BURUN KIRIĞINDA KAPALI REDÜKSİYON
ÖZET
Burun kırığında kapalı redüksiyon, yaralanma sonrasında yer değiştiren burun kemiklerinin sağlık profesyoneli tarafından yeniden hizalanmasıdır. Mayo Clinic, bu yaklaşımı redüksiyon olarak tanımlar ve işlem için ağrı kontrolü sağlandığını açıklar. Her kırık düzeltme gerektirmez. Hafif kırıkta belirgin şekil değişikliği yoksa farklı bir izlem planı yeterli olabilir; karar muayene ve işlevsel yakınmalara dayanır.
AAO-HNS klinik göstergelerinde ameliyatın amacı burun açıklığını veya görünümü iyileştirmektir. Yaralanmaya bağlı hava yolu tıkanıklığı ya da deformite yoksa cerrahi gerekli olmayabilir. Buna karşılık işlem, travmanın bütün etkilerini veya önceden var olan eğriliği tamamen düzeltmeyebilir. Bu beklenti sınırı onam görüşmesinde önemlidir; başarı yalnız dış görünümle değil solunumla da değerlendirilir.
İlk değerlendirmede septal hematomun dışlanması gerekir. NHS Glasgow rehberi, burun içindeki bölmede kan birikmesi şüphesini aynı gün acil KBB değerlendirmesi nedeni sayar. Bu durum şişliğin inmesini bekleyen rutin kırık kontrolünden farklıdır. Tedavisiz kalması enfeksiyon ve septum hasarıyla sonuçlanabilir. Hasta bu şişliği kendi başına boşaltmaya veya burnunu düzeltmeye çalışmamalıdır.
Royal Berkshire bilgilendirmesinde basit kırığın yönetimi ağırlıkla klinik bulgulara dayanır. Düz röntgenin değeri sınırlıdır; başka önemli yüz yapılarının yaralanması düşünülüyorsa görüntüleme gerekebilir. Şişlik, ilk günlerde gerçek şekil değişikliğinin anlaşılmasını güçleştirir. Kurumun kırık kliniği değerlendirmesi, yumuşak doku şişliği azaldıktan sonra, yaralanmayı izleyen altı ile on dört gün içinde planlanır.
Zamanlama gecikmeden konuşulmalıdır. Glasgow rehberi manipülasyon için on ile on dört günlük yerel değerlendirme penceresini açıklar; bu süre kaçırıldığında basit düzeltme başarısı azalabilir ve daha kapsamlı cerrahi gerekebilir. Bu bilgi, başvuruyu günlerce erteleme önerisi değildir. İlk değerlendirme ve sevk erkenden yapılır; işlemin uygun günü uzman tarafından belirlenir.
NHS, burnun kişinin kendisi tarafından düzeltilmemesini ve iyileşme sırasında yeniden darbeden korunmasını önerir. İşlem sonrası görünümün eski halin birebir aynısı olması garanti değildir. Durmayan kanama, burun içinde mor şişlik veya ciddi kafa travması belirtileri acil değerlendirme gerektirir. Rutin kontrol tarihi bu belirtiler için bekleme gerekçesi değildir.
- nazal kırık
- kapalı redüksiyon
- nazal manipülasyon
- septal hematom
- travma sonrası izlem
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN: İYİLEŞENİ KORUMAK
NHS, iyileşme süresince burun karıştırma ve sümkürmeden kaçınmayı, yüzün darbe alabileceği sporlara ara vermeyi önerir. Bu koruma, burnu elle tekrar düzeltmeyi içermez. Kontrolde kalıcı şekil değişikliği veya burundan nefes alma güçlüğü varsa bunu açıkça bildirin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
YARALANMA ÖNCESİ DURUMU KARŞILAŞTIRMAK
Mayo Clinic, görüşmeye yaralanmanın zamanı ve mekanizması, kullanılan ilaçlar ve mümkünse eski bir fotoğrafla hazırlanmayı önerir. Önceden var olan görünüm ile yeni değişikliği ayırmak önemlidir. Açık burun akıntısı ve nefes alma yakınmaları ayrıca sorulur; önemli eşlik eden yaralanma varsa rutin randevu beklenmez.
FİZİK MUAYENE
BURUN İÇİ BULGULARI BELGELEMEK
AAO-HNS kontrol listesi tıkanıklık, hematom, septal eğrilik, perforasyon ve rinore değerlendirmesini içerir. Burun dışındaki eğrilik tek başına bütün yaralanmayı açıklamaz. İç muayene bulguları kaydedilir; beyin omurilik sıvısı kaçağı olasılığı düşündüren akıntı ayrıca değerlendirilir.
Septal hematom şüphesinde aynı gün acil KBB değerlendirmesi gerekir.
