirilir.

Başlangıç eksikliği, sekonder neden veya yeni belirtiler varsa izlem buna göre düzenlenir. Çok merkezli kohortta uzunlamasına izlenebilen hastalarda yeni hormon eksikliği seyrektir; bu sonuç herkes için aynı test aralığını kanıtlamaz. Yeni görsel veya hormonal yakınmalar, önceki normal sonuçlara rağmen yeniden değerlendirme gerektirir.

ACİL UYARILAR VE SEVK

Tek taraflı berrak burun akıntısı, özellikle ıkınmayla artıyorsa BOS kaçağı açısından değerlendirilir; her şeffaf akıntı kaçak değildir. Şüphede acil KBB sevki gerekir. Kaçak menenjit riski taşır. Akıntıyla birlikte bilinç değişikliği veya nörolojik bulgu varsa acil servise yönlendirilmelidir.