BRONKOSKOPİ

AMAÇ VE KULLANILABİLDİĞİ DURUMLAR

Bronkoskopi, soluk borusu ve akciğerlerin hava yollarının kamera sistemiyle incelenmesidir. Açıklanamayan uzun süreli öksürük, kanlı balgam veya görüntülemede saptanan bir anormalliğin araştırılmasında kullanılabilir. Enfeksiyon veya başka bir hastalığı değerlendirmek için sıvı, hücre ya da doku örneği alınabilir. Bazı durumlarda solunum yoluna kaçmış yabancı cismin çıkarılması gibi tedavi amaçları da vardır. Her öksürük bronkoskopi gerektirmez; önceki incelemeler ve yanıtlanması gereken klinik soru önemlidir. Örnek alınacak olması tek başına kanser tanısı anlamına gelmez. [1]

Esnek bronkoskopi sırasında lokal uyuşturma ve rahatlatıcı ilaç kullanılabilir. İşlemin kapsamı, hastanın solunum durumu ve yapılacak örneklemeye göre değişir. Ağır kalp veya akciğer hastalığı olan kişilerde risk değerlendirmesi özellikle önemlidir. Hekim alınacak bilginin tedaviye katkısını, başka testlerin yeterliliğini ve sedasyonun güvenliğini birlikte ele alır. Hasta kaygısını, daha önce yaşadığı anestezi sorunlarını ve mevcut yakınmalarındaki değişikliği söylemelidir. İşlem onamı verilmeden önce hangi örneğin alınacağı ve olası ek müdahaleler anlaşılmalıdır. Görüntüleme ile doku incelemesi farklı bilgiler sağlar; sonuçlar birbirinin yerine değil, birlikte yorumlanır. [1]

Hava yollarında görülen bir değişikliğin enfeksiyon, iltihap veya başka bir nedene bağlı olup olmadığı, örneklerin laboratuvarda incelenmesiyle daha iyi anlaşılabilir. [1]

HAZIRLIK, ALTERNATİFLER VE İŞLEM GÜVENLİĞİ

Açlık süresi ve ilaç planı bronkoskopi biriminin kişisel talimatına göre düzenlenir. Kan sulandırıcı, diyabet ilacı ve diğer tedaviler önceden bildirilir; hasta kendi kararıyla ilaç bırakmaz. Özellikle biyopsi yapılacaksa kanama riski ile ilacın kesilmesinin pıhtı riski birlikte değerlendirilir. Yeni enfeksiyon belirtileri veya solunumdaki kötüleşme birime haber verilmesini gerektirir. Sedasyon planlanıyorsa eve götürecek ve sonrasında destek verecek bir kişi ayarlanır. İşlem gününün yalnız kısa bir test randevusu olmadığı, hazırlık ve gözlemin de zaman aldığı bilinmelidir. [2]

Tomografi bazı hastalarda alternatif veya tamamlayıcı inceleme olabilir, fakat hava yolundan örnek almanın bütün işlevlerini karşılamaz. Bronkoskopinin de tüm anormallikleri kesin olarak dışlayamayacağı açıklanmalıdır. Biyopsi yöntemine bağlı olarak kanama veya akciğerden hava kaçağı riski değişir. Transbronşiyal biyopsi yapılan bazı hastalarda sonrasında görüntüleme veya daha uzun gözlem gerekir. Solunum ve oksijen düzeyi ekip tarafından izlenir. Hasta cihazı yönlendirme, oksijen ayarını değiştirme ya da boğazdaki uyuşmayı kendi kendine test etme gibi girişimlerde bulunmaz. Konforla ilgili sorunları doğrudan personele söylemesi yeterlidir. [2]

Diş protezi, kaplama veya köprü gibi bilgiler de ön görüşmede paylaşılır. Bu ayrıntılar ağızdan uygulanacak işlem sırasında güvenliğin ve konforun planlanmasına yardımcıdır. [2]

SONRASI, UYARI BELİRTİLERİ VE TAKİP

Boğaz hassasiyeti, ses kısıklığı veya özellikle örnekleme sonrası balgamda az miktarda kan görülebilir. Taburculukta hangi bulgunun ne kadar sürebileceği açıklanmalıdır. Boğaz uyuşukluğu geçmeden yemek veya içmek güvenli olmayabilir; ekip izin verene kadar beklenir. Sedasyon sonrası kişi uyanık hissetse bile araç kullanma, alkol, makine kullanımı ve önemli kararlar konusunda verilen kısıtlamalara uyar. Yazılı talimatın refakatçiyle birlikte okunması, ilaçların hafızayı etkileyebildiği dönemde yararlıdır. Eve dönüşten sonra destek ihtiyacı önceden planlanmalıdır. [3]

Artan veya devam eden kanama, nefes darlığı, göğüs ağrısı, yüksek ateş ya da belirgin kötüleşme gecikmeden değerlendirilmelidir. Şiddetli solunum güçlüğü veya yoğun kanamada acil yardım istenir; kontrol randevusu beklenmez. Hafif boğaz ağrısıyla nefes alırken gelişen yeni göğüs ağrısı aynı kabul edilmemelidir. İlk gözlemler hemen paylaşılabilir; hücre, doku veya mikrobiyoloji sonuçları daha sonra tamamlanabilir. Sonucun hangi klinikte görüşüleceği ve ulaşmaması halinde kime sorulacağı öğrenilmelidir. Süren yakınmalar, normal görünen ilk incelemeye rağmen yeniden değerlendirme gerektirebilir. Hasta işlem raporunu sonraki sağlık başvurularında yanında bulundurmalıdır. [3]

Sonuç görüşmesine sorularla hazırlanmak yararlıdır. Hangi örneklerin sonuçlandığı, başka bir test gerekip gerekmediği ve yakınmalar için sıradaki adım açık biçimde öğrenilmelidir. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Bronkoskopi yalnız görüntü değildir; farklı örneklemeler farklı risk ve sonuç süreleri taşır. [1]