AYIRICI TANI
BASİT KIRIK İLE EŞLİK EDEN YARALANMAYI AYIRMAK
Royal Berkshire, karmaşık burun kırığına başka yüz yapılarında ciddi yaralanma veya kafa travması bulguları eşlik ederse uzman cerrahi değerlendirme gerektiğini belirtir. Basit burun kırığı için düz film istenmemesi, orbital veya diğer yüz yaralanmalarında görüntülemenin gereksiz olduğu anlamına gelmez.
TANISAL YAKLAŞIM
KAPALI DÜZELTMENİN SINIRINI AÇIKLAMAK
Mayo Clinic’e göre ciddi, çoklu veya geç değerlendirilmiş kırıklar daha kapsamlı cerrahi gerektirebilir. Septum yaralanması burun tıkanıklığını sürdürebilir. Kapalı redüksiyon seçimi bu nedenle yalnız dış kemiğin yerine getirilmesi isteğine değil, kıkırdak ve hava yolu sorunlarının değerlendirilmesine de bağlıdır.
Hava yolu veya deformite sorunu yoksa cerrahi gerekmeyebilir; işlem eski görünümün tam dönüşünü garanti etmez.
TEDAVİ
İŞLEM SONRASI DESTEK PLANI
Mayo Clinic, redüksiyondan sonra bazı hastalarda iç veya dış atel ya da tampon gerekebileceğini açıklar. Kullanılan desteğin süresi ve çıkarılması klinik plana göre düzenlenir. Her hastaya aynı materyal gerekmez; geçici desteğin bulunması takip ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
İZLEM VE ÖNERİLER
GÖRÜNÜM VE SOLUNUMU BİRLİKTE İZLEMEK
AAO-HNS göstergelerinde erken kontrolde kanama, hematom, enfeksiyon, düzeltmenin görünümü ve nazal açıklık incelenir. Daha sonraki değerlendirme, solunumun yeterliliğini ve kalıcı şekil değişikliğini ele alır. Gerekirse revizyonun zamanlaması görüşülür; yalnız ilk günkü görünümle nihai sonuç kararı verilmez.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PLANLI KONTROL YERİNE ACİL DEĞERLENDİRME
NHS, durmayan burun kanaması, burun içinde ağrılı veya solunumu engelleyen mor şişlik ve kusma, bayılma ya da konuşma güçlüğü gibi ciddi kafa yaralanması belirtilerinde acil başvuruyu önerir. Bu belirtiler rutin kapalı redüksiyon randevusundan ayrı ele alınır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Clinical Indicators: Nasal Fracture (with or without septal fracture) ↗
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery · Kaynak tarihi: Sayfa2021-04-23; içerik gözden geçirme duyurusu mevcut · Erişim: 2026-10-31
- Broken nose ↗
NHS · Kaynak tarihi: Son inceleme2023-08-17; planlı inceleme2026-08-17 · Erişim: 2026-10-31
- Nasal fracture/septal haematoma ↗
NHS Greater Glasgow and Clyde; Right Decisions · Kaynak tarihi: Son inceleme2025-05-07; sonraki2028-05-07 · Erişim: 2026-10-31
- Nasal fractures (broken nose) ↗
Royal Berkshire NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Aralık2025; planlı incelemeAralık2027 · Erişim: 2026-10-31
- Broken nose — Diagnosis and treatment ↗
Mayo Clinic · Kaynak tarihi: 2025-06-06 · Erişim: 2026-10-31
- Nasal fracture reduction: local versus general anaesthesia ↗
Khwaja S ve arkadaşları; Rhinology · Kaynak tarihi: Mart2007;45(1):83–88 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · LOKAL VE GENEL ANESTEZİYLE KIRIK DÜZELTME SONUÇLARI
Nasal fracture reduction: local versus general anaesthesia
Khwaja S ve arkadaşları · Rhinology · 2007
Çalışma türü: Çok merkezli prospektif karşılaştırma; atama dosya numarasının son hanesiyle yapıldı.
Kapsam: Başlangıçta 176 kişi; çalışmayı 139 kişi tamamladı: 74 lokal, 65 genel anestezi.
ÖZET
Septorinoplasti için listelenenler lokal grupta 19/74, genel grupta 21/65 idi; fark anlamlı değildi. Her iki grupta yaklaşık yüzde 85 aynı işlemi yeniden kabul edeceğini bildirdi.
Öngörülebilir atama, 36 izlem kaybı ve tercih nedeniyle 1 dışlama yanlılık yaratabilir. Tamamlayanlara dayalı eski çalışma, eşdeğerliği kesin kanıtlamaz; bütün yaş ve karmaşık kırıklara genellenemez.
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